تیوال وحید عمرانی | دیوار
S2 : 12:08:44
«تیوال» به عنوان شبکه اجتماعی هنر و فرهنگ، همچون دیواری‌است برای هنردوستان و هنرمندان برای نوشتن و گفت‌وگو درباره زمینه‌های علاقه‌مندی مشترک، خبررسانی برنامه‌های جالب به هم‌دیگر و پیش‌نهادن دیدگاه و آثار خود. برای فعالیت در تیوال
برای سحر خدایاری (دختر آبی):

رفتی به سرابِ واهیِ آزادی
قصد تو چه بود جز پشیزی شادی

از آزادی چه ماند جز خواب و خیال
تو کشتۀ شعله های استبدادی
شهریور؛
همدست پاییز است
از من بشنو
که زادۀ این ماهم
از من که عمری در خزان زیستم
شهریور ...
خزانه دار طلاهای پاییز است.
۱ نفر این را امتیاز داده‌است
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
وحید عمرانی
درباره نمایش آواز قو i
همواره نسل قدیم تئاتر به خصوص ستارگان دهۀ چهل تئاتر ایران، نسل جدید را به شگفتی وا داشته اند، اما متأسفم از نقش آفرینی بازیگری همچون سعید پور صمیمی در نمایش کارگردانی نقد ناپذیر و ستیزه جو که خود را کامل می پندارد و از این رو همواره در جا می زند. امیدوارم امثال جناب پورصمیمی را در نمایش های کارگردانانی کاربلد و متواضع از جنس خود او ببینم و لذت محض صحنه را دریابم.
کارگردانی اش بد نبود.. بازی اش بد بود..
البته وقتی یک بازیگر داشته باشی ان هم سعید پور صمیمی
دیگر کاررگدانی ات سخت نمی شود..
میزانسن هایش به نظرم مشکلی نداشت..
دکورش شاید جای کار داشت..
۲۰ شهریور
ea_ornament
بله متوجه شدم...
البته باز هم حرف ایشان شخصی نبود...
شخصیت کارگردانی سیف را گفته نه شخصش را...
۲۴ شهریور
خانم ea این چیزی که شما نوشته ای نظر شخصی است و از روی حُبّ شخصی نه نوشتۀ بنده. من با کسی خصومت شخصی ندارم. خانم سیف با صحبت هایی که زیر نقد کار قبلی اش نوشت به مخاطبانش در فضای تیوال غیرحرفه ای بودن خود را ثابت کرد. من هم فقط در مورد کار ایشان صحبت کردم نه ... دیدن ادامه » دربارۀ شخص خودشان چون نه هیچ گونه تمایلی به شناخت شخصیت ایشان دارم و نه با ایشان پدرکشتگی دارم.
۲۷ شهریور
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
پدران؛
در نظرگاه رفیع دخترانشان
هیچ گاه نمی میرند
زیرا خون گرم آنهاست
که تا آخرین دَم
این قلب های ظریف را
به تپیدن می آورد
نام پدران
دقیقه ای هفتاد بار
در قفسۀ سینۀ دخترانشان
تکرار می شود.
۱ نفر این را امتیاز داده‌است
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
سالهاست که وعده داریم
من و ماه با هم
چه شبها که تا سپیده دم
تیرگی ها را قدم زدیم
تا اینکه ...
ناگهان پیدایت شد
و قرارهای قدیمی ما را
بر هم زدی
حالا دستکم
شب که می شود
پنجره را ببند
پرده ها را هم بیانداز
مبادا درز کند
اگر ماه بفهمد
جهان تاریک خواهد شد.
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
به استقبال شب می رویم
دیگران با طلوع ماه
از آسمان
من با طلوع ماه
از پنجره.
۱ نفر این را امتیاز داده‌است
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
آن دانۀ گندم
که جزئی از تن من شد
ریشه در خاکی داشت
که زمانی دور
مزار مجنون بود
اما نان تو
از هر جا که بود
بی تردید ...
از گندم خاک لیلی نبود
شاید از خاکی بود
سیرابِ خون
از لبۀ تیغ های مغولان.
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
دلتنگ که می شوی
عذاب زنده به گوران
به جانم می افتد
آخر، دل تو
خانۀ من است.
محمد لهاک ( آقای سوبژه )، آرش رضایی و رها باصفا این را امتیاز داده‌اند
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
جای خالی ات پیداست
در بیشه های تاریک این دل
مثل جای خالی ببرها
در جنگل های مازندران
با اینکه هنوز می توان
ردپای ساتیرها را
در جنگل های پارناسوس یونان جُست
جغرافیایم زخم خورده ست
از دستی سیاه
بیگانه تر از تازیان
شوم تر از رطوبتی استخوان سوز
در سیاهچال های جدایی
در اعماق دوری.
۱ نفر این را امتیاز داده‌است
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
دلم قایقی ست شکسته
در دریای مجعّد مویت
که دلش می خواهد غرق شود
و در قعر گرداب های پیچاپیچش
برای همیشه آرام گیرد.
۱ نفر این را امتیاز داده‌است
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
نفس خواهم زد
آخرین لحظه ها را
در شبی
که مرگ مرا آبستن است
شاید یکی از همین شبها
یا شبی در چهل سال بعد
همیشه دانستن لازم نیست
گاهی ندانستن
بهترین راه ممکن
برای ادامه دادن است.
A_A، محمد لهاک ( آقای سوبژه ) و Negin Fooladi این را امتیاز داده‌اند
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
ماه؛
زن سفید زیبایی ست
که آه می زاید
از مرد سیاه زمین.
سیاهی شب...
عشوه ی ماه بود
یا
تردیدِ ستاره؟!
۱۹ مرداد
هر دو.
۱۹ مرداد
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
تولد که حاصلش این باشد
وای به مرگ!
آدمی به راهی می رود
که انتخاب او نیست
و کسی نمی داند زیستن
مکافات کدامین گناه است
که از دانۀ گندم و سیب
دوزخ نمی روید!
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
لذت از رنج زاده می شود
و شعری که زندگیست
از عذاب های شاعری سرگردان
در جهانی که هر روز در آن
از بوسه ای زنده می شود
و به جفایی می میرد
تا تولدی دیگر.
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
جهانی که دیدم
شب غریبی بود
که در ظلماتش
بهترین انگورها
نصیب ضعیف ترین شغالان شد
و گرگان تنومند شب پیما
به موش کوری رسیدند.
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
دانه های انگور
اشک های تاک اند
بر خاک ماهرویانی
که ریشه در مزارشان دارد.
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
«غوص در ژرفای هیچ»
نقد نمایش «کُلاغ ها»
نویسنده و کارگردان: سعید محسنی
بازیگران: محمد ترابی، قادر طباطبایی زواره، بهاره آقاداود
مکان اجرا: اصفهان، تالار فرشچیان، سالن اصفهان، مرداد 1398
(به چاپ رسیده در روزنامۀ اصفهان امروز، دوشنبه 98/5/15، شمارۀ 3577)

سعید محسنی در تئاتر اصفهان نام آشنایی است. او نویسنده ای است که قالب های مختلف ادبی را تجربه کرده و با تداوم در فضای آنها فعال بوده و هست. رمان، نمایشنامه، فیلمنامه، داستان کوتاه و شعر همگی را آزموده و به مرور ایام آثاری از خود در این قالب ها به جای گذاشته است. بر اساس یک زمینه و محوریت ویژه می توان محسنی را در بین معاصرینِ عرصۀ قلم در جغرافیای محلی «نویسندۀ اصفهان» لقب داد، زیرا مشخصاً آنچه نشانۀ قلم او در تمامی این زمینه هاست «اصفهان» است. این خصیصه را به روشنی می توان در دو رمانی که در سال های اخیر ... دیدن ادامه » به چاپ رسانده؛ یعنی «دختری که خودش را خورد» و «نهنگی که یونس را خورد هنوز زنده است» به عینه مشاهده کرد. در نمایشنامۀ «کُلاغ ها» نیز این اتفاق افتاده و مکان ها و آدمها به جز یک کاراکتر همه مربوط به اصفهان هستند. نکته ای مهم در این رابطه به چشم می خورد و آن نکته عبارت است از نحوۀ به کارگیری از فرهنگ اصفهان و ملزوماتش در بسیاری از تئاترهای پس از انقلاب در این جغرافیا و تفاوت نمایش «کُلاغ ها» با این قبیل نمایش ها. در اکثر این گونه آثار در اصفهان، دیده می شود که از پتانسیل های مربوط به محلیت و فولکلور از قبیل لهجه و غیره یا برای لودگی مورد استفاده قرار می گیرد و یا برای خنده گرفتن های گاه و بیگاه با یکی دو سطر دیالوگ لهجه دار چپاندن در نمایشی که هیچ تجانس و ربطی به اصفهان ندارد، اما آنچه که در «کُلاغ ها» اتفاق افتاده با این موارد متفاوت است. در این نمایش زندگی بومی و محلیت را تماشاگر باور می کند و ردی از استفاده های ابزاری از آن را نمی توان یافت که این در نوع خود حرکتی درست، مثبت و قابل توجه است. شخصیت مردهای نمایش برای ما که در همین زیستگاه هستیم آشنا هستند. شاید گاه و بی گاه امثال آنها را در نانوایی، کارگاه، پمپ بنزین، صف اتوبوس، محله و غیره دیده باشیم. حرکات و سکناتشان را می شناسیم، هویتشان ملموس و آشناست. این موارد موجب می شود که مخاطب محلی با نمایشی صمیمی مواجه گردد که بوی آشنایی می دهد.
هستۀ مرکزی متن بر اساس یک باور قدیمی و خرافه وار شکل گرفته است مبنی بر این که اگر کسی بتواند جفت گیری کلاغ ها را به چشم ببیند، هر آرزویی که داشته باشد برآورده می شود. دو کارگر مرغداری که به استیصال رسیده اند و فشار مشکلات زندگی عنقریب است که به قهقرایشان ببرد با باور این داستان دو کلاغ را صید کرده، در قفسی کنار اتاقشان نگاهداری می کنند و حدود سه سال به صورت شیفتی و نوبتی به نظارۀ کلاغ ها می نشینند تا بلکه بتوانند شاهد آن صحنه باشند تا از این فلاکت به درآیند و آرزوهایشان را تحقق بخشند. آنها تصمیم می گیرند که یک نفر را برای کمک و پاییدن کلاغ ها استخدام کنند تا بتوانند بعد از این همه مدت نفسی بکشند و کمی امور دیگر را نیز سامان بخشند، به همین خاطر در روزنامه یک آگهی دعوت به کار منتشر می کنند. اینجاست که در ساختار نمایشی، عامل خارجی ورود کرده و تعادل حاکم را بر هم می زند. دختر جوانی که دانشجوی تاریخ است به دلیل شباهت موضوع پایان نامه اش (نقش کلاغ در تاریخ اصفهان) با این شغل به منزل این دو نفر وارد شده و همکاری با آنان را بر عهده می گیرد.
آنچه که به نام کنش دراماتیک در تئوری های تئاتر مطرح و تعریف شده است و قابل تقسیم به سه زیرمجموعۀ؛ عمل فیزیکی، عمل درونی و کنش می باشد را می توانیم در متن این نمایش بیابیم، اما منتقد در نظر به متن، همواره سوالی از خود می پرسد بدین شرح که آیا می توان منطق اتصال وقایع نمایشنامه را خوب تشخیص داد؟ کدام ساختار و کدام منطق و سببیت را می توان در متن یافت؟ مخاطب عام به طور کلی و منتقد به طوری ویژه به دنبال کشف شبکۀ استدلالی متناسب در متن و اجراست. باید دید که آیا موارد مذکور در این نمایش اتفاق افتاده یا خیر. با بررسی دقیق تر به این نتیجه می رسیم که کاراکتر دختری که توسط نویسنده خلق شده تا حدودی خط سیر داستانی را از وحدت و یکدستی خارج می کند. این گفته بدان معنا نیست که وجود این کاراکتر اضافه بوده و لازم نیست، بلکه بدین معناست که در مورد پرداخت های مربوط به او در اثر ابهام وجود دارد. ابهامی که به اندازۀ کافی برطرف نشده و بر ادراک مخاطب سایه می اندازد. ما در طول نمایش دختر را در سه شمایل مشاهده می کنیم: الف) دختری که شیرین عقل به نظر می آید و رگه های آشکار حماقت و سادگی در وجناتش به چشم می خورد. ب) دختری که ناگهان در جایگاه دانای کل قرار می گیرد و در حال تصمیم گیری برای گفتن یا نگفتن حقیقت به دو کاراکتر مرد است. ج) دختری اساطیری و الهه مانند در فضایی مرموز و ماورایی که با نشانه هایی قدسی مانند همچون دستانی از هم گشاده مسیح وار به جلوی صحنه می آید و در آخر قربانی می شود. حال صحبت بر سر این است که منطق و اتصال مابین این حالات سه گانه در کاراکتر مزبور کافی و مقتضی به نظر نمی رسد و مخاطب را در نقطه ای از ابهام نگاه می دارد.
در محبث کارگردانی گفتنی ست که کارگردان برای طرد ابهام های احتمالی که ممکن است برای تماشاگر اتفاق بیافتد تلاش خود را کرده اما کافی نیست؛ زیرا این ابهام ها در حد لزوم برطرف نمی گردند به خصوص در ارتباط با کاراکتر دختر دانشجو. و اگر اینطور بگوییم که کارگردان به طور عامدانه قصد ایجاد ابهام بر محوریت این شخصیت داشته، باید دید که آیا این ابهام کاربرد دارد یا خیر؟ اما در سایر زمینه های مربوط به کارگردانی ضعف بارزی در این نمایش دیده نمی شود. میزانسن ها به قاعده، به دور از افراط و به اندازه است. استفادۀ درست از موسیقی و القای فضاهای مختلف از قبیل شرایط عادی، شرایط اضطرار و اضطراب، موارد کمیک و غیره در جای خود وجود دارد. به جز این، کارگردان با اینکه سالنی غیر استاندارد و ناکامل را برای اجرای تئاتر در اختیار داشته با این حال توانسته تا با توجه به معماری سالن موجود و همچنین با توجه به جایگاه تماشاگران ،مابین اجرا و ساختار محیط تناسب به وجود آورد، همچنین موفق شده تا از هر آنچه که فضا در اختیار او قرار می دهد استفادۀ لازم را به عمل آورَد.
طراحی دکور و صحنه که توسط ملیکا غلامی انجام شده برای آنچه که لازمه و نیاز متن می باشد تقریباً بسنده است اما طراحی او در این اثر و همچنین نمایش های اخیری که به عنوان طراح حضور داشته هنوز مُهر مشخص خود را نیافته و نیاز به تکمیل بیشتری دارد. در این نمایش نیز می بینیم که کار او تنها کوشیده تا بسنده باشد اما آن خلاقیت و تفاوت لازم که وجه تمایز یک طراح صحنه و دکور از سایرین و همتاهای اوست هنوز در کارهایش به چشم نمی خورد. بر این اساس لازم است تا در این راه به ممارست و دانش اندوزی های بیش از پیش دست یازد تا بتواند به سقف و سطحی ثابت از یک طراح صحنۀ شناخته شده و مسلط در این عرصه تبدیل شود.
بازی قادر طباطبایی با مشخصه های بارز رئالیستی، قابل باور و طبیعی از آب درآمده و از لحاظ حفظ ژست ها، باور نقش و ارائۀ شخصیت موفق عمل می کند. این موارد موجب گردیده تا حضور صحنه ای او مشخص تر از سایرین به چشم آید و تماشاگر را به خوبی با خود همراه سازد. محمد ترابی در کنار طباطبایی بده بستان های حسی و واکنشی قابل قبولی را ارائه می دهد. او در این کار سکوت های دراماتیک را می شناسد و آنها را به موقع خود به کار می گیرد اما در صحنۀ پایانی اعوجاج هایی که به بدن می دهد از قالب بازی او در شاکلۀ این نمایش بیرون می زند و مستدل به نظر نمی آید. حتی یک نگاه عمیق و حرکت کند می تواند به راحتی جایگزین این حرکات اگزجره و بی چهارچوب شود که در این صورت بازی بهتری را می توانستیم از او شاهد باشیم. بهاره آقاداود جوان است و جویای نام، از بیان خوبی برخوردار است و ریتم صحنه را می شناسد، گرچه هنوز آموختنی ها بسیار است و او در آغاز راه، امید است تا با تلاش و فراگیری های پیاپی و مستدامش، در آینده از وی شمایل یک بازیگر ثابت و مثال زدنی را در تئاتر اصفهان شاهد باشیم، زیرا تعداد بازیگران قابل اعتنای خانم در اصفهان نسبت به آقایان به دلایل عدیده از کمیت پایین تری برخوردار است، از این رو لازم است که بر پرورش بازیگران جوان خانم در استان حمیّتی دو چندان به خرج داد تا تعادل لازم حاصل گردد.
این نمایش به مثابۀ تکه ای کوچک از آیینۀ خرد شدۀ بزرگی است که در مقابل وضعیت اجتماعی و اقتصادی عصر حاضر گزارده شده و گوشه هایی از آن را انعکاس می دهد. از این رو دغدغه مند است، به موارد بومی توجه دارد و نویسنده آنچه را که به خوبی بلد است و شامل محیط زندگی خود می شود به تصویر در می آورد که از این رو لاجرم در قاب کامل تری از واقعیت قرار می گیرد، زیرا خالق اثر با جزئیات آن آشنا و مأنوس است. آنچه می بینیم حکایت آدم هایی است فقیر، مطرود و مستأصل که به ناچار به خیالات خود پناه می آورند و دست به دامان خرافات و افسانه ها می شوند تا بلکه به روی آرزوهای دور از دسترس خود دری بگشایند، غافل از اینکه استغراق در خیالات و موهومات به فاجعه ختم می شود.

منتقد: وحید عمرانی (عضو کانون بین المللی منتقدان تئاتر جهان)
مریم اسدی و محمد لهاک این را دوست دارند
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
این چشمۀ چشم از غمت رود شود
دل از شرر تو آتش آلود شود

تاریکی روح من که در محبس خاک
زندان شده با نور تو نابود شود
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
یک گلّه گرگ
از نگاهش بیرون ریختند
واژگانم جویده شدند
و این شعر ...
به پایان نرسید.
درود،
داره بهتر میشه..
۱۴ مرداد
ممنونم مهدی جان.
۲۰ مرداد
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
گوزن های درۀ روشن
از آهوانشان نگذشتند
شکارچیان تا آخرین گلوله
سکوت دره را آشفتند
بهار که آمد
آهوان جوان
آرزوی بره های تازه داشتند
اما جفتی نه.
۲ نفر این را امتیاز داده‌اند
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید