تیوال نمایش کلاغ
S3 : 20:08:25
امکان خرید پایان یافته
  ۲۲ آذر تا ۲۷ دی ۱۳۹۵
  ۱۸:۰۰
  ۱ ساعت
 بها: ۲۵,۰۰۰ تومان

: دیوید هرویر
: وحید رهبانی
: سمانه زندی نژاد
: (به ترتیب حروف الفبا) مرتضی اسماعیل کاشی، سهیلا گلستانی

(پانیذ خزایی، پرستش پورمیرزا)

: بابک قهرمانی
: محمد قدس

: محمدرضا علی اکبری
: شیما میرحمیدی
: صبا کسمایی
: کاوه ستاری
: محمد صادق زرجویان
: لیلا سرنی
: سارا اسکندری
: مهدی آشنا
: فراز اسکندری
: مجید عبدی
: الهه برادران، نوشین طهماسبی
: مهرشاد دهنو، محمد زکی زاده
: روح اله زندی فرد
: سهیلا گلستانی و حمید گلستانی
: امیر قالیچی
: محمدرضا پناهی، علیرضا پناهی، امیر رمضانی، سید میلاد دریاباری
: حسین پوردستان
: سحر آشتیانی
: نیلوفر نقیب ساداتی
: فاطمه شاه محمدی

گزارش تصویری تیوال از نمایش کلاغ / عکاس: سید ضیا الدین صفویان

... دیدن همه عکس ها »

گزارش تصویری تیوال از تمرین نمایش کلاغ / عکاس: حانیه زاهد

... دیدن همه عکس ها »

ویدیوهای وابسته

آواهای وابسته

 
گفتگوی تیوال با سمانه زندی نژاد
تعارض آدم امروز با خودش، نکته مهم متن نمایشنامه کلاغ است

مکان

تقاطع خیابان انقلاب و ولی‌عصر، مجموعه فرهنگی و هنری تئاترشهر
تلفن:  ۶۶۴۶۰۵۹۲-۴


«تیوال» به عنوان شبکه اجتماعی هنر و فرهنگ، همچون دیواری‌است برای هنردوستان و هنرمندان برای نوشتن و گفت‌وگو درباره زمینه‌های علاقه‌مندی مشترک، خبررسانی برنامه‌های جالب به هم‌دیگر و پیش‌نهادن دیدگاه و آثار خود. برای فعالیت در تیوال
وقت بخیر
نمایش کلاغ فردا دوشنبه 27 آذر ماه آخرین اجرای خود را خواهد داشت.
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید

نگاهی به نمایش "کلاغ" به کارگردانی سمانه زندی‌نژاد

بازخوردی کردن یک موقعیت بسته

حسن پارسائی: نمایش "کلاغ" سمانه زندی‌نژاد به دلیل آدابته ایرانی، تأویل‌آمیزی و تحلیل‌پذیری، اجرایی دیدنی به شمار می‌رود.

در بسیاری از نمایشنامه‌ها پرداختن به موضوع‌ها و موقعیت ‌های تلخ و ناگوار بهانه موضوعی و محوری شکل‌دهی اثر است. با وجود این، چنانچه نگاهی صرفا خبری و یا ناتورالیستی به موضوع بشود، موضوع و موقعیت از هر آنچه هست فراتر نمی‌رود. در این گونه نمایشنامه‌ها نتیجه‌گیری و پایان‌دهی ماجرای اثر، بسیار حائز اهمیت است، زیرا بیم آن می‌رود که پایان برخی از این آثار به رغم متفاوت بودن موضوع از لحاظ نوع رویکرد نویسنده شبیه به هم باشد و عمده‌تا به یک موقعیت بسته و حتی به گره‌افکنی تازه‌ای منجر شود که چگونگی آن بعد از به آخر رسیدن متن درابهام بماند؛ اما در بطن همین پایان‌بندی‌های بسته و گره‌دار هم گاهی نتیجه نهایی موضوع قابل ارزیابی است و می‌توان ماجرا و حوادث را پایان یافته و نتیجه‌مند تلقی کرد.

نمایش"کلاغ " یا "پرنده سیاه" (که عنوان دوم برای آن به مراتب تأویل‌آمیزتر و نمایشی‌تر است) اثر "دیوید هروئر" و به کارگردانی "سمانه زندی‌نژاد" که هم‌اکنون در سالن چهارسو از مجموعه سالن‌های تئاتر شهر اجرا می‌شود، در رابطه با موارد فوق‌الذکر نمونه‌ای مثال زدنی است.

یک مرد چند سال قبل رابطه‌ای نامشروع با دختری کم سن و سال داشته و هر دو مدتی در حبس بوده‌اند و بعد هرکدام به راه خود رفته‌اند. سال‌ها بعد دختر جوان عکس مرد را که کارمند دون پایه‌ای است، پشت جلد یک مجله می‌بیند و همین زمینه‌ای برای پیجویی او توسط دختر جوان و شکل‌گیری یک موقعیت بازخواستی و استفسارآمیز می‌شود. نکته حائز اهمیت در این رابطه آن است که مخاطب هرگز باور نمی‌کند که تصویر چنین کارمندی حتی اگر هم دون پایه نباشد، پشت جلد مجله چاپ شود. از این نقطه ابهام که بگذریم بقیه حوادث متن خود به خود توجیه‌پذیر است.

دختر جوان که به رغم ادعایش دختر با وقار و درستی به نظر نمی‌رسد، مرد را در محل کارش پیدا می‌کند و هر دو برای جلوگیری از جلب نظر دیگران به بخش بهداشتی اداره – یعنی توالت و دستشوئی- می‌روند و آنجا در رابطه با حوادث سال‌های قبل به جدل‌های لفظی و استفسار از همدیگر می‌پردازند. در متن اصلی این رویاروئی در یک اتاق رُخ می‌دهد و سمانه زندی‌نژاد خلاقانه آن را به مکان توالت تغییر داده است. او عملا مکان توالت را به یک دادگاه شخصی و بازخواست آنان از همدیگر تبدیل کرده و باید گفت که استفاده از این مکان، مهم‌ترین و تأویل‌آمیزترین ترفند برای تمثیلی کردن این عشاق بی‌بند و بار قدیمی به عنوان "ضایعات انسانی و مواد زائد جامعه" است؛ همه وجوه دراماتیک اجرا در همین نکته تأویل‌آمیز نهفته است. نمایش با مجادله، گله، سرزنش و بازخواستی طولانی آغاز می‌شود و دختر جوان درمی‌یابد که مرد ازدواج کرده است و ظاهرا در جایگاه یک ناپدری فرزند هم دارد؛ بنابراین تلاش دختر جوان برای احقاق حق یا ازدواج با مرد، عقیم می‌ماند و در پایان هم داخل توالت تنها گذاشته می‌شود.

تبدیل ... دیدن ادامه » محیط توالت و دستشویی به محیطی ُپر از آشغال و روی همدیگر ریختن آشغال‌ها به عنوان بازی، نشانگر بیهودگی و بی‌فایدگی ضایعات گونه خود پرسوناژهاست و نمایش تأکید دارد بر این که مخاطب، آن‌ها را متعلق به چنین مکانی بداند؛ ضمن آن که، دختر جوان هنوز با تعدادی از مردان رابطه دارد و روی "تی شرت"‌ش هم به زبان انگلیسی نوشته شده "همیشه عاشق".

رفتار و گفتار او بیشتر شبیه زنان بی‌بند و بار خیابانی است. پایانی هم که کارگردان برای او در نظر گرفته، همان توالت است که در اصل تمثیل وضعیت و شرایطی است که این دو در آن زندگی می‌کنند.

یکی از ضعف‌های متن این است که نویسنده حداقل به طور ضمنی یا جنبی از طریق دیالوگ‌ها به مسائل اجتماعی و علت‌های این روابط نامشروع اشاره‌ای نمی‌نماید و عمده‌تا به همین دو پرسوناژ و رابطه قبلی‌شان بسنده می‌کند.

میزانسن‌ها به تناسب محیط نامتعارف ملاقات دختر جوان و مرد، خوب و نمایشی است. بازی مرتضی اسماعیل کاشی تاحدی تغییر رویه پرسوناژ و اصلاح کردن زندگی‌اش و نیز محافظه کاری اخلاقی‌اش را نشان می‌دهد، اما بازی دختر جوان که نقش او را سهیلا گلستانی ایفا می‌کند، با روحیه سالم و ادعاهای دختر جوان مبنی بر قصد ازدواج‌اش، مغایرت دارد و او را همچنان دختری سربه هوا و مایل به روابط نامشروع معرفی می‌کند که البته همین هم می‌تواند یکی از احتمالات مورد نظر متن باشد.

