تیوال پارسا بهشتی | دیوار
S3 : 04:13:13
«تیوال» به عنوان شبکه اجتماعی هنر و فرهنگ، همچون دیواری‌است برای هنردوستان و هنرمندان برای نوشتن و گفت‌وگو درباره زمینه‌های علاقه‌مندی مشترک، خبررسانی برنامه‌های جالب به هم‌دیگر و پیش‌نهادن دیدگاه و آثار خود. برای فعالیت در تیوال
چخوف، نویسنده محبوب من
گفتگو با << محمد حسن معجونی>> کارگردان <<باغ آلبالو>>

("گروه تئاتر لیو"  یک گروه غیر انتفاعی است که در زمینه ی هنر های نمایشی فعالیت میکند. این گروه از سال ١٣٨٠ به سرپرستی 'محمد حسن معجونی' فعالیت اجرایی خودش را آغاز کرده و تا کنون بیش از ٣٠ نمایش را در سالن های مختلف ایران روی صحنه برده است. 
نمایش های "گروه تئاتر لیو" امروزه در میان علاقه مندان به تئاتر در ایران با مولفه هایی مانند 'تاکید بر بازیگر به عنوان رکن اصلی اجرا و تمرکز بر بدن بازیگر و حضور جسمانی او بر روی صحنه' ، 'طراحی صحنه کاربردی و مینیمالیستی' و 'بازخوانی و دراماتورژی متون نمایشی با هدف تبدیل متن به جزئی از اجرا' شناخته می شود. 
گروه تئاتر لیو به دلیل فعالیت هایش به عنوان یک گروه تئاتر در سال ١٣٨٧ جایزه ی بهترین گروه تئاترایران را از <<نجمن منتقدان و نویسندگان خانه ی تئاتر' و در سال ١٣٨٨ جایزه ی بهترین گروه تئاتر را از 'انجمن هنرهای نمایشی>> دریافت کرده است. 
گروه تئاتر لیو همچنین طی دوران فعالیت خود در صدد بوده تا با فعالیت هایش درک عمومی از مفهوم "گروه تئاتر به مثابه ی یک نهاد" را در ایران توسعه دهد و علی رغم تمام موانع و محدودیت ها، نمونه ای شایسته از یک "گروه تئاتر" را به نمایش بگذارد. دور نمای 'گروه تئاتر لیو' برای توسعه فعالیت هایش، رسیدن به تئاتری "مستقل" است که به پشتوانه ی مخاطبانش فعالیت می کند.)


* در انتهای سال ٩١ بازی خوبتون رو در نمایش "تن تن و راز قصر مونداس" دیدیم و سال ٩٢ رو با کارگردانی یک نمایش کلاسیک شرروع می کنید؛ "باغ آلبالو" ، نوشته ی آنتوان چخوف. 
از بازی شما تو نقش کاپیتان هادوک در نمایش "تن تن و ..." شروع کنیم، تجربه ی ارائه ی یک شخصیت کارتونی روی صحنه تئاتر چه جذابیتی براتون داشت که این نقش رو قبول کردین؟

یک حس نوستالژیکی همه ی ما به تن تن داریم، مخصوصاً شخصیت کاپیتان هادوک که به نظر من جذابترین کاراکتر تن تن است و همین حال و هوا یعنی آوردن کمیک استریپ در تئاتر برایم جالب و از طرفی هم یه کار فیزیکال و به دور از حال و هوایی که در این سال ها در کارهام داشتم، بود؛ که خب بدم نمی آمد این کار رو انجام بدم.  


