«نیرنگ‌بازها» در سالن استاد سمندریان تماشاخانه ایرانشهر، ادامه‌ی درست و درمان راهی است که ناصر حبیبیان و احسان ملکی پیش‌تر با «هزار شلاق» نشانمان داده بودند. اگر آن نمایش جستجویی بود در ریشه‌های غلیظ استبداد، این‌یکی دست گذاشته روی مکانیزم تکرارپذیر فریب؛ روی چرخه‌ی باطلی که آدم‌ها مدام در آن گول می‌خورند و گول می‌زنند.

چیزی که توی کارگردانی مشترک این کار جلب توجه می‌کند، انضباط آهنین و فراری دادن آشوب از صحنه است. کارهای مشترک معمولاً به دوپاره‌گی و لجبازی فرمی می‌رسند، اما اینجا دو کارگردان به یک لحن و ضرب‌آهنگ واحد رسیده‌اند. صحنه شلوغ است، تاریخ پر از هیاهوست، اما هیچ‌چیزی الکی و اضافه‌تر از اندازه روی صحنه پرتاب نشده. دکوپاژها و دایره‌هایی که آدم‌ها درونش حبس شده‌اند، حس خفقان و توطئه‌های پنهانِ پشت‌پرده را بدون کلک‌های رو، به تماشاگر منتقل می‌کند.

حبیبیان و ملکی کار دشواری کرده‌اند؛ تلفیق تراژدی سیاسی با مضحکه و طنز سیاه. خطر غلتیدن به شعارزدگی یا دلقک‌بازی دم‌دستی بیخ گوش کار بود، اما هوشمندی کارگردانان نگذاشته شیرینی طنز به دل بنشیند؛ طنز این نمایش در دهان آدم می‌ماسد و جایش را به تلخیِ گزنده‌ای می‌دهد که کار دست تماشاگر می‌دهد. تماشاگر روی صندلی‌اش میخکوب می‌شود و به جای زاری کردن، به ریشِ این مکانیسمِ تکرار می‌خندد؛ خنده‌ای که تلخ‌تر از گریه است.

بازیگرها توی این کار گم ... دیدن ادامه ›› نشده‌اند. کارگردان‌ها اجازه نداده‌اند بازیگران به تیپ‌های دستمالی‌شده‌ی تاریخی تبدیل شوند؛ این‌ها انسان‌های زمینی و درمانده‌ای‌اند که زیر چرخ‌دنده‌های مصلحت و قدرت له می‌شوند. همراهی طراحی صحنه‌ی مینیمالِ روحان امامی و موسیقیِ به‌جای بهزاد بختیاری هم کار را کامل کرده. «نیرنگ‌بازها» ثابت می‌کند تئاتر متعهد لازم نیست با داد و بیداد و بیانیه‌نویسی راه بیفتد؛ گاهی با فرم مهارشده و فکر درست، می‌شود رگِ تاریخ را روی صحنه زد.

/احسان سَبُکتَکین

در جهان بوریس ویان آن چیزی که اهمیت پیدا می‌کند در واقعیت چیستی یک موضوع نیست. بلکه آن است که حضور آن چطور می‌تواند لایه های پنهانی شخصیت هارا آشکار کند.
اشمرز در اینجاست که اهمیت پیدا میکند.

اشمرز را نمیتوان به سادگی تحلیل کرد.نمیتوان برای آن یک معنای قطعی وضع کرد.
شاید نتیجه‌ی چیزی بیشتر از یک موجودیت باشد.شاید پیش از جهان دیگر اهالی خانه وجود داشته است.
نمی‌دانیم.
و این ابهام
شاید مهم ترین چیزی است که در خوانش اثر با آن روبرو هستیم.

از تمام اعضای گروه ممنونم که با هنر و تلاششون چنین لحظات قشنگی خلق کردند. نمایشی که با حس خوبش از سالن بیرون می‌آیید و زیبایی و پیامش همراهتون می‌مونه. .تمام دقایق این تاتر فوق العاده ست حتما ببینید کیف میکنید