مهم‌ترین نشانه دراماتیک نمایش "کلاغ " به کارگردانی سمانه زندی‌نژاد، مکان توالت و دستشوئی است که ابتکار خود او و تأویلی از نوع عشق و رابطه پرسوناژها و حتی شخصیت آن‌ها است. موسیقی نمایش مناسب نیست و متناقض و مزاحم هم است، چون سنخیتی با مضمون و محتوای نمایش ندارد. طراحی صحنه که توسط شیما میرحمیدی انجام شده، خوب و در راستای موضوع است، خصوصا آن که دکور مکان مورد نظر در انتهایی‌ترین نقطه سالن تدارک دیده شده و همین ویژگی آگاهانه یا ناخواسته سبب شده اقدام پنهانی پرسوناژها برجسته‌تر جلوه نماید. نور کارکرد خود را دارد. کارگردانی سمانه زندی‌نژاد خوب و پذیرفتنی از کار درآمده و میزانسن‌های حضور و حرکت بازیگران تناقضات و تعارضات آن‌ها را خیلی خوب آشکار کرده است. او با حذف بخش‌های بسیار عریان روابط پرسوناژها و انتخاب مکان توالت برای روبه‌رو شدن آن‌ها، به طریقی متن اصلی را برای اجرا در جامعه ایرانی آدابته، تأویل‌آمیز و تحلیل‌پذیر کرده است. این "درام" در کل و با توجه به ویژگی‌های نسبی‌اش، اجرایی دیدنی به شمار می‌رود.

مهدی حسین مردی و Leon S. Kennedy این را خواندند
Atena و فَرنٰازْ این را دوست دارند
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید


کارگردان، تهیه‌کننده و بازیگران نمایش "کلاغ" از تازه‌ترین اثر خود سخن گفتند.

سمانه زندی‌نژاد: تولید تئاتر بدون حضور تهیه‌کننده تقریباً نشدنی است / سهیلا گلستانی: بازیگری را با هیچ چیز عوض نمی‌کنم / گفت و گو با عوامل اجرایی نمایش "کلاغ"

سرویس تئاتر هنرآنلاین: سمانه زندی‌نژاد از جمله کارگردانان جوانی است که از آغاز فعالیت حرفه‌ای خود، همیشه مخاطبانش را غافلگیر کرده است. او با نمایش "به مراسم مرگ داداش خوش آمدید" به عنوان نخستین اجرای خود موفق به دریافت جایزه بهترین کارگردانی از جشنواره تئاتر فجر شد و این روند اجرایی موفق تا به امروز ادامه دارد. او این روزها نمایشی با عنوان "کلاغ" را که اثری روانکاوانه و جسورانه با موضوعی حساسیت‌برانگیز است را به صحنه برده است؛ موضوعی که این اثر را تبدیل به اثری بکر و قابل‌ توجه کرده است. به این بهانه گفت‌وگویی با سمانه زندی‌نژاد کارگردان، سهیلا گلستانی و مرتضی اسماعیل کاشی بازیگران و بابک قهرمانی تهیه‌کننده این اثر داشته‌ایم که می‌خوانید:

در توضیحی که در بروشور نمایش نوشته شده، گویا اسم اولیه نمایش "بلک‌برد" بوده و بعداً آن را به کلاغ تغییر داده‌اید. علت تغییر عنوان نمایش چه بود؟

سمانه زندی‌نژاد: این تصمیم وحید رهبانی (مترجم) نمایش است که عنوان نمایش را "کلاغ" ترجمه کردند. همان‌طور که مترجم اثر، در بروشور توضیح دادند، اگر "بلک‌برد" بخواهد به فارسی ترجمه تحت لفظی شود، به آن سهره یا طرقه می‌گویند. اما چنین پرنده‌ای در ایران شناخته شده نیست؛ از سوی دیگر این براساس ضرب المثلی انگلیسی "بلک برد"، در فرهنگ بریتانیا پرنده‌ای است که چشمِ متجاوزین را در می‌آورد و کارهایی از این دست انجام می‌دهد. در فرهنگ ایران هم مرسوم است که می‌گویند کلاغ چنین کارهایی را انجام می‌دهد. بنابراین جایگزین درستی بود.

عوامل نمایش کلاغ

کلاغ پرنده‌ای با عمر طولانی است که عموما اشیاء باارزش را برمی‌دارد و با خود می‌برد. این پرنده جمعی زندگی می‌کند و بسیار باهوش و کینه‌توز است. شاید در نمایشنامه "پرندگان" آلفرد هیچکاک هم چنین منطقی وجود داشته باشد. به هر حال در نمایش شما بیشتر آن منطق کینه‌وزانه کلاغ دیده می‌شود. از طرفی وقتی به ارتباط کاراکتر مرد و زن نمایش نگاه می‌کنیم، احساس می‌کنیم مورد با ارزشی ربوده شده است. به نظرم برای تماشاگر این‌ مسائل بیشتر از فرهنگ بریتانیایی متبادر می‌شود چون ما با فرهنگ آن‌ها آشنا نیستیم. دیدگاه شما در این‌ رابطه چیست؟

سمانه ... دیدن ادامه » زندی‌نژاد: صفات کلاغ در این نمایش برای من بسیار جذاب بود. به نظر می‌رسد در این نمایش، کاراکتر دختر (اونا) دارای صفات کلاغ است، کینه‌توزی می‌کند و می‌خواهد با حمله‌کردن حق خودش را بگیرد ولی از آن‌جا که متن نمایش دوپهلو است و شخصیت‌ها پیچیدگی خاصی دارند، در آخر دیده می‌شود که شخصیت مرد نیز به کلاغ نزدیک است.

سهیلا گلستانی: از مدت‌ها قبل از طریق وحید رهبانی با این متن آشنا شده و آن را خوانده‌ بودم. به نظرم انتخاب اسم کلاغ در ترجمه فارسی، انتخاب هوشمندانه‌ای است. رنگ مشکی در مد و طراحی لباس استفاده فراوانی دارد ولی در اغلب کشورهای جهان رنگ عزاداری است. کلاغ هم در ادبیات کهن و حتی ادبیات معاصر ما پرنده‌ای شوم است و در هنر و ادبیات دنیا همیشه نماد موجود چند معنایی بوده است. کلاغ برای نام یک نمایشنامه کلمه‌ای جذاب است زیرا این پرنده اصولاً موجود جذاب و مرموزی است. نام این پرنده به عنوان اسم یک نمایش می‌تواند کاربرد تبلیغاتی هم داشته باشد.

در نمایش "کلاغ"؛ وجوهی نسبی از آن به کاراکتر "اونا" و بخش‌هایی از آن نیز به کاراکتر "پیتر" برمی‌گردد که در بخش‌های مختلفی از نمایش، کفه هر کدام از آن دو را سنگین‌تر می‌کند. در برخورد اول، جذابیت متن برای من زمانی بود که مدام این جابجایی اتفاق می‌افتاد. مواجهه من تا پایان متن دقیقاً مواجهه‌ای بود که در دنیای واقعی با کلاغ دارم. محله‌ای که در آن زندگی می‌کنم (یوسف آباد)، به محله گرگ‌ها و کلاغ‌ها معروف است، بنابراین چنین کلاغ‌هایی را زیاد دیدم. نمی‌شود از مقابل این پرندگان، با خیال راحت رد شد چون هر لحظه احساس می‌کنید ممکن است یک تکه از وجودت را بکنند و چشمت را در بیاورند ولی در عین حال یک جنسی از جذابیت هم در آن وجود دارد.

بابک قهرمانی: بر خلاف نظر این دو هنرمند معتقدم اسم این متن به اشتباه انتخاب شده است چون "کلاغ" هیچ ارتباطی با متن ندارد. زمانی که از موقعیت جغرافیایی بریتانیا خارج شوید، کلمه "بلک‌‌برد" اصلاً معنایی ندارد. این کلمه بابت ضرب‌المثلی که در این کشور وجود دارد، فقط در آن‌ منطقه معنی می‌دهد و خارج از آن محدوده بی‌معنی است. مخاطب عام هم با شنیدن عنوان "کلاغ"، یاد هیچکاک نمی‌افتد و بیشتر موارد عام‌تری مثل "رامکال" به ذهنش می‌رسد. در نتیجه به نظرم این اسم، اصلاً انتخاب درستی نیست. این متن برای لوکیشنی مشخص با جغرافیای محدود نوشته شده است. وقتی که می‌خواهیم از این جغرافیا خارج شویم، دیگر اسم آن نه می‌تواند "بلک برد" باشد نه "کلاغ". شاید اگر به انتخاب من بود، همان "بلک برد" را روی نمایش می‌گذاشتم و در داخل پرانتز می‌نوشتم که این پرنده کلاغ نیست و یا ضرب‌المثل بریتانیایی را به عنوان شعار تئاترم ترجمه می‌کردم.

به نظرم این نمایشنامه نمی‌تواند در خاورمیانه با چنین ساختاری اجرا شود ولی به هر حال این اثر، متن جذابی است و روان‌شناسی به شدت عجیب و غریبی دارد. هیچ‌کدام از نمایشنامه‌ها و فیلمنامه‌های ایرانی نمی‌توانند اینگونه بر مخاطب تاثیر بگذارند. اگر به مانند مخاطب عام در مورد این نمایشنامه بخواهم نظرم را بیان کنم، به نظرم این متن با تمام انتقاداتی که به آن وارد کردم، 60 به 40 برنده می‌شود. این متن هم می‌تواند جای خودش را باز کند و حرفش را بزند، به شکلی که نمونه آن در سال خیلی کم اتفاق می‌افتد. در اجرا، این نمایش خلاقیت‌هایی دارد که من شیفته آنها هستم و به همین واسطه دوست دارم در آینده باز هم، با خانم زندی‌نژاد همکاری داشته باشم.

