تیوال تئاتر | اخبار | بازی اسماعیل خلج در نمایش جمعه‌کُشی از نگاه محمد آقازاده
S2 : 18:22:20
نمایش جمعه‌کُشی | بازی اسماعیل خلج در نمایش جمعه‌کُشی از نگاه محمد آقازاده | عکس

طرزِ بازیِ "اسماعیل خلج" در نمایش "جمعه‌کُشی" برای من ابهام‌برانگیز بود، اصلاً بحث ارزش‌گذاری در مورد کیفیت بازی در میان نبود، چیزی غریبه در رفتار بازیگرانه‌ی او وجود دارد که با عادت‌ها و‌ کلیشه‌های ذهن من نمی‌ساخت،‌ به‌ناچار برای رفع این ابهام به سراغ سینما رفتم و پاسخ پرسش خود را یافتم.

تماشای فیلم‌هایی که در در دهه‌های قبل تا کنون در سینمای ایران جلوی دوربین رفته‌اند، نشانم داد زبان اندام در مراودات میان‌فردی چقدر تغییر کرده است، طرز ایستادن، راه رفتن، سخن گفتن و حتی اطوارهایی که گویای عشق و نفرت‌اند، مدام شکل و شمایل دیگری یافتند.

در دهه‌ی سی و چهل مردان به‌صورت طبیعی قامت خود را کشیده‌تر نشان می‌دادند. در راه رفتن، به این کشیده‌گی تداوم می‌بخشیدند. چرا که رشید و قوی بودن پاسخی بود به بی‌اعتنایی جامعه به فردیت افراد، که خواست دیده شدن داشتند، ولی هم‌چنان نامریی می‌ماندند.

با این رویکرد در صحنه‌یی که آقای احمدی می‌شکند، قد و قامت‌اش خمیده می‌شود و محتوای به عجز رسیده خود را در فرم بدن متبلور می‌کند و تراژدی توسط اندام، خود را برجسته‌تر می‌کند.

این نکته‌یی است که در عصر ما از دست رفته و زبان اندام به تمامی فاقد پیام روشن و معنای اجتماعی‌اند.

رخدادها همه‌ی تاریخ نیستند، شناخت آن‌ها درک خوبی از آن‌چه در دیروزهای دور و دیر شکل گرفته به‌دست می‌دهند، ولی چیزی مهم‌تر از رخدادها وجود دارد که در بازشناسی آن‌چه بر بشر رفته، از دست می‌رود و آن هم چیزی نیست جز زندگی روزمره، در حالی‌که اتفاقات مهم از دل همین اکنونیت از دست رفته بر می‌آیند و رودخانه‌ی زندگی را به سمت و سوی دیگری، بر خلاف وضعِ موجود می‌برند و به این دلیل خودآگاهی تاریخی همیشه ناتمام می‌ماند.

 اگر تا دیروز زندگی روزمره منطق خود را در ژست‌ها، اطوار و حالات چهره به تماشا می‌گذاشت که فاعلیت اندام را می‌طلبید، نسل تازه که در فضای جهان مجازی غوطه‌ور است، به‌جای زبانِ اندام، از طریقِ عکس‌های جمعی و فردی بازشناسی خود را در جهانی به‌شدت نابینا، می‌طلبد و زبان اندام را به همین دلیل خاص بوده‌گی‌اش از دست می‌دهد و حالاتِ نمایشیِ بی‌مضمون می‌یابد. آن‌چه در بازی خلج دیده می‌شود یک بازمانده است که می‌تواند درکی مردم‌شناسانه از گذشتِ زمان بدهد و رخدادهای تاریخی را در پرتو تازه‌یی معنابخشی کند.

اهالی تاتر و سینما و آن‌ها که دغدغه‌ی شناخت تاریخ را دارند باید این نمایش را به خاطر طرز گفتار و بازی خلج ببینند و به خودآگاهی‌ای برسند که در طولِ حرکتِ زنده‌ی جامعه از دست رفته است.

بعد از اجرا، عکس‌هایی که مرتب گرفته می‌شود، حلقه‌ی مکمل تغییرات روی پنهان‌کرده‌ی یک جامعه است.

 


درباره نمایش جمعه‌کُشی
۱۶ مهر ۱۳۹۸