* ... دیدن ادامه » حالا با کمی فاصله از "تن تن .." شاهد نمایش کاملاً متفاوتی هستیم که خودتون کارگردانی کار رو به عهده دارید. در کنار نمایشنامه های معاصر شاهد اجرای نمایشنامه های کلاسیکی از نویسندگانی همچون شکسپییر و به ویژه آنتوان چخوف هستیم. به نظر شما پرداختن به نمایشنامه های کلاسیک چه ضرورتی داره؟

درست است که نمایشنامه های چخوف برای ما درواقع  در حال حاضر جزء دسته ی آثار کلاسیک به حساب میاد، ولی مقوله ی کارگردانی و دراماتورژی ، یا در واقع به روز کردن یک اثر برای این نوع آثار ضرورت دارد. بعضی از آثار همچنان زنده هستند ، اما بعضی از اثرها در زمانه ی حال و شرایط اجتماعی خودمون صرفاً قرائت کردنشون تاثیری نداره. برای همین باید به روز باشد، حالا فرق ندارد که از چخوف به عنوان  یک اثر کلاسیک که خیلی نزدیک به شرایط اجتماعی ماست ازش صحبت کنیم یا با سوفوکل این کار را بکنیم یا با شکسپییر که اساساً خیلی از ما دور است، اما اینکه چه ضرورتی دارد که همه ی این آثار مجدداً دارن احیا می شوند، ویژه گی دراماتورژی این آثاره، چون خیلی راحت می شود به روزشون کرد.  دراماتورژی در همه ی این اثرها هم شاید این جواب رو ندهند. 
بعضی وقتا است که می بینیم در یک اثر از شکسپیر یا یک نویسنده ی دیگری در یک زمانه ی خاصی اجرای زیادی ازش میشود و بقیه ی آثار شاید در آن زمان خاموش باشند. باید دنبال نگاهِ دراماتورژی بود که ببینیم چه چیزی را در این اثر دیدیم که مشابه زمان خودمون در حال اتفاق افتادن است. 


*علت علاقه شما به چخوف و انتخاب نمایشنامه باغ آلبالو چیست؟

چخوف نویسنده ی محبوب من است و خیلی دوستش دارم. باغ آلبالو هم به نظر من برجسته ترین کار چخوف است.   دو تا از نمایشنامه ی چخوف را من خیلی دوست دارم. "باغ آلبالو" و "سه خواهر".  سه اثر دیگه ی  " مرغ دریایی، دای وانیا و ایوانف" جزء اولویت های من نبود، هرچند که اجراشون کردم ، اما در واقع این دو اثر خیلی برایم جذاب و مهم است ، و باغ آلبالو را من جزء ده اثر برتر جهان می دانم. 


* پرداختن به آثار کلاسیک در ایران معمولاً با این دشواری همراه است که خیلی ها با انتظارات از پیش شکل گرفته ای که با خواندن متن ها و تفسیر های تئوریک و بعضاً دیدن بعضی آثار شکل می گیرد ، به دیدن یه نمایش می آیند. این انتظار ها دستتان را به عنوان یک هنرمند نمی بندد و آزادی شما را برای داشتن خلاقیت نمی بندد؟

ما یک اثر داریم، و یک مجموعه دانش در کنار این اثر وجود دارد. دونستن این دانش بد نیست، در هر زمانی بعضی افراد یک سری کشفهایی کردند ، در موردشون حرف زدند و ...  . همه ی اینها هم جزء اطلاعات اثر هستند، می شود این مطالب را خواند، یا می شود کاملاً نادیدشون گرفت. از این منظر نادیده گرفت که هرکسی راه خودش رو دارد پیدا می کند. مثلاً بعضی از نقد هایی که درباره ی این اثر یا آثار چخوف هست را دوست ندارم؛ می خوانمشون ، ولی در نهایت آن قرائتی برایم اولویت پیدا میکند که مدِ نظرم است . و این آثار هم به تعداد آدم های مختلف در زمان های مختلف می تواند قرائت متفاوتی داشته باشند. 