به نظرم متن "کلاغ" بیشتر از آن که تم انتقام‌گیرانه داشته باشد، درامی عاشقانه است. شاید در آغاز احساس شود که نمایش با متن معمایی و پیچیده "هیچکاکی" جلو می‌رود ولی تم عاشقانه مدرن و امروزی در خود دارد. در واقع اتفاقی که در این اجرا می‌افتد، همین حالا می‌تواند در ایران، ولز، نیویورک و هر کجای دیگر هم رخ بدهد چون برخورد انسان مدرن امروزی با انسان‌های یک سال پیش هم تفاوت دارد. شما در نگاه اول آن تم عاشقانه نمایش را پیش گرفتید یا به سراغ تم انتقام‌گیرانه و رمزآلود آن رفتید؟

سمانه زندی‌زاده: از ابتدا به فضای انتقام‌گیرانه متن فکر نمی‌کردیم چون بیشتر از هر چیزی پیچیدگی‌های انسان امروزی در روابط انسانی و عاشقانه متن بود که جذب‌مان می‌کرد. شاید به نظر برسد این نمایشنامه قصه فردی است که آمده تا حقش را بگیرد ولی در اصل از روابط عاشقانه و انسانی میان دو نفر حرف می‌زند. به نظرم انسان امروزی آن‌قدر پیچیده است که در عین اینکه می‌تواند قاتل و متجاوز باشد، می‌تواند عاشق هم باشد. همه ما به همین میزان می‌توانیم خشونت و یا عشق پنهان داشته باشیم. مهم‌ترین پیام متن "کلاغ" این است که در همه ما پیچیدگی‌هایی وجود دارد که می‌تواند باعث آسیب‌زدن به جامعه و یا نجات آن شود.

سهیلا گلستانی: ترجیح می‌دهم برای این متن به جای کلمه پیچیدگی، از واژه انباشتگی استفاده کنم. ما آدم‌های امروزی در تمام دنیا دچار انباشتگی مفاهیم و اتفاقات و حوادث هستیم. رویدادی که در این نمایش می‌افتد، اتفاقی است که حتی به طور سنتی هم در فرهنگ ما رخ می‌داده است. همین امروز هم برای این اتفاق مصادیق بسیار زیادی وجود دارد. ما دچار انباشتگی هستیم که بنابر منافع شخصی خودمان و یا منافع اطرافیان‌مان، هر کجا چند نفر برجسته می‌شوند. به نظرم همه این‌ها در زندگی نمی‌تواند انتخابی باشند و فقط برخی از آنها بنابر توانایی‌های انتخابی باشند. کاور کلی این نمایشنامه انتقام و اتفاق ناخوشایند است و در آن حسادت، جذابیت، خاطره و... هم وجود دارد ولی در نهایت آن‌چه که در این نمایش ته‌نشین می‌شود، بیماری عشق است نه حتی خود عشق.

مرتضی اسماعیل کاشی: معتقدم در این متن نباید عشق و انتقام را از یکدیگر جدا کنیم زیرا انتقام هم بر پایه عشق است. در نمایش "کلاغ"، انتقام از گذشته می‌آید و دلیل دارد و آن چیزی نیست جز عشق.

وقتی دختر همسفر مرد می‌شود و به اختیار خودش پیشنهاد سفر را می‌پذیرد، پس از سمت او هم تمایلی وجود دارد وگرنه با مرد همسفر نمی‌شد. بنابراین در این متن چیزی به نام تجاوز وجود ندارد و تمایل دو طرفه بوده است. با این وجود چرا در دادگاه حرف از تجاوز به میان می‌آید و آن‌ها به حبس محکوم می‌شوند؟

سهیلا گلستانی: دختر بنابر صلاحدیدهای اجتماعی از مرد جدا می‌شود. عشق دختر یک عشق اشباع‌شده صد در صدی بوده است؛ تمایل مرد هم از روی محبت و دوست‌داشتن به دختر است. به نظرم تصور نبوده که صرفاً سوء‌استفاده‌ای صورت بگیرد. این دو هرگز کنار یکدیگر قرار نمی‌گیرند که خودشان و دیگران به واقعیت آن‌چه که بین‌شان بوده برسند. دختر بنابر صلاحدید خانواده، پزشکان و روان‌شناسان را کنار می‌گذارد چون آن‌ها کاراکتری از مرد می‌سازند که در آن به دختر دروغ گفته، در صورتی که اصلاً این‌گونه نبوده است. در مورد مرد هم همین شرایط وجود دارد چون اگر اتفاقی غیر از این می‌افتاد، محکومیتی بیش از آن شامل‌اش می‌شد. به هر حال این دو بعد از آن اتفاقات تا مدتی با یکدیگر مواجه نمی‌شوند تا این‌که بالاخره فرصت پیدا می‌کنند تا همه چیز را به میان بیاورند و در مورد آن حرف بزنند.

مرتضی اسماعیل کاشی: کاراکتر مرد به شدت ترسو است و این ترس در دیالوگ‌های او هم دیده می‌شود. اگر آن قسمت‌های حذف‌شده متن اجرا می‌شد، ترسی که مرد دارد قابل درک‌تر بود. در بخش‌های حذف‌شده متن دیده می‌شود که مرد حتی زمانی که با دختر رابطه داشته، می‌خواسته عقب بکشد و رابطه را تمام کند. او می‌گوید که من می‌توانستم این رابطه را تمام کنم ولی یک چیزی در درونم نمی‌گذاشت.

سمانه زندی‌نژاد: مرد در جاهایی از متن (که حذف شده است) می‌گوید که رفته کتاب خوانده و تحقیق کرده تا ببیند تمایل به کودک‌آزاری دارد یا واقعاً عاشق شده؟ این نکته برای ما که گاهی اوقات تکلیف‌ خیلی حس‌ها را با خودمان نمی‌دانیم بسیار جذاب است. در گذشته یک مرد، زنی را می‌دید و عشقی میان آنها شکل می‌گرفت که تا 50 سال ادامه داشت ولی امروز نمی‌دانیم حسی که در آن غوطه‌ور شده‌ایم، عشق است یا هوس. امروز به خاطر آن انباشتگی که سهیلا در مورد آن گفت، هیچ چیز برای انسان تعریف مشخصی ندارد. در مورد کاراکترهای نمایش هم همان‌طور که در نهایت متوجه نمی‌شویم شغل مرد و دختر چیست، این را هم متوجه نمی‌شویم که حس میان این دو نفر عشق بوده یا بیماری عشق یا حتی یک بیماری مطلق. حتی خود کاراکترها هم آن را متوجه نمی‌شوند.

بابک قهرمانی: در مورد عاشقانه یا انتقام‌جویانه بودن متن، نظر من به نظر مرتضی نزدیک‌تر است. در خیلی از جاها تکلیف مخاطب مشخص است که قرار نیست در نمایش انتقامی گرفته شود چون دختر اگر بخواهد انتقام بگیرد، ابزارش را دارد. دختر کاملاً مسلط است و اطلاعات کاملی از زندگی "پیتر" دارد. به خاطر همین خانم گلستانی دیالوگ و مونولوگ‌هایش را خیلی مسلط می‌گوید و آقای اسماعیل کاشی ترسان و خیلی بریده بریده حرف می‌زند. این بخش از بازی خیلی خوب درآمده است. بنابراین معتقدم قرار نیست انتقامی شکل بگیرد و این اتفاق یک فرایند به شدت رمانتیک است.

به نظرتان روایتی که "پیتر" از شب فرارش دارد روایت واقعی است؟ در واقع به شخصیت پیتر (ری) می‌خورد که در شب قرارش با دختر فرار کرده باشد و دیگر به سراغ او برنگشته باشد؟

مرتضی اسماعیل کاشی: به اعتقاد من آن اتفاق‌ها افتاده و من هم سعی کردم در بازی این را بیاورم که واقعاً آن اتفاق‌ها افتاده است ولی احتمال می‌دهم که آن روایت با توجه به گذشت زمان یک مقدار دست‌خوش تغییرات جزئی شده باشد. با گذر زمان ممکن است که مرد بخش‌هایی که بیشتر در ذهنش مانده را گفته باشد و بخش‌های دیگر که احتمالاً به نفعش نبوده را فراموش کرده باشد.

سهیلا گلستانی: اگر مرد قبل از خاطره‌گویی "اونا" آن توضیحات را داده بود، مشخصاً می‌شد گفت که آن اتفاقات افتاده ولی به خاطر آن‌که مونولوگ "پیتر" مشخصاً بعد از اتفاقاتی که "اونا" تعریف می‌کند گفته می‌شود، بنابراین به او کدهایی داده شده و می‌تواند بعضی از گفته‌هایش درست نباشد. پس آن اتفاقات دقیقاً صحت ندارد اما نه به خاطر آن‌که مرد سودجویانه آن‌ها را تغییر داده باشد؛ بلکه من هم مثل مرتضی معتقدم گذر زمان ممکن است باعث شده باشد که بخش‌های ضعف را "پیتر" از ذهن و گفته‌های او حذف کرده باشد.

با این وجود، "اونا" می‌تواند گفته‌های "پیتر" را باور کند؟

سهیلا گلستانی: من هیچوقت باور نمی‌کنم. به نظرم "پیتر" حتی اگر سند و مدرک هم آورده باشد "اونا" بنابر شرایط آن را نمی‌پذیرد چون احساس می‌کند نیرنگی وجود دارد. این را در دیالوگ بعدی "اونا" پس از مونولوگ "پیتر" هم می‌شود احساس کرد که می‌گوید گفتنش دیگر چیزی را عوض نمی‌کند. به نظرم بخشی از گفته‌های "پیتر" برگرفته از خاطراتی است که همان لحظه از او شنیده است. او خطاهای خودش را می‌پوشاند و کنار می‌گذارد.

مرتضی اسماعیل کاشی: فکر می‌کنم دختر یک لحظه حتی اگر حرف‌های "پیتر" را باور نکند ولی فکرش را نسبت به او عوض می‌کند چون دو دیالوگ بعد از آن می‌گوید که چرا نامه را نفرستادی؟ آن نامه همان نامه‌ای است که مرد می‌گوید داشتم به پیش تو برمی‌گشتم.

سهیلا گلستانی: ولی این اتفاقات در لحظه اتفاق می‌افتد. در واقع "اونا" چند لحظه بعدتر از آن دوباره می‌گوید که تو همچنان دروغ می‌گویی و می‌خواهی مرا فریب بدهی.

سمانه زندی‌نژاد: "اونا" دوست دارد که حرف‌های "پیتر" را باور کند ولی نمی‌تواند.

آیا این هوشمندی در "پیتر" وجود دارد که در لحظه تمام آن خاطرات را از "اونا" بگیرد و بسازد؟

سهیلا گلستانی: او تمام روایتش را از خاطرات "اونا" نمی‌سازد بلکه نقاط ضعف خودش را از آن حذف می‌کند. او در آن‌ لحظه می‌خواهد که همه چیز بر عکس آن حسی که داشته ثابت شود و دوباره در کنار یکدیگر قرار بگیرند. او دلش می‌خواهد که حرف‌های "پیتر" را باور کند ولی نمی‌تواند. "اونا" دنبال این است که "پیتر" چیزی بگوید که او مطمئن شود ولی "پیتر" آدم ضعیفی است و نمی‌تواند چنین خواسته‌ای را برآورده کند. "اونا" در 12 سالگی عاشق شده ولی "پیتر" عاشق نشده و فقط جذابیتی برایش وجود داشته که به سمت این دختر جذب شده است.

مرتضی اسماعیل کاشی: ما حافظه دروغین هم داریم که بر اساس آن، چیزی را مدام به دروغ در حافظه دروغین‌مان می‌گوییم و بعد از مدت‌ها آن گفته‌ها در حافظه دروغین‌مان ثبت می‌شود و خودمان هم باور می‌کنیم که آن کار را کرده‌ایم. احتمال دارد بخشی از روایت مرد از آن حافظه دروغین بیاید. به هر حال در این بین مهم این است که مرد ایمان دارد که آن کارها را انجام داده است.

سهیلا گلستانی: عدم قطعیت‌ها در متن، یکی از بخش‌های جذاب آن است. این نکته اگر تماشاگر را دچار از هم گسیختگی ذهنی نکند، می‌تواند جالب باشد.

در پایان نمایش، برگشتن یا برنگشتن "پیتر" مهم است؟ مگر قرار است این رابطه ادامه پیدا کند؟ اگر چنین باشد آن رابطه از قبل هم مریض‌تر خواهد بود.

سهیلا گلستانی: وقتی این نمایشنامه برای اولین بار نوشته شده، برای همین روایت 12 کاراکتر وجود داشته و وقتی "پیتر اشتاین" آن را می‌خواند، به نویسنده می‌گوید که بقیه کاراکترها را به جز آن دختر بچه دور بریز و فقط "ری" و "اونا" را نگه دار. بنابراین باید پذیرفت که این متن آن‌قدر گستردگی معنایی دارد که نویسنده نیاز داشته آن را با 12 کاراکتر تعریف کند و زمانی که او به 2 کاراکتر می‌رسد، پیچیدگی، عدم قطعیت و احتمالات کارش بیشتر می‌شود. در آن صورت دیگر خود آدم‌ها به جای آن اتفاقات دغدغه متن می‌شوند.

در کاراکتر دختر چیزی وجود دارد که من نمی‌توانم باور کنم او بعد از پانزده، بیست سال برای انتقام آمده باشد. او تمام این سال فرصت داشته و در این مدت با آدم‌های مختلفی گشته است. من به عنوان تماشاگر فکر نمی‌کنم که آمدن دوباره "اونا" به سمت "پیتر" به خاطر انتقام باشد. چرا فکر نکنیم که عشق "اونا" بعد از 20 سال در آن روز به خصوص شعله‌ور شده و او را به سمت "پیتر" کشانده است؟

سهیلا گلستانی: از لحاظ ذهنی نیاز آن وجود دارد که برای همه روابط یک نقطه پایان گذاشته شود ولی رابطه میان این دو کاراکتر نقطه پایانی ندارد. آدم‌هایی که در سنین کمتر دچار این روابط می‌شوند، حتی اگر طرف مقابل متجاوز باشد، وابستگی شدیدی به او پیدا می‌کنند، دیگر چه برسد به کاراکتر مرد که اصلاً متجاوز نبوده است. حتی اگر بپذیریم "اونا" در آن سال‌ها با 83 نفر تجربه عاطفی داشته، او همواره سعی می‌کرده که تصویری شبیه به "ری" را ایجاد کند که تلاشش ناموفق بوده و بالاخره به سمت "ری" آمده است. این‌که چرا "اونا" دو یا چند سال زودتر به سراغ "ری" نیامده، مسئله بدیهی است چون این اتفاق بالاخره در یک سالی باید رخ می‌داده است.

سمانه زندی‌نژاد: "ری" به "اونا" می‌گوید که مرا چگونه پیدا کردی؟ او می‌گوید عکست را در مجله دیدم. مسئله این است که "اونا" همیشه به دنبال پیدا کردن "ری" و دنبال نقطه پایان بوده است. "ری" اسمش را عوض می‌کند و "اونا" عکس او را با نامش در مجله می‌بیند. در این‌جا مهم این است که "اونا" از زمان دیدن عکس "ری" در مجله، چند ماه به سراغ "ری" می‌رود. این مدت چند ماهه، مدتی است که او با خودش جنگیده تا برود و با "ری" مواجه شود.

حرفی که "اونا" می‌زند برای "ری" قابل پذیرش است؟ در واقع او می‌تواند در 12 سالگی‌اش جا مانده باشد؟

مرتضی اسماعیل کاشی: فکر نمی‌کنم این‌طور باشد. آن‌جایی که "اونا" در مورد "پیتر" می‌گوید که از زندگی او با خبر است، "پیتر" یک لحظه احساس می‌کند که "اونا" آمده تا زندگی او را بهم بزند ولی این تفکرات در لحظه اتفاق می‌افتد و باور قطعی "پیتر" این نیست که او برای انتقام آمده باشد. به نظرم آسیبی که کاراکتر "اونا" می‌بیند، همچنان از فکر کردن به "پیتر" و دنبال او بودن است ولی "پیتر" در فرار مداوم از "اونا" آسیب می‌بیند. "پیتر" برای این فرار تن به زندگی با زنی می‌دهد که یک سال از خودش بزرگ‌تر است و یک بچه‌ هم دارد. او تن به شغلی می‌دهد که احتمالاً خودش را لایق آن نمی‌داند. البته ما واقعاً نمی‌دانیم که او شغلی دارد یا نه. بنابراین دختر در برگشتن به سمت آن گذشته آسیب می‌بیند و مرد در فرار از آن گذشته.

در آغاز اجرا مدام دیده می‌شود که "ری" وسواسی است و همه چیز را با دستمال پاک می‌کند یا دستش را با صابون می‌شوید ولی در انتهای نمایش این وسواس دیگر در مرد دیده نمی‌شود. آیا می‌توان این‌گونه برداشت کرد که مرد دارد از تزلزل به قدرت و باور می‌رسد؟

مرتضی اسماعیل کاشی: این وسواس در متن وجود ندارد و ما به آن رسیده‌ایم چون ما صحنه‌مان را عوض کرده‌ایم. ببینید به هر حال این آدم شغل مهمی دارد، پس قطعاً باید رفتارش هم درخور آن شغل احتمالی باشد. از طرفی او جایی متوجه می‌شود که دیگر کسی در کارخانه نیست و کسی او را نمی‌بیند، بنابراین سعی می‌کند راحت‌تر باشد. به نظرم بخشی از این رفتار وسواس‌گونه به خاطر این است که او از جایی به بعد دیگر همه چیز را رها می‌کند و بخش دیگرش ادا است و "پیتر" ادای آدم‌های تمیز و مرتب را در می‌آورد.

سمانه زندی‌نژاد: بخشی از این مدلی که مرتضی بازی می‌کند را خیلی اتفاقی در رفتار فرد دیگری دیدم. آن شخص هم گفته ‌یک سری مشکلات کودک‌آزاری داشت و اتفاقاً شدیداً هم وسواسی بود. نکته جالب در مورد وسواس آن آدم این بود که او جاهایی که نیازی به تمیزکردن‌شان نبود و اصلاً به او ربطی نداشت را تمیز می‌کرد ولی اتاق خودش را تمیز نمی‌کرد. از این بابت یک مقدار رفتار کاراکتر "پیتر" را از رفتار او الهام گرفتیم.

خانم زندی‌نژاد لوکیشن نمایشنامه اصلی در دستشویی نیست، شما چرا دستشویی را برای لوکیشن نمایش‌تان انتخاب کردید؟

سمانه زندی‌نژاد: به دو دلیل این کار را انجام دادیم. ابتدا به دلیل حذفیاتی که مجبور بودیم روی متن داشته باشیم، فکر کردیم که لوکیشن‌مان می‌تواند مقداری از آن باری که در اجرا جا می‌افتد را پر کند. دلیل دیگرش توضیحی بود که وحید رهبانی به عنوان مترجم به ما داد. وحید گفت فضای لوکیشن اتاقی است که کارمندهای شرکت به آن‌جا می‌آیند و غذا می‌خورند و باقی‌مانده غذای‌شان را روی زمین می‌ریزند. وقتی که ساندویچ‌های نصفه روی زمین پرت می‌شوند، با نگاه تحلیلی می‌شود فرض کرد که "اونا" مثل ساندویچ نصفه‌ای بوده که روی زمین پرت شده است. در فرهنگ ما این جایگزینی با دستمال کاغذی جواب می‌دهد. بنابراین من و شیما میرحمیدی (طراح صحنه) فکر کردیم که به این دو دلیل، لوکشین دستشویی می‌تواند باری که از نمایش‌مان خالی شده را پر کند.

در کار شما این نکته برجسته است که گویی متن‌های‌تان بر اساس طراحی صحنه‌ای که در ذهن‌تان دارید انتخاب می‌کنید. در واقع گویی شما در خواب و رویای‌تان لوکیشن دستشویی را داشته‌اید و حالا متنی را انتخاب کرده‌اید که می‌تواند به آن بخورد. چقدر با این گفته موافقید که طراحی صحنه نقش مهمی در انتخاب متن و کارگردانی‌تان دارد؟

سمانه زندی‌نژاد: به عقیده من طراحی صحنه یکی از عناصر مهم نمایش است و به اندازه متن و بازیگر اهمیت دارد ولی من متنی را بر اساس طراحی صحنه انتخاب نمی‌کنم. در مورد متن "کلاغ" یکی دو هفته بعد از تمرین‌ها همچنان این چالش را داشتیم که لوکشین‌مان دستشویی باشد یا خیر. معمولاً متن‌هایی که می‌خواهم کار کنم را با شیما در میان می‌گذارم و او می‌گوید که چه پیشنهادهایی برای من دارد. یکی از خوبی‌های شیما این است که معمولاً پیشنهادات زیادی ارائه می‌دهد. روزی که در مورد طراحی صحنه این نمایش صحبت می‌کردیم، او شش، هفت پیشنهاد داشت بنابراین من طراحی صحنه‌ام را بر اساس پیشنهاداتی او انتخاب کردم.

تغییر لوکیشن به پرورش کاراکتر و پیشرفت بازیگری شما کمکی کرده است؟

سهیلا گلستانی: تغییر لوکیشن فضای تازه‌ای را ایجاد می‌کند و از این لحاظ می‌تواند به پیشرفت کار من کمک کند، هر چند که این لوکیشن به نسبت لوکیشن پیشنهادی خود نمایشنامه، کار را سخت‌تر می‌کند چون فضای خلوت‌تری وجود دارد و خود بازیگر در آن دیده می‌شود و باید از پس آن بربیاید.

واکنشی که "اونا" در لحظه آخر نشان می‌دهد، واکنش سهیلا گلستانی است یا واکنش خود کاراکتر؟

سهیلا گلستانی: پیشنهاد آن واکنش را خود من ارائه دادم که سپس توسط سمانه و باقی همکاران پرورانده شد. آن واکنش مختص "اونا" است و خود من شخصاً چنین کاری را نمی‌کنم چون آن واکنش منفعلانه‌تر از چیزی است که به آن فکر می‌کنم. به نظرم آن واکنش با روندی که برای کاراکتر دختر اتفاق می‌افتد سازگارتر است.

به نظرتان ناامیدی و سرشکستگی "اونا" زمانی نیست که دختر "پیتر" را می‌بیند؟

سهیلا گلستانی: آن صحنه دیگر نقطه پایانی و ضربه آخر است. در آن‌جا دیگر همه چیز برای "اونا" باور ناپذیر و دروغ می‌شود. او تا قبل از آن صحنه به دنبال یک روزنه و نقطه روشن بود ولی بعد از آن دیگر امیدش ناامید شد. تنها جایی که دختر امیدوار می‌شود، زمان جنگ دستمال کاغذی‌ است که اتفاقاً آن لحظه تنها جایی است که دختر به مرد پیشنهاد می‌دهد که به او برگردد. به نظرم دختر از اول برای این پیشنهاد به سمت "پیتر" آمد ولی مدام اتفاقاتی افتاد که او نتوانست حرفش را بزند و ابزار گفتارش را از دست داد.

خانم گلستانی بعد از نمایش "یرما" به کارگردانی رضا گوران، به سمت سینما رفتید و فیلمسازی، فیلمنامه‌نویسی و بازیگری را تجربه کردید و جایزه هم گرفتید. چه شد که بعد از مدت‌ها دوباره با نمایش "کلاغ" به تئاتر بازگشتید؟

سهیلا گلستانی: قبل از آن‌که به سمت سینما بروم، در عرصه تئاتر اتفاقات خوبی برایم می‌افتاد ولی بعد از "یرما" اتفاقی رخ داد که متأسفانه برای خیلی از همکارانم نیز رخ می‌دهد. جایزه جشنواره فجر باعث شد که خودآگاه یا ناخودآگاه فضای مسمومی ایجاد شود. بعد از آن تا مدت‌ها هیچ پیشنهادی برای بازیگری در تئاتر نداشتم تا این‌که به فاصله‌های سه، چهار سال، دو نمایش کار کردم که می‌توانستند نمایش‌های خوبی باشند اما به دلایلی به سرانجام نرسیدند. پس از آن هم یا متن خوبی به من پیشنهاد نشد یا کارگردان کاربلدی بالای سر متن‌های خوب نبود. از طرفی به شدت در سینما درگیر بودم و شرایط بازی در یک نمایش خوب برایم پیش نمی‌آمد تا این‌که سمانه این شرایط را به وجود آورد و من هم به خاطر اعتمادی که به او، متن و مجموعه داشتم، حضور در این نمایش را پذیرفتم.

به نظرتان فضای تئاتر امروز نسبت به زمان اجرای نمایش "یرما" چه تفاوتی پیدا کرده است؟

سهیلا گلستانی: فضا خیلی تغییر کرده است. اصلاً قضاوت نمی‌کنم که بهتر شده یا بدتر، چون چنین قضاوتی آگاهی و تجربه کاملی را می‌طلبد. به طور کلی احساس می‌کنم فضای تئاتر هم مانند فضای کلی هنر به سمت سهل‌انگاری در پذیرش و آسان به نظر آمدن آثار برای جذب مخاطب بیشتر حرکت کرده است. البته می‌دانم که بخشی از این اتفاق اجتناب‌ناپذیر بوده و به خاطر بازار است ولی در این بین آدم‌هایی که هنوز روی اعتقادات‌شان پافشاری می‌کنند برای من مهم هستند و سعی می‌کنم که جزو آن دسته باشم.

بنابراین اگر دوباره یک پیشنهاد خوب در تئاتر به شما ارائه شود، می‌پذیرید و در تئاتر می‌مانید؟

سهیلا گلستانی: قطعاً همین طور است، با کمال میل. اگر نمایشی به من پیشنهاد شود که قابلیت داشته باشد و بتوانم در آن مثمر ثمر باشم، در آن بازی خواهم کرد.

به کارگردانی در تئاتر فکر کرده‌اید؟

سهیلا گلستانی: هیچوقت دغدغه کارگردانی در تئاتر نداشته‌ام و در این هنر، بازیگری را با هیچ چیز عوض نمی‌کنم.

خانم زندی‌نژاد در این نمایش با آقای قهرمانی به عنوان تهیه‌کننده کار کردید. به نظرتان حضور یک تهیه‌کننده چقدر از دغدغه‌های شما را کاسته است؟ آیا این همکاری باعث می‌شود در نمایش بعدی از یک تهیه‌کننده استفاده کنید؟

سمانه زندی‌نژاد: زمانی که می‌خواستم نمایش "عروسک‌های سکوت" را تولید کنم، چند پیشنهاد تهیه‌کنندگی داشتم که برایم عجیب بود و لزومی به همکاری با یک تهیه‌کننده نمی‌دیدم ولی اکنون تولید یک تئاتر بدون حضور تهیه‌کننده تقریباً نشدنی است. آقای قهرمانی یکی از معدود‌ تهیه‌کنندگان حوزه تئاتر هستند که دغدغه فرهنگی بسیار بالایی دارند و همین مسئله کار با او را متفاوت می‌کند. تهیه‌کننده وقتی سرمایه‌ای را برای یک نمایش خرج می‌کند، لازم دارد که آن سرمایه به خود او برگردد، بنابراین دوباره چیزهایی اجتناب‌ناپذیر می‌شود ولی آقای قهرمانی چه به عنوان مخاطب، منتقد و چه به عنوان تهیه‌کننده همیشه پشت ما هستند و وجودشان به ما آرامش می‌دهد. به نظرم جدا از کمک‌های موثر مالی، وجود چنین فردی صرفاً برچسب تهیه‌کننده ندارد، خیلی به فضای کار ما کمک می‌کند.

آقای قهرمانی، نمایش "کلاغ" دومین اثری است که شما در عرصه تئاتر تهیه‌کنندگی کرده‌اید. هر دوی این نمایش‌ها نیز نمایش‌هایی نبودند که بخواهید روی فروش میلیاردی آن‌ها دل ببندید. چه چیزی این تمایل را در شما به وجود آورد که بیایید روی این نمایش‌ها سرمایه‌گذاری کنید؟

بابک قهرمانی: من تئاتر و "بکت" را دوست دارم و هر چه او در حوزه تئاتر بگوید، دربست می‌پذیرم. فعالیت من به عنوان تهیه‌کننده در حوزه تئاتر فتح میلی‌متر به میلی‌متر است و باید هر دفعه در این حوزه یک میلی‌متر جلوتر بروم. به نظرم در تئاتر "کلاغ" دو، سه میلی‌متر جلوتر رفتم چون در این تئاتر درگیرتر بودم. نمایش قبلی که تهیه‌کنندگی کردم را فقط چهار بار دیدم چون متن روانی داشت و نیازی نبود که مدام دیده شود ولی "کلاغ" جزو یکی از مسائل من شده و مدام به آن فکر می‌کنم. می‌خواستم یک مقدار جدی‌تر به تئاتر فکر کنم و مخاطبانی را در نظر بگیرم که جدی‌تر از مخاطبان عام به تئاتر نگاه می‌کنند.

هفته پیش به تماشای تئاتری رفتم که همه را می‌خنداند؛ خیلی مضحک و نچسب بود، همین که اسم من به عنوان تهیه‌کننده پای آن تئاتر نیست و پای نمایش "کلاغ" است، برایم جذابیت دارد. به خاطر کارم یک توده مخاطب دارم که حدود 600 نفرند و اساساً همه‌شان مهندس هستند. چه بخواهم و چه نخواهم باید برای این افراد کار فرهنگی انجام دهم. این 600 نفر وقتی اجرای "کلاغ" را می‌بینند، بازخورد بسیار خوبی نسبت به این نمایش به من می‌دهد و رضایت‌شان مرا خوشنود می‌کند. در نتیجه مواجهه مخاطب عام و مهندسان با این تئاتر و سایر تئاترهای کشور متفاوت است که این تفاوت برای من جذابیت دارد.

سعی می‌کنم تهیه‌کننده‌ای باشم که یک مقدار از سایر تهیه‌کننده‌های دیگر متفاوت‌ است و هدف مشخصی برای مارکت دارد. سال آینده میزان بودجه‌ای دو، سه برابر بودجه سال جاری را برای این حوزه سرمایه‌گزاری خواهم کرد. امیدوارم با نگاهی که به تئاتر دارم، بتوانم به این هنر کمک بیشتری کنم. به هر حال باید تهیه‌کننده‌ای وجود داشته باشد که ریسک تهیه نمایش‌هایی مثل "کلاغ" را بپذیرد. به نظرم آرتیست باید ریسک کند چون در دل این ریسک‌ها می‌تواند اتفاقات خیلی جذابی رخ دهد. از این رو تیم نمایش "کلاغ" این ریسک را پذیرفت و به نسبت 60 به 40 در آن موفق شد.
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
سلام
اجرای نمایش کلاغ از روز چهارشنبه از سر گرفته خواهد شد.
عزیزانی که برای روزهایی که دوشنبه و سه شنبه بلیت تهیه کرده بودند، می توانند با همکاری دوستان تیوال در روز های باقی مانده هفته جاری از این نمایش دیدن فرمایند.
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
دیدن نمایش کلاغ رو از دست ندین...
لیلی شجاعى این را خواند
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید

نقد و نظری بر نمایش «کلاغ»
کلاغ‌ها آدم‌های بدبختی‌اند!
به قلم: احمدرضا حجارزاده

نویسنده: دیوید هروئر
تهیه‌کننده: بابک قهرمانی
کارگردان: سمانه زندی‌نژاد
بازیگران: سهیلا گلستانی/ مرتضی اسماعیل‌کاشی/ پانیذ خزایی/ پرستش پورمیرزا
مکان و زمان اجرا: تئاترشهر، سالن چهارسو/ ساعت۱۸

چرا باید این نمایش را دید؟
:memo: نمایشنامه: سمانه زندی‌نژاد تقریبن همیشه با نمایشنامه‌هایی که انتخاب کرده، دست به غافل‌گیری تماشاگران زده؛ چه زمانی که با نمایشنامه «به مراسم مرگ داداش خوش آمدید» یکی از بهترین نمایش‌های سه دهه گذشته را روی صحنه برد و موفق به دریافت جایزه بهترین کارگردانی از جشنواره تئاتر شد، چه آن زمان که بر اساس یک ماجرای تلخ و تکان‌دهنده در کشور،«عروسک‌های سکوت» را به صحنه برد و همچنین نمایش‌های دیگرش.گرچه نمایشنامه «کلاغ» به نویسندگی «دیوید هروئر» اسکاتلندی را وحید رهبانی ترجمه کرده،که خودش سابقه اجرای بهترین نمایشنامه‌های گمنام یا کم‌تر شناخته‌شده جهان را دارد. مانند نمایش «اگر...» نوشته «نیک پِین» که امسال به کارگردانی رهبانی توانست تماشاگران زیادی را به تئاترشهر بکشاند.کلاغ نمایشنامه‌یی روانکاوانه و جسورانه با رویکردی اروتیک و موضوعی حساسیت‌برانگیز است که تا امروز کم‌تر کارگردان ایرانی به چنین سوژه‌یی نزدیک شده. شاید در تئاتر و حتی سینمای جهان درباره چنین موضوعی آثار فراوانی تولید شده باشد اما در کشور ما اجرای متنی با مضمون نمایشنامه کلاغ، آن را به اثری بکر و قابل‌توجه تبدیل می‌کند. از قضا این نمایشنامه تا حدودی یادآور متن‌های مشهوری مثل «اولئانا»،«لولیتا» و «استخوان‌های دوست‌داشتنی» است که بر مبنای آنها نمایش و فیلم‌های جذابی هم ساخته شده‌اند.در کلاغ،«یونّا» دختر جوانی است که سال‌ها پیش در دوازده‌سالگی با یکی از دوستان پدرش فرار کرده و «رِی» به جرم رابطه با یک دختربچه، سه سال را در زندان گذرانده. یونّا پس از مدت‌ها جست‌وجو، موفق به یافتن رِی شده و به دیدار او آمده. نمایشنامه از لحظه آغاز تا پایان بسیار غافلگیرکننده‌اش، اتمسفری از ترس و واهمه در دل مخاطب می‌نشاند. به محض روشن‌شدن چراغ دستشویی و ورود زن و مرد و بیان نخستین دیالوگ‌ها تا فرجام این ملاقات غیرمنتظره، تماشاگر منتظر یک حادثه خون‌بار است؛ یک انتقام نفرت‌انگیز و خون‌بار اما این اتفاق هرگز نمی‌افتد، چون دخترِ جوان،که خطاب به مرد اعتراف می‌کند «دلم می‌خواد چشاتو مثل کلاغ دربیارم و زیرِ پام له‌ش کنم»، برخلاف سال‌های نوجوانی‌اش، امروز نه تنها به بلوغ جنسی رسیده و می‌داند باید با یک مرد چه رفتاری داشته باشد،که بلوغ عقلی را هم تجربه کرده و می‌داند نباید با میدان‌دادن به هیجانات سرکوب‌شده یا نفرتی که از گذشته در او رسوب کرده، خود را دچار دردسر بکند. او به قدری با آن ماجرای دردناک کنار آمده که در مواجهه با مرد به ندرت فریاد می‌زند و اشک می‌ریزد. دختر در آرامش کامل مرد را تحقیر می‌کند. با وجود این، نویسنده چنان با ظرافت و هوشمندی شخصیت‌ها را در متن نمایش پرورش داده که مخاطب به سختی می‌تواند تعیین بکند در این دوئل نفس‌گیر حق با کدام سوی ماجراست.کلاغ از این منظر، نمایشنامه‌یی درباره پیچیدگی روان و ذهن انسان معاصر است. هرچند تا دقایق نخستین نمایش به نظر می‌رسد یونّا در گذشته توسط مرد اغفال و با او همراه شده، ولی با پاسخ‌های قانع‌کننده مرد به این نتیجه می‌رسیم دختر هم در شکل‌گیری آن رابطه بی‌تقصیر نبوده:«تو مثل بقیه بچه‌ها نبودی. عشق‌رو خیلی خوب می‌شناختی». با وجود این، همان‌طور که خودِ دختر اعتراف می‌کند، او به قصد انتقام یا کشتنِ رِی به محل کارش نیامده. او آمده تا فقط بگوید از زندگی‌یی که کرده، متنفر است. دختر تمام سال‌های پس از رفتنِ مرد را در بغض، افسردگی و سرخوردگی گذرانده، به امید روزی که دوباره او را ببیند و بگوید چقدر از مرد و بلایی که به سرش آورده، تنفر دارد. مرد می‌گوید «لازم نیست هر روز به اون ماجرا فکر کنی» و پاسخ دختر وحشتناک است:«لازم نیست بهش فکر کنم. خودش وجود داره». دختر با هر دیالوگی که به سوی مرد پرتاب می‌کند، انگار ضربه‌یی مهلک به او می‌زند تا مرد فرو بریزد و فراموش نکند باید تا پایان عمر، اندوه جرم یا گناهی را که ناخواسته در گذشته مرتکب شده، بر دوش بِکشد اما انگار مرد هم از دیدار مجدد دختر،که حالا بزرگ‌تر و جذاب‌تر شده، چندان ناراضی نیست، چون وقتی دختر پای خاطرات گذشته را به میان می‌کشد، مرد هم ذهن خود را می‌کاود و پابه‌پای او خاطراتی را از آن لحظه‌ها بیرون می‌ریزد:«به خونه‌تون تک‌زنگ می‌زدم که بدونی منم» یا «ماشینمو رو به غرب پارک می‌کردم که بدونی فردا می‌خوام ببینمت».

از سویی، دختر در موقعیت به هم‌ریختنِ فضای توالت و بازی با دستمال‌کاغذی‌ها، نشان می‌دهد هنوز بخشی از علاقه به بازی‌های کودکی‌اش را در رابطه با مرد حفظ کرده و اصلاً شاید به نیت هم‌بازی‌شدن با رِی دنبالِ او راه افتاده، ولی ناخواسته مورد سواستفاده قرار گرفته. لحظه خداحافظی رِی و دختر با ورود دختربچه دیگری،که پیداست دخترِ خودش نیست، هم تماشاگر را شوکه می‌کند و هم یونّا را، چراکه به نظر می‌رسد رِی هنوز در آستانه خطر و تکرار همان جرم است، ولی در نهایت مخاطب با دل‌سوزی برای دختر سالن را ترک می‌کند، چون او آن‌قدر بدبخت است که حتی وقتی با آشفتگی و روان‌پریشی، به قصد ریختن آبروی مرد با بتادین روی دیوار نامِ «RAY» را حک می‌کند، متوجه نیست مَرد نامش را به «پیتر» تغییر داده و کسی جز دختر، او را با نام سابقش نمی‌شناسد.

کارگردانی: ... دیدن ادامه » سمانه زندی‌نژاد بی‌اغراق از خلاق‌ترین کارگردان‌های تئاتر طی ده سال گذشته است. تمام نمایش‌هایی که روی صحنه برده، دارای ایده‌های جدید و درخشان اجرایی بوده‌اند. کلاغ نیز از این قاعده مستثنی نیست. تغییر لوکیشن نمایشنامه از «یک اتاق متروکه» به «دستشویی»، انتخاب درست بازیگران و هدایت آنها در شخصیت‌پردازی و از همه مهم‌تر حفظ ریتمی مناسب و دلهره‌آور در نمایشی دیالوگ‌محور، بی‌آنکه مخاطب را لحظه‌یی خسته بکند، از مهم‌ترین نقاط قوت «کلاغ» هستند. زندی‌نژاد برای رسیدن به خواسته‌اش در تجربه فضایی جدید و مغایر با تمام تجربه‌های پیشین کارگردانی، از اجرای هیچ ایده‌یی کوتاهی نکرده. او با درک درست از جوِّ حاکم بر فضای داستان، علاوه بر استرسی که با نحوه بازی و میزانسن‌بندی بازیگران در صحنه ترتیب داده، موفق شده قاب‌ها و لحظه‌های دیدنی و به یادماندنی فراوانی در نمایش خود ایجاد بکند. زندی‌نژاد اصولاً استادِ خلق فضاهای متنوع و پرتعلیق با ضرباهنگ پُرکشش و درگیرکننده در دکورهای ثابت است. این مهارتی است که در نمایش‌های دیگرش بخصوص «به مراسم...» هم نشان داده بود.

بازی‌ها: جای خوش‌حالی است که این‌روزها مرتضی اسماعیل‌کاشی پُرکارتر از همیشه، با حضور در نمایش‌های مختلف شگفتی می‌آفریند. بازی او در «کلاغ» را باید روی دیگری از توانمندی‌های هنری این بازیگر دانست، چون او در نمایش‌هایی مانند «ویتسک»،«مستاجر»،«مکبث»«برنارد مرده است» و «عجایب‌المخلوقات»، نقش‌هایی را با تکنیک‌های مشابه و در فضایی غیررئالیستی آزموده بود، ولی با ایفای نقش در نمایش کلاغ ثابت کرد در اجرای نقش‌های رئالیستی نیز همان‌قدر مهارت دارد که در بازی‌های گروتسک و فانتزی و فرم. حالت ایستادن اسماعیل‌کاشی، نوعِ نگاه‌کردن و بیان دیالوگ‌های او بسیار دقیق و بی‌نقص، ترس و استرس مجرمی را که با شاکِ سابق خود روبه‌رو شده، به نمایش می‌گذارد. به ویژه زمانی که سعی دارد ترس و اشتباهاتش را پشت توجیهاتی ساده و دم‌دستی پنهان بکند. مثل پاسخ‌هایش به دختر که او را به هُل‌دادن یا دیدزدن متهم کرده: «من هُلت ندادم. آوردمت اینجا» یا «من دید نمی‌زدم. نگاهت می‌کردم». اسماعیل‌کاشی با بازی خوبش یک تصویر عینی و زنده از نقش «رِی» خلق کرده. سهیلا گلستانی نیز در اجرای نقش دختر عالی است. دوری نُه‌ساله او از تئاتر ذره‌یی از توانمندی‌اش در بازی روی صحنه کم نکرده. رفتار و گفتار شیطنت‌آمیز و اروتیک او در تداعی شخصیت دیروز و امروز یونّا بسیار موثر است. با وجودی که اجرای نقش چنین دخترهایی معمولاً می‌تواند به تیپ‌سازی یا بازی‌های اغراق‌آمیز منجر بشود،گلستانی هرگز به دام این امکان ساده نمی‌افتد و ماهرانه نقش را به یک کاراکتر ماندگار در تئاتر تبدیل می‌کند. عقلانیت خشونت‌بار و انتقامجوی او در تقابل با سرخوشی معصومانه و دخترانه‌اش در نیمه دوم نمایش ستودنی و بی‌نظیر است.
:-1:
Leon S. Kennedy این را خواند
مهدی حسین مردی، شیرین عباسی، سپهر امیدوار و Atena این را دوست دارند
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
صدای تلخ پرنده سیاه

نمایشنامه‌ای که با عنوان «پرنده سیاه» توسط انتشارات Faber&Faber منتشر شده است به گفته مترجم ایرانیش می‌تواند معانی چون طرقه، سهره یا توکاست را بدهد؛ ولی برای جامعه ایرانی سیاه بودن یک پرنده مترادف با کلاغ است. کلاغی که پیام‌آور نحسی و بدبختی است و اکنون قرار است استعاره‌ای باشد از وضعیت دراماتیک میان یک دختر و مردی میانسال.

نخست دیوید هروئر، نمایشنامه‌نویس اسکاتلندی در سال 2005 نمایشنامه «کلاغ» را با الهام از یکی از متجاوزان جنسی به نام توبی استادبیکر خلق کرده است. استادبیکر، عضو سابق نیروی دریایی آمریکا در سال 2003 دختری 12 ساله انگلیسی را پس از دوستی اینترنتی، می‌رباید و در نهایت به چهار سال و نیم حبس محکوم می‌شود. شوآن پنینگتون که به دوست اینترنتی خود گفته بود 17 ساله است در 12 جولای 2003 خانه را با ادعای رفتن به خرید ترک می‌کند؛ اما با استادبیکر به پاریس می رود و برای دو روز با وی در یک هتل اقامت می‌جوید. سپس به استراسبورگ می‌روند و برای پنج روز در یک هتل اتراق می‌کنند؛ اما در نهایت این عضو سابق ارتش آمریکا در فرانکفورت شناسایی و دستگیر می‌شود.

داستان اما در اینجا به پایان نمی‌رسد. استادبیکر پس طی محکومیت خود به کشورش عودت داده می‌شود تا به حکم دادگاه فدرال به مدت 11 سال و چهار ماه بابت همان جرم سابق، یعنی عبور دادن یک کودک از مرزهای بین‌المللی به نیت مسائل جنسی به زندان بازگردد. او همزمان بابت داشتن تصاویر پورنوگرافیک از کودک به هفت سال و 11 ماه زندان محکوم شد.

این رویداد منجر به تصویب قانون مقابله با «child grooming» یا دوست شدن یا ایجاد ارتباطی عاطفی با یک کودک به قصد سوءاستفاده از کودک از طریق اینترنت شد.

داستان استادبیکر و پنینگتون به یک رسوایی در فضای رسانه‌ای آن زمان بدل شد. دوستی یک دختر 12 ساله و مردی 32 ساله از طریق یک سایت اینترنتی صورات گرفته بود و این به هر نحوی زنگ هشداری برای جامعه آن زمان به حساب می‌آمد. زنگ هشداری که هر روز صدایش بلندتر می‌شود و جامعه بشری نتوانسته است به نحو مطلوب با آن مبارزه کند.

دوم دیوید هروئر در مقام نمایشنامه‌نویس از همان ابتدای فعالیت حرفه‌ای خود به پیچیدگی روابط انسانی به واسطه موقعیتهای واقعی سوق یافته است. در اولین اثر «چاقوها» او به خواسته‌های قلبی یک زن نسبت به زندگی می‌پردازد. در «حضور» به محل اقامت بیتل‌ها در ایندرا کلوب هامبورگ سرک می‌کشد. او از «شش شخصیت در جستجوی نویسنده» پیراندللو اقتباس می‌کند یا به سراغ «ایوانف» چخوف می‌رود. همه این آثار گشتی است در درونیات بشر، خواسته‌هایش و رابطه‌اش با دیگری.

«کلاغ» نیز از این مسئله مجزا نیست. در «کلاغ» نیز یک رابطه میان دو انسان به تصویر کشیده می‌شود؛ اگرچه این رابطه منطقی نیست. دختری پس از یک تجربه ناموفق عشقی با مردی به مراتب بزرگتر از خود، پس از 15 سال بازگشته تا عشقش را ترمیم کند. مردی که 15 سال پیش متجاوز جنسی معرفی شده اکنون مدعی است زندگی خوبی دارد، ازدواج کرده و قصدی برای داشتن دختر ندارد.

هروئر ... دیدن ادامه » در اثر خود ابعاد به ظاهر ساده پرونده مذکور را دنبال نمی‌کند. آنچه در بند نخست نقل شد تصویری ساده و سطحی از یک رویداد فاجعه‌بار است. هروئر به دنبال پیچش، انگیزش و در نهایت یک کنش دراماتیک است. او داستان را از همان ابتدا تعریف شده فرض می‌کند و به سراغ یک آینده می‌رود. دختری 12 ساله که روزی به عشق مردی بزرگتر از خود، با نقشه قبلی خانه را ترک می‌کند بی‌شک تمایلاتی نسبت به مرد داشته است. تمایلی که در داستان «کلاغ» به یک عشق شکست خورده در یک توالت عمومی اداره بدل می‌شود. هروئر خطری به مراتب وحشتناک‌تر از یک رویداد را فرض می‌‌کند. او رابطه‌ای را نشان می‌دهد که حتی دادگاه نیز از پس آن برنمی‌آید. دختری که مفهوم دوست داشتن برایش چیز دیگری است، چیزی ورای آنچه قاضی میانسال در دادگاه متصور است.

از این منظر نمایش هروئر مخاطب را به یاد فیلم «ستاره‌ساز» جوزپه تورناتوره می‌اندازد. جو مورلی کلاهبردار در سفر پرحاشیه خود برای ستاره کردن مردم تیره‌روز روستایی ایتالیا، بیتا، دختری جوان را درگیر خود می‌کند. از او سوءاستفاده می‌کند. ترکش می‌کند و در نهایت او را غرق در عشق می‌یابد. جنون دخترک را فراگرفته است.

بن برانتلی، منتقد نیویورک تایمز در نقد اثر هروئر می‌نویسد ««کلاغ» استخوان‌بندی شگفت‌آوری دارد... چنین داستانهایی البته خوراک عاطفی خوبی برای سریالهای چون «نظم و قانون» فراهم می‌کند. موضوع مشابه در آثار شاعرانه‌ای چون «چگونه رانندگی آموختم» پائولا ووگل و «لولیتا» ولادیمیر ناباکوف حساس‌تر الهام‌بخش بوده‌اند. آقای هروئر زمینه متوسطی درمیان مشاهده بی‌غرض و یکدلی دردناکی خطر می‌کند. برای آنچه «کلاغ» انجام داده برای ما متقاعد کننده است؛ ولو یک جریان خزنده ترغیب، تاریخچه مشترک ری و یونا- که منجر به زندان افتادن ری و یونا در مسیر خودتخریبی - در واقع داستانی عاشقانه است و این همان ترسناک‌ترین تراژدی است، تراژدی که آنان نه می‌توانند با میل و رغبت بپذیرند و نه واژگانی برایش بیابند.»

آنچه هروئر در نمایشنامه‌ خود نشان می‌دهد وضعیتی است که با کمی گشودگی دید می‌توان در جامعه امروزی لمسش کرد. در همین ایران خودمان شمایل متنوع از این روابط یافت می‌شود و این وضعیت خطرناک زمانی در گوش هر فرد آگاهی زنگ می‌زند که متوجه می‌شود در جامعه متأثر از فضای باز مجازی و حتی فضاهای اجتماعی شکل گرفته در سالهای اخیر، رخدادهای این چنینی در حال شکل گرفتن است. در اینجا نیز باز ذهن مخاطب به سمت فیلم «شکار» ساخته توماس وینتربرگ می‌اندازد که گشودگی دید یک کودک چگونه او را تبدیل به اهریمنی عاشق می‌کند.

تماشای نمایشی برآمده از متن هروئر در فضای کنونی ایران به نظر می‌رسد ضرورت دارد. کما اینکه نسخه ضعیف و البته محبوبی از این داستان را می‌توان در فیلم «هیس دختران فریاد نمی‌زنند» یافت، با این تفاوت که در آنجا کارگردان به هیچ عنوان نگاهی به دو طرفه بودن ماجرا ندارد و همه چیز را در خطر متجاوز جستجو می‌کند، نه مورد تجاوز.

سوم سمانه زندی‌نژاد به هر روی به سراغ این متن از هروئر رفته است. متنی که به ترجمه وحید رهبانی است تا او را به فعال‌ترین مترجم این روزهای تئاتر ایران تبدیل کرده است - با سه اثر «اگر»، «بازی یالتا» و «کلاغ». در اولین نظر به اثر می‌توان درک کرد کارگردان به دلایل مختلف استخوان‌بندی شگفت‌آوری که برانتلی می‌گوید را ناقص کرده است. بخش عمده‌ای از این وضعیت ناشی از تفاوت فرهنگی و مصادیقی است که اجازه نمی‌دهد کارگردان هر چیزی را نشان دهد. کافی است نسخه زندی‌نژاد را با دیگر نسخه‌های موجود از جمله جو مانتلو - برنده تونی 2016 - مقایسه کنید تا بی‌پردگی موجود در نسخه غربی را دریابید. این بی‌پردگی عاملی تند و تیز می‌شود تا تلخی ماجرا را به مخاطب عرضه کند و این در اثر زندی‌نژاد دیده نمی‌شود.

در چنین شرایطی که روایت مخدوش می‌شود و بخش مهمی از داستان از دست می‌رود و مخاطب بسیاری از کدهای رسیدن به شخصیت‌پردازی را به دست نمی‌آورد، همه چیز بر گردن بازیگران نهاده می‌شود. در چنین شرایطی بخش عمده‌ای از روایتگری و انتقال آن احساس‌گرایی مدنظر برانتلی به واسطه بازیگری به مخاطب داده می‌شود. اینجا همان جایی است که اثر دچار یک شکاف می‌شود. کافی است به تفاوت جنس بازی دو بازیگر دقت کنید. شکاف ابتدا از اختلاف سنی دو شخصیت است. اسماعیل‌کاشی باید پیرتر از خود بازی کند و گلستانی جوان‌تر از نقش خود و در اینجاست که بازی دو بازیگر ایجاد فاصله می‌کند. اسماعیل‌کاشی در نقش ری اضمحلال میانسالی را به خوبی نشان می‌دهد و قدرتمند ظاهر می‌شود. او حتی از اصل ماجرای نمایشنامه هم فراتر می‌رود و تصویر جدیدی ارائه می‌دهد؛ اما این مسئله درمورد گلستانی صادق نیست. او نمی‌تواند جوان‌تر از خودش باشد. او کماکان همان زنی است که هست. او زنی است در انتهای جوانیش، نه زنی که در نوجوانی از دست رفته‌اش اسیر شده است.

زندی‌نژاد برای رسیدن به فضاسازی متناسب دومین ترفندش را تغییر مکان نمایش ایجاد می‌کند. در متن هروئر مکان نمایش اتاقی است با میزهای کوناه و چند صندلی و البته سطلی مملو از زباله؛ اما مکان نمایش او یک توالت عمومی است. انتخاب چنین مکانی علاوه بر اینکه شوک‌آور است، استعاره‌ای از وضعیت میان دو شخصیت است. وضعیