محمود احدی نیا

هنرساز نویسنده و کارگردان

وقتی بیداری از خواب آشفته‌تر است.

نگاهی به نمایش «هیپوکامپوس» نوشته امید طاهری و کارگردانی میثم عبدی


«هیپوکامپوس» نمایشی خلاقانه و تماشایی است که از مفهوم خواب فراتر می‌رود و جهانی را به تصویر می‌کشد که در آن مرز میان رؤیا و واقعیت، گذشته و حال، خنده و اضطراب از میان برداشته شده است. امید طاهری در نمایشنامه‌ای هوشمندانه و چندلایه، به‌جای سخنرانی درباره فلسفه خواب، منطق خواب را به ساختار اثر تبدیل می‌کند؛ جایی که آدم‌ها، زمان‌ها و موقعیت‌های نامرتبط در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و تصویری آشنا از آشفتگی جهان امروز می‌سازند.

یکی از مهم‌ترین امتیازهای متن، پیوند درست میان فلسفه و کمدی است. شوخی‌ها تنها برای خنداندن مخاطب نوشته نشده‌اند، بلکه از دل موقعیت‌ها ... دیدن ادامه ›› و تناقض‌های جهان نمایش بیرون می‌آیند. تماشاگر می‌خندد، اما پشت این خنده همواره تلخی و پرسشی پنهان حضور دارد. نمایشنامه بدون آنکه به پیچیدگی تصنعی یا شعارزدگی گرفتار شود، مخاطب را سرگرم می‌کند و در همان حال به فکر وامی‌دارد.

کارگردانی دقیق و خلاقانه میثم عبدی، این نمایشنامه چندلایه را به اجرایی منسجم، خوش‌ریتم و چشم‌نواز تبدیل کرده است. میزانسن‌های حساب‌شده، جابه‌جایی روان میان موقعیت‌ها و استفاده هوشمندانه از نور، موسیقی و صدا، فضای خواب‌گونه اثر را کامل می‌کنند. ایده‌های اجرایی نمایش صرفاً تزئینی نیستند و هرکدام در شکل‌گیری جهان اثر و انتقال مفهوم آن نقش دارند.

بازیگران نمایش نیز با انرژی، تمرکز و هماهنگی کم‌نظیری روی صحنه حاضر می‌شوند. بازی‌های روان، دقیق و باورپذیر گروه باعث می‌شود عجیب‌ترین موقعیت‌های نمایش نیز برای تماشاگر پذیرفتنی شوند. تسلط بازیگران بر ریتم کمدی، بدن، بیان و تغییر لحن میان لحظات خنده‌دار و جدی، از نقاط قوت برجسته اجراست. «هیپوکامپوس» بیش از آنکه متکی به یک بازی درخشان و جداافتاده باشد، از یک گروه بازیگری هماهنگ و همدل بهره می‌برد که همه اعضای آن در موفقیت اثر سهم دارند.

طراحی صحنه، لباس، نور، موسیقی و صدا نیز در خدمت کلیت اجرا قرار گرفته‌اند و همراه با کارگردانی و بازی‌ها، جهانی یکپارچه می‌سازند. نتیجه، نمایشی است که در آن متن، اجرا و عناصر فنی به‌درستی کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند و خلاقیت گروه اجرایی در تمام لحظات آن دیده می‌شود.

وقتی نمایش تمام می‌شود، شاید نتوان تمام اتفاقات آن را با منطق معمول توضیح داد؛ اما مگر همیشه می‌توان جهان بیرون از سالن را توضیح داد؟ «هیپوکامپوس» پاسخی قطعی به پرسش‌هایش نمی‌دهد. در عوض، تماشاگر را با تردیدی اساسی تنها می‌گذارد: آیا از خوابی آشفته بیدار شده‌ایم، یا تازه پس از خروج از سالن، دوباره به خواب بزرگ‌تر و هولناک‌تری بازگشته‌ایم؟

«هیپوکامپوس» حاصل همراهی موفق یک نمایشنامه هوشمندانه، کارگردانی خلاق، بازی‌های درخشان و گروه اجرایی توانمند است؛ نمایشی که هم لذت تماشا دارد، هم مخاطب را می‌خنداند و هم پرسشی ماندگار در ذهن او باقی می‌گذارد.