تیوال | نیلوفر ثانی: "تئاتر میلیاردی برای بی‌نوایان" اینروزها
S3 : 00:12:01


"تئاتر میلیاردی برای بی‌نوایان"

اینروزها از پروژه ی جدید تئاتری موزیکال و پر دبدبه با نام " بینوایان " اثر معروف ویکتورهوگو صحبت می شود که تبلیغاتش را از مدتها پیش وقتی هنوز بازیگرانش مشخص نبودند در بیلبوردهای بزرگ سطح شهر با "به زودی " آغازکرد و خودش را در ذهن مردمی که هرروز می دَوند تا با شرایط فاجعه بار نابسامان اقتصادی این روزها، زندگی شان پیش برود، با تناقضی آشکار، از نامِ تئاتر تا مکان اجرا، تحمیل کند.
تئاتری که حسین پارسایی، پس از الیورتوئیست طی زنجیره ای درهمان سبک و سیاق، اینبار دریک سالن مجلل رویال در هتل 5 ستاره اسپیناس پلاس با امکانات بالای موسیقی و کنسرت و جایگاه های وی آی پی و ویژه، تئاتری موزیکال را به صحنه می برد.
سالنی که با ظرفیت بالای خود حدود 2500 نفر و اجاره بهای بیش از 55 میلیون تومان برای هرشب، و هزینه های مجزا برای سیستم صوتی و موسیقی، انتخاب شده و سلبریتی های پرفروش و پولساز هم برای نقش های اصلی گزینش شده اند، سلبیرتی هایی که برای هر شب اجرای خود دراین تئاتر نیز، مبالغ چند میلیونی دریافت می کنند تا میزبان مخاطبانی باشند که قراراست "بینوایان" را بر صحنه ببینند.
با یک حساب بسیار ساده، وبا یک اجرای 60 روزه و حدود تقریبی هزینه ها،ومنطق سرمایه گذاری، می توان تخمین زد برای سود دریافتی قابل توجه سرمایه گذاران این تئاتر، بهای بلیط برای هر تماشاگر باید حدود 250 هزارتومان باشد.
آنچه که امروز بعنوان پرسش ها و دغدغه های اهالی تئاتر مطرح است، این ست که با وجود شرایط نابسامان معاش جامعه و فروپاشی و بحران اقتصادی موجود، درحالیکه بسیاری از مردم در مضیقه ی گذرانِ روزانه ی زیستی خود هستند،و مبلغ ریالی 4 بلیط ازاین نمایش،هزینه ی یک ماه زندگی یک خانوار است، و درحالیکه تئاترپیشرو و تاثیرگذار دارد به محاق می رود، اجرای چنین تئاترهایی با قیمت های نجومی بلیط هایشان، که صرفا و مشخصا برای یک طبقه ی مرفه و سرمایه دار و تنها براساس صحنه آراییِ شکیل و زیباگرایی ست ،چه لزومی دارد؟
حضور بازیگران و هنرمندانی که همواره، مردمی بودن شان را در صفحات اجتماعی و تریبون های مختلف، ادعا کرده اند، و معترض به وضعیت اقتصادی هستند، چه معنایی بجز وارد دایره یِ بی تفاوتی به اکثریتِ مردم، به قیمتِ درآمدِ نجومی چندشب اجرا، و تقویتِ روالی دارد که تئاتر را هرچه بیشتر به محدوده ی افراد خاص می راند؟
اگر قرار است خصوصی سازی تئاتر منجر به "تئاترِخصوصی" و "اشرافی" شود، وتنها درخدمت درصد بسیار کمی از جامعه قرار گیرد، آیا نقش آگاهمندی و پیشرو بودن هنر و تئاتر، معنای متناقضی برای ادامه ی جریانِ فعال و حیاتِ او نخواهد بود؟
آیا تئاتر بیش از آنکه نیازمند سالنی 5 ستاره و هزینه های عجیبِ حضور چند سلبریتی دریک اجرا، وموزیک و رقص باشد، نیازمند ارتقایِ سطح محتوایی و فرمی نیست؟و نیازمند زیرساخت ها و شرایطی که باعثِ حضور اکثریت "مردم " و علاقمندانِ بیشتر هنر، باشد؟
آیا در طی سالهای اخیر با روندخصوصی سازی تئاتر، انحراف این روند به سمت تئاتر تجاری و گیشه ای و استفاده از چهره های سینمایی و متن های کمدی و مبتذل، با نرخ های نامتعارف بهای بلیط ، و درنتیجه ایجاد جمعیتی جدید بعنوان مخاطبانِ تئاتر که دیگر نه برای دریافت و اندیشه، بلکه فقط برای سرگرمی و خندیدن و ژست های متفرعنانه تئاتر بین شده اند، نبوده است؟
آیا نبض تئاتری که روزگاری پیشروِ تفکر روشنفکری و پیشگام ِاندیشه ورزی و جریان مولف هنر بوده است، دراین تنگنا همچنان خواهد زد؟
آیا تئاتری که درایران هنوز قدمت چندانی ندارد، و با تلاش و زحمات بسیاری از گذشتگان و استاتید این حوزه که با انواعِ ممنوعیت ها و موانع، سعی کردند چراغ تئاتر را روشن نگه دارند، راهی وادیِ لوکس نشینی نخواهد شد که مخاطب اندیشمندش را با کیسه های زراندوز تعویض می کند؟

آیا ... دیدن ادامه » تئاتری که مدتهاست "کاپیتال" شده و عملا (بجز درمواردی نادر) از دسترس سایر علاقمندانش در شهرستانها و تغذیه ی تئاتر از ایده ها و منابع غنی نمایشنامه نویسی بومی و غیر مرکزی،خارج و تنها معطوف به پایتخت نشینان شده است، کم کم از دسترس آنان نیز خارج و تنها ویژه ی قشر سرمایه دارو مرفه ای خواهد شد که اساسا در سیطره ی سرمایه داری، آنقدر مصرف کننده اند که حتی تئاتر را نه برای محتوا و تاثیراتِ اندیشه سازش، بلکه برای ارضای شهوتِ لوکس بودنش ، آنهم در سالنی هرچه مجلل تر وکمتر عمومی بودن، می خواهند؟!

آیا برای تئاتری که سالهاست خصوصی شده وحتی آنان که سالهاست دراین حوزه تهیه کنندگی و کار می کنند، تهیه ی تئاترهای پر هزینه اشان در یک محدوده ی مشخص ست ، درچنین سرمایه گذاری عظیمی که هزینه هایش بیش از 4 میلیارد و سود درآمدش بیش از بودجه ی کل یکسال تئاتر کشور ست ،می تواند ازیک بخش خصوصیِ مستقل باشد؟

درطی این سالها اسپانسرهای خصوصی رویدادهای هنرهای نمایشی، بسیار سخت، جذب می شوند چرا که می دانند برگشت سرمایه ی آنها،بدلیل مخاطبان محدود و احتمال توقیف نمایش ها بی نظارتِ مشخص، به هدف سرمایه گذاری شان نزدیک نیست .. و تنها در شرایطی که تضمین این برگشت وجود داشته باشد حاضر به همکاری هستند همین هزینه های گزافِ هر اجرا و مشکلات معیشتی هنرمندان، و از طرفی دور شدن از ماهیتِ مردمی و هدفمند تئاتر، استفاده از بازیگرانِ چهره و متن های کمدی عامه پسند و بعضا چند اشاره ی گل درشت سیاسی، در سالن های خصوصی، با افزایش بهای بلیط ، امری ضروری کرده است که در نهایت باعث ایجاد قشر جدیدی از مخاطبین تئاتر شده که بیشتر از آنکه فرهیختگی را دنبال کرده و پرروش دهد، بدنبالِ رنگ و لعابِ ظاهری و سلفی های متعدد با سلبریتی، و تظاهر به علاقمندی هنری ست که با محتوای آن هیچ نسبتی ندارد. او اساسا اصل تئاتر را دنبال نمی کند، حتی اگر تبدیل به گروهی تئاتربین شده باشد.
هاینر مولر نمایشنامه نویس مطرح آلمان شرقی، می گوید: در کاپیتالیسم نمایشنامه نویس باید کمدی می نوشت و در استالینیسم او مجبور بود تراژدی بنویسد.

این همان سیطره ی سرمایه داری بر هنر و تئاتر است که چنگال هایش را بر بدنه ی تئاتر مولف و جریان ساز و مردمی، با توجیه فراروی از ممیزی های دولتی و ساختار تئاتر دولتی به تئاتر خصوصی و آزاد، حتی با وجود همان نظارت ها و مرزهای سیستمی، هرچه بیشتر فرو می کند چنانکه بعد از چند سال از ایجاد تئاترخصوصی و سالن های مستقل (مستقل در تعیین بهای گیشه، نه عملا در محتوا و ساخت) ازنمایش هایی با نرخ بلیط دوبرابر و سه برابر ، امروز به نمایشی می رسیم که میانگین نرخ بلیط آن 7 برابر است.. واین جهشی ست که آینده ای رقت بار را برای تئاتر رقم خواهد زد وقتی تمامِ فاکتورها و معیارهای یک نمایش صحنه ای را از آگاهی، اندیشه ورزی ،خلاقیت و تجربه های آوانگاردی، به جهتِ سرمایه محوری،و رقابتی بین مافیاهای کیسه اندوز حوزه ی تئاتر ،سوق می دهد و تئاتر را آلوده ی پول های کثیفی می کند که نه تنها رشد محتوایی ندارد بلکه براساس همان صرف هزینه های هنگفت و بزک دوزکِ بصری و فرمی، به ابزاری برای تحمیقِ جمعیتی تبدیل می شود که بدون داشتن تحلیل و توقعِ ادراک هنری، اشیاءِ مصرف کننده ای می شوند که منطق سرمایه داری و اپورچونیستی ِعده ای سودجو آنها را می بلعد. و تفاله ای پس می دهد که مفتون و مرعوب همین ساز و برگ سالن مجلل رویال هال ها، سلبریتی ها و گریم ها و دکوری باشند که تفاخری کاذب و فرهیختگیِ منفی،احساس ِخاص بودن شان را تقویت کند، شهوتی که مصرانه می خواهد،اختلاف طبقاتی اش را حفظ و برخ بکشد، بی آنکه بدانند، نه آنها و نه تئاتری که دریافت ها و باروری آگاهی و زیباشناختی اش، بلکه تنها استخراجِ اسکناس هایی مطرح ست که از جیب آنها به پروارتر شدنِ سرمایه گذارها و جسورتر شدن برای ادامه ی پروژه های "تئاترِ وال‌آستریتی"* ختم خواهد شد
و زنجیره ای از کارکرد سرمایه را در قالبی از اندیشه خلط خواهد کرد که دیگر نه تنها مخرب و بازوی قلع و قمع تئاتر وهنر، بلکه، در جهت پیاده سازی برنامه ای ست که طبق چارچوب های تفکر مسلط اجرایی شود و یکی از مسیرهای مهم ، معتبر و جریان ساز اندیشه و باروری و رشد ذهنی و درونی افراد جامعه را سلب و محو خواهد کرد.
تئاترهای وال آستریتی، نه تنها مخدوش کننده ی حقیقت تئاتر، بلکه مسدود کننده ی پویایی و مرگِ جریانی ست که سالها برای آن خون دل ها رفته است و این حق تئاتر ومخاطبانِ واقعی اش نیست.
این چونین در طی سالهای آینده، به دلیل خالی تر شدن سبد اقتصادی و توانایی مالی افراد ازاجراهای هنری وتئاتری ، دیگر اثری از یک تئاتری که اساسا اندیشه ساز و تولید محتوای فرهنگی و فکری ست، نخواهد بود.


نیلوفرثانی
6مهر97

منابع:
1/مقاله ی :تئاتر وال استریتی / محمد رضایی راد
2/چیزی شبیه بازیافت زباله/ گفت‌وگو با رضا سرور/ شهریور97
3/تئاتر کاپیتال: نگاهی به تئاتر تهران و شهرستان‌ها
4/سایت سورانتو / سامانه ی آنلاین اجاره ی سالن های تهران
خانم ثانی متاسفم که تئاتر هم مثل همه موجودیت های دنیا در خدمت مرفه بی دغدغه ایست که برای سرگرمی شدن می آید
و ........
و البته آقای پیروز فر نوید محمد زاده قبلاً هم در خدمت هنر زوال یافته وپر زرق و برق سرگرم کننده بوده اند
تکلیف کارگردان هم که معلوم است
اثر ... دیدن ادامه » بازبینی نشده و مجوز گرفته نشده تبلیغات چند صد میلیونی میکند و ........
هیچ نهادی ناظری هم نیست که سوالی بپرسد
۰۷ مهر ۱۳۹۷
یکشنبه ۲۹ مهر ساعت دو پیش فروش جدیده به دلیل استقبال بی نظیر تماشاگران به قول خودشون ! تقریبا تو ده روز ده سانسو کامل فروختن و فکر میکنم تا روز اولین اجرا تقریبا بلیت های یک ماه بعدشو کامل فروخته باشن !
۲۹ مهر ۱۳۹۷
بله برای من افرادی که کم هم نیستند وازاین نمایش استقبال کردند بیشتر جای تعجب و نقد داره تا اصولا چنین حرکت هایی
۲۹ مهر ۱۳۹۷
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید