همینک تیم پشتیبانی تیوال از طریق چت آنلاین و ایمیل در خدمت شماست و موقتا پاسخگویی تلفنی متوقف شده‌است. اطلاعات بیشتر
تیوال تئاتر | اخبار | زنان آبادان یا درسدن؟ زنان حلب یا ناکازاکی؟ زن بودن یعنی دشواری وظیفه...
S2 : 09:41:47
نمایش آشویتس زنان | زنان آبادان یا درسدن؟ زنان حلب یا ناکازاکی؟ زن بودن یعنی دشواری وظیفه... | عکس

از کارتان بگویید؟
اگر منظورتان اتفاقی است که در متن می‌افتد این است که متن این اثر بر اساس یک طرح اولیه شکل گرفت، طرحی که به مشکلات زنان به صورت کلی می پردازد. در این تئاتر تلاش داریم که مصائب و مشکلات زنان در سطحی جهانی مورد بررسی قرار بگیرد نه فقط در ایران. هر چقدر جلوتر رفتیم دایره واژگانی و معانی اثر هم وسعت بیشتری پیدا کرد تا جایی که به نسل‌ کشی یهودیان توسط نازی ها و سیستم اصلاح نژادی رسیدیم. خب پرداختن به چنین مفاهیمی در کشور ما با ریسک همراه بود ولی با آمدن دولت جدید ما هم امیدمان برای به اجرا رسیدن این تئاتر بیش از پیش شده است. متن آشویتس در مورد زندگی سه زن یهودی است زنانی که طی اتفاقات مختلف پایشان به اردوگاه آشویتس باز می شود و قرار است در اتاق های گاز کشته شوند همانند سایر یهودیان. در واقع ما در این نمایش با مفهوم زن به شکلی کلی و عمومی مواجه هستیم. منظورم دقیقا بیان و تصویر درد مشترکی است که همه زنان در جای جای عالم هر کدام به شکلی آن رنج‌ها را زیسته‌اند. در این میان یک شخصیت مرد هم داریم که در میان سه زن داستان ما حضور دارد. از طرفی زنان قصه ما از یک سری درد و رنج‌هایی می‌گویند که درد سوخته‌شدن در آشویتس مقابل آن رنج‌های گذشته بی‌مقدار به نظر می‌رسد و از قضا بعد تراژیک قضیه هم از همین جاست که آغاز می‌شود. اضافه شدن مرد به این داستان مسیر را تغییر داد و بار معنایی نمایشنامه عوض شد. تعبیر معنایی جهان از واژه ترس و درد چیست؟ در واقع اضافه شدن مرد، در وهله اول ما را با این سوال بنیادی مواجه ساخت. زنان دارند از دردها وترس هایشان می گویند مثل کشته‌شدن عزیز ترین کسانشان و... ولی مرد نظر دیگری درباره ترس و درد دارد او می گوید چیزی که باعث می‌شود انسان‌ها شب‌ها در رختخواب‌هایشان آرام و قرار نداشته باشند، مردن عزیزانشان نیست بلکه دقیقا ترس از زندگی است. زندگی خیلی ترسناک تر از مرگ است و چیزی که ترس دارد، درد چگونه زندگی کردن است. مرد یک موسیقی‌دان است ولی به ناچار مثل بسیاری در اس اس به خدمت می‌پردازد. او هم هنرمند و هم دیکتاتور است.

می خواهم بپرسم با آشویتس چگونه می‌خواهی مخاطب ایرانی را جذب کنی؟ بگذارید به زبانی بهتر بپرسم چگونه می‌خواهی واقعه‌ای را که در جای دیگری از زمان و مکان اتفاق افتاده را معاصر کنی برای تماشاگر ایرانی؟ چه المان‌هایی را برای شکستن مرزها در نمایشت به کار گرفتی؟
باید بگویم من از المان‌هایی استفاده کردم که به شکلی واضح از درد ورنج زن‌های جامعه خودم نشان دارد. ترک کردن خانواده، از دست دادن پدر به خاطر مشکلات سیاسی و اجتماعی و دختری که زخم خورده از جنگ جهانی اول است، او تحت تاثیر جنگ به سوژه ای تبدیل می شود که عاشق جنگیدن می‌شود. ما در جنوب کشور خودمان داریم مردمانی که در جنگ هشت ساله انقدر جنگیدند که هنوز که هنوز است فکر می‌کنند در جنگی همیشگی هستند. چند روز پیش روز جهانی زن بود و دیدیم که یک اعتراضی در سرتاسر دنیا به وجود آمد، در کشور ماهم حالا به شکلی زیر پوستی‌تر اعتراض زنان وجود داشت. مهم نیست کجای دنیا باشی، این ظلم و ستم وجود داشته و دارد، حالا شاید در عربستان مسئله به عدم رانندگی زنان برسد و در فرانسه با آن پشتوانه جنبش های فمنیستی، این ستم و جور به زنان در سطحی دیگر مطمئنا وجود دارد. زنان از نگاه ابزاری به خود رنج می برند برای زنان نمایش ما، تخت خواب شان خیلی از کوره های ادم سوزی هیتلر بدتر است ، در واقع جنگی اصلی تخت خواب مشترک‌شان است و ما در نمایش‌مان تلاش داریم به این سطح از رنج و درد برسیم. پس ما با این نمایش از آشویتس عبور می کنیم و به دردی مشترک برای زنان جهان می رسیم. فرقی نمی کند، زنان آبادان یا زنان درسدن زنان ناکازاکی یا زنان حلب و... در قرن بیست و یکم مفاهیمی مثل حقوق بشر، دموکراسی، تساوی حقوق زن و مرد و... تبدیل به مفاهیمی مقدس شدند. اما در لوای این مفاهیم جنس تعرض و تجاوز به اقلیت ها و محذوفان و کارگران و زنان شکلی پیچیده به خود گرفت. زن دنیای مدرن "شی‌ءواره" می‌شود. صنایع پورنوگرافی که به شکلی قانونی در همه جای جهان هر روزه در حال گسترش هستند نشان‌دهنده زخمی است که بر ستون فقرات قرن بیست و یکم به جا مانده، زخمی است بر پیکره زن در مفهوم کلی‌اش و این وضعیتی است که در پشت مفاهیم متعالی عصر مدرن شکل گرفته است. البته خبری که در چند روز گذشته خوشحال‌کننده بود این است که مرگ زن و مرد در کشور ما برابر شده است منظورم همان تساوی دیه زن و مرد است.

متن شما دفاع از زنان است یا حمله به مردان؟ متاسفانه در ایران این‌گونه بوده که معنای دفاع از حقوق زن یعنی حمله به ویژگی و خصوصیات مردانه؟ آیا شما هم به همین دام افتادید؟
باید بگویم من به برابری زن و مرد به هیچ‌وجه اعتقاد ندارم. زن یک سری طبقه‌بندی‌های فکری و جنسی و غریضی دارد و مردان یک طبقه‌بندی دیگر. زن ومرد باید ارزش‌هایشان در جایگاه خودشان سنجیده شود و چنین قیاسی «مع الفارق» است.

آیا شما همذات‌پنداری و کاتارسیس احساسی تماشاگر را می خواهید یا نه اندیشیدن او را؟
باید بگویم این نمایش تراژدی نیست و هدفش به فکر واداشتن مخاطب خود است. خلاصه بگویم این نمایش به شکلی دیگردر عثمانی اتفاق افتاد در کشتار ارامنه همین‌طور در ایران در کشتار مغول ها و در امریکا در کشتار سرخ پوستان و... ولی اصل قضیه برای ما ترس زاییده دنیای مدرن بوده است. در کشور ما امنیت بیشتری حکم فرماست نسبت به کشورهای همجوار ولی به این معنا نیست که سایه ترس را حس نکنیم.

گفتید که فضا در دولت جدید برای کار کردن با امید بیشتری همراه است؟
بله شاید اگر همین متن را در دولت قبل برای اجرا می نوشتم بازخواست هم می شدم ولی اکنون مجوز گرفته ام و کار می کنم. اگر یادتان باشد آقای احمدی‌نژاد کلیت این ماجرا را در دانشگاه کلمبیا نفی کرد.

آیا تئاتر توانسته برای همه شود؟
متاسفانه تئاتر برای همه مردم نیست در این زمینه می‌توانم بگویم بسیاری از تئاتری ها عامل این مساله هستند کارگردانانی هستند که از جوانانی که احتمالا متمول هم هستند پول می‌گیرند و بعد آنها را به عنوان بازیگر به صحنه ها می آورند. این درحالی است که یک متخصص بازیگری ناچار است صبح تا عصر برود دنبال یک کاری که بتواند خرج زندگیش را در بیاورد. خب روی دیگر سکه هم این است که طبقه بورژوا تماشاگران تئاترها هستند. می خواهم بگویم این سیستم معیوب است و همه این مسائل به هم مربوط است. نه متاسفانه تئاتر نتوانسته برای همگان باشد.

 

درباره نمایش آشویتس زنان
۱۹ شهریور ۱۳۹۶