*فرآیند معاصر سازی باغ آلبالو چطوری طی شد، و اینکه تیم دراماتورژی اثر چقدر به متن چخوف وفادار ماندند و چقدر به اقتضای نیاز امروز مخاطب در متن تغییرات ایجاد شد؟

این اثر به نظر من خیلی نیاز به تغییر ندارد، چون خیلی با شرایط امروز ما، در خیلی موارد یکسان است. برای همین، کمترین تغییر صورت گرفته است.  یک قسمت هایی را جابجا کردم، و یک بخشی را هم به روز کردم، چون آن قسمت ها مال زمان خود چخوف است.  چون آدمها وقتی در حال نوشتن هستند، متنشان را با اتفاقات دوران خودشان ارجاع می دند. بعضی وقتها ما این ارجاعات را گم میکنیم برای اینکه قابل فهم نیستند. برای همین اون قسمت ها را در این کار تغییر دادم. چون کنش این اثر خیلی مهم است و هنوز هم شامل حال امروز ما میشود. بنابراین خیلی تغییری صورت نگرفته.  


* گروه تئاتر شما، گروه تئاتر "لیو"  دارای ویژگی خیلی خوبی است که جمعی از بازیگرانی فعالیت دارد که پیش از این، تجربه ی همکاری با هم را در کار های مختلف بارها داشتید، که باعث شده حرف و رویکرد شما را راحت تر درک کنند و بشناسند. داشتن یک گروه ثابت تئاتر به خصوص در کشورمان چه اهمیتی داره؟

قطعاً داشتن یک گروه منسجم خیلی مهم است. ولی صرفاً شاید زبان همدیگر را فهمیدن مسئله ی اصلی نباشد.
 اینکه در شرایط فعلی ما بوجود آوردن برنامه برای آینده ، اینکه چه مسیری را طی میکنیم ، چون اساساً در کشور ما شرایط رشد برای یک گروه وجود ندارد، نگاه داشتن یک گروه و برنامه ریختن می تواند امتیازات ویژه ای داشته باشد. یک بخشی از آن هم درواقع مربوط به روالی هست که آدمها با همدیگر دارند طی میکنند، پیدا کردن یک زبان مشترک و کار کردن و رسیدن به یک استایل خوب در بازیگری است، چون هر کارگردانی یک حال و هوایی را برای خودش می خواهد. و این اکیپ مدت زیادیست که باهم کار میکنیم و می دانند که چه چیزی می خواهم ، مخصوصاً در جنس بازی کردنشان. معمولاً قریبه ها وقتی می آیند با یک فاصله ای آرام آرام برایشان جا می افتد که به یک درک مشترکی به بودن روی صحنه برسیم. 


* این مغوله ی آموزش یکی از اهداف اصلی گروه تئاترتان است. اما این آموزش صرفاً برای اعضای گروه نیست ، و شاهد این هستیم که خیلی به جوان ها اهمیت میدهید، با درآمد خیلی کم برایشان وقت می گذارید، علم خودتان را در اختیارشان قرار می دهید تا به یک درک درست از تئاتر برسند. برعکس خیلی از افراد که مادیات برایشان در اولویت هست ، برای شما مقوله ی آموزش در اولویت اول قرار دارد. ؟

کلاً بحث آموزش برای کل گروه در اولویت است و ما هم خیلی روی این زمینه کار کردیم، تا درکی را که از تئاتر داریم را بتوانیم به دیگران منتقل کنیم. چون به نظر من یک سری از آموزش هایی که دارد صورت می گیرد به نظر من درست نیستند ، و این را زمانی که با یک بازیگر جدید روبرو می شویم میفهمیم که پایه ی خوبی نداشته است. برای همین به تصور من ما باید به نسل جدیدمان خوراک بدهیم. ما خیلی نمیتوانیم مدام به خودمان فکر بکنیم ، چون نسل جدید حساسیت های خاص خودشان را دارند و این مقوله ی آموزش و قرار گیری در گفتگو با افراد جدید یک جورایی به روز شدن خود ما هم هست. یعنی با اومدن یک نفس تازه، یک صدای تازه ، اتفاق و سوال های تازه ای برای خودمون  طرح می شود.
 باید گوش ها را برای طرح سوال های تازه باز نگاه داشت.


* در باغ آلبالو ی شما ، شاهد حضور خانم "هما روستا"، روی صحنه خواهیم بود؛ بازیگری که شاید بتوان گفت نماینده ای ازیک نسل و تربیت تئاتریِ دیگر است. این همکاری از کجا شکل گرفت ؟.  و در طول تمرین ها حرف همدیگر را خوب درک می کردید؟

در واقع اولین باری که خانم روستا را دیدم ، در اولین نمایش استاد سمندریان در بعد از انقلاب به اسم "ازدواج آقای میسی سی پی" بود. در کاری  به اسم " خواب آهسته ی مرگ" که در صالن مولوی داشتم اجرا می کردم. خانم روستا هم قرار بود " آنتیگونه در نیویورک " را  کار بکنند که طراحی صحنه ی من را در <<خواب آهسته ی مرگ >> دیدند، و از من خواستند که به عنوان طراح صحنه ی کارشون باهاشون همکاری کنم. که اون در واقع اولین همکاریمان بود.

زمانی هم که تصمیم گرفتم "باغ آلبالو" را کار کنم ، از همان اول خانم روستا برایم شخصیت مادام رانوسکایا بود. شروع کردیم آرام آرام  تمرین کردن، اما این کار در آن زمان رد شد.  و من در واقع بعد از پنج سال مجدداً برگشتم و "باغ آلبالو" را دوباره شروع کردم.

خانم روستا استایل بازیگری کلاسیک را در خودشون دارند، ولی خیلی راحت کنار میایند و می پذیرند. هرچند بازیگرهای دیگر چون زیاد باهم کار کردیم خیلی زود فهمیدند که من چه چیزی میخواهم، و خانم روستا هم خیلی سریع از آن فضا دور شدند، و در چند جلسه خیلی راحت متوجه شدند که من چه چیزی را می خواهم. و این طراوت و منعطف بودن و پذیرا بودنشان خیلی خوب است. خیلی موودِ کارهایی که قبلاً خودشان انجام می دادند با این کار فرق دارد، ولی خیلی زود به حال و هوایی که من دوست داشتم رسیدند و این مورد خیلی جذاب است. 

باغ آلبالو تا ٣١ اردی بهشت ماه ، در تماشاخانه ایرانشهر به روی صحنه می رود.
پیشنهاد میکنم از دستش ندین :-)
خودمم یه بار دیگه باید ببینمش.
متن یه جورایی شبیه ** روز د... "محمد یعقوبی" ، فقط با قلم و ویژگی های جذابِ خودش که برای من خیلی قشنگتر بود.

** اسم نمایشنامه رو نمیگم که بودن پیش زمینه کار رو ببینید**
parsa beheshty
درباره نمایش بام طهران i
یکی از پان‌ترکیستها ادعا میکند که واژه “پارس” از پارس کردن سگان برگرفته شده است!
این حرف این مانند آنست که ما بگوییم واژه اغوز از دغوز (خوک به معنی ترکی) برگرفته باشد.  به پندار آنها این نوع توهین‌ها مردمان ایران را می‌آزارد در حالیکه تنها نادانی پان‌ترکیستها از تاریخ و زبان‌شناسی را به نمایش میگذارد.
در کل دانشمندان واژگان پارس، پارث، پهلو، پشتو و پارسا را از یک ریشه میدانند.  لغت پارسی بنابراین به معنی پهلو یا دنده است و دیاکونوف و هنینگ پارسی را به معنی “کسانی که پهلو قوی  یا دنده‌ی قوی دارند” میدانند.
برخی از دانشمندان نیز آن را از نام خنجر پارسیان خواندند که شباهت به دنده دارد ولی آرای دانشمندان امروزی همان است که پارس، پارث، پهلو،پهلوی،پارسا از یک ریشه هستند.
در زیر پارسا، لغتنامه دهخدا نیز نوشته است.
فرهنگ رشیدی، یکی از فرهنگهای ... دیدن ادامه » متعبر که چهارصد سال پیش نوشته شده است زیر لغت پارسا مینویسد:
پرهیزگار و به معنی پارسی نیز گفته اند، و بعضی گفته اند: پارسا مرکب است از پارس که لغتی است در پاس به معنی حفظ و نگهبانی و از الف که چون لاحق کلمه شود افا ده معنی فاعلیت کند، و معنی ترکیبی حافظ و نگهبان چه پارسا پاسدار نفش خود باشد .(فرهنگ رشیدی نیمه نخست)
در زبانهای ایرانی هنوز پاس را بکار میبرند.
در رابطه با لغت پارس (آوای سگ) که بی‌ربط به قوم پارس است شاید بتوان نظر داد که آن نیز از پاس و پاسداری برگرفته شده است. ولی شهربراز گرامی نیز در پاسخ به همه ترک‌انگاران مینویسند:
یکی از معناهای پارس نیز در زبان پارسی به معنای بانگ سگ است. اما این معنا هیچ ربط ریشه‌شناختی با نام قوم ایرانی «پارس» ندارد. مانند واژه‌ی شیر (نوشیدنی) و شیر (جانور) یا سیر (گیاه) و سیر (برابر گرسنه). یا شاید مانند شباهت واژه‌ی ماست در زبان پارسی با واژه‌ی must در زبان انگلیسی!
دکتر محمد حیدری ملایری، اخترشناس و اخترفیزیکدان ایرانی، لطف کرد و اطلاعات ریشه‌شناسی مربوط به «پارس» (به معنای بانگ سگ) را برایم فرستاده است که در اینجا منتشر می‌کنم:
پارس به معنای «بانگ سگ» از ریشه‌ی پوروا-هند-و-اروپایی -bhel* می‌آید به معنای غریدن یا بانگ زدن و صدا درآوردن. دیسه‌های دیگر چنین اند: سانسکریت: -bhas به معنای پارس کردن، لیتوانی: balsas به معنای صدا، بالاژرمنیک کهن: belja به معنای غریدن، در انگلیسی نیز فعل‌های bell (غریدن) و bellow (بانگ و صدای جانوران) و belch (آروغ زدن) از همین ریشه هستند. جالب آن که در زبان تبری (طبری) بلوسَن یا بلوستن (balossan / balostan) به معنای پارس کردن است. (پوروا-هند-و-اروپایی: PIE=Proto-Indo-European. پوروا (purva) واژه‌ای است از زبان پارسی کهن به معنای: شکل نخستین)
هم چنین واژه‌های دیگر پارسی برای بانگ سگ عبارتند از لاییدن و لوکه (هر دو در دهخدا)، گیلکی: لاب، تبری: لوئه، لوئسن (loessen). اطلاعات ریشه‌شناختی این واژه نیز چنین است:
لیتوانی: loju (پارس کردن)، ارمنی: lam (موییدن، گریه کردن)، آلبانیایی: leh (پارس کردن)، لاتین: latro, latrare (پارس کردن)، یونانی: hulao (پارس کردن)، سانسکریت: -rai و rayati (پارس می‌کند)، ریشه‌ی پوروا-هند-و-اروپایی: -layo* (پارس کردن).
بنابراین این دو واژه در دو ریشه‌ی متفاوت هستند. در کل باید به این نکته نیز اشاره کرد که سگ در ایران باستان حیوان والایی بوده است ولی عوعوی سگ هیچ نوع ریشه و رابطه با لغت پارسی ندارد همانطور که شیر جانور با شیر آب از دو ریشه متفاوت میباشد.
www.azargoshnasp.com
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
تاتر هنرى ست که میتواند عواظف انسانی را هم شبیه سازی کند!
حسام خالقی این را خواند
امیر بنکدار این را دوست دارد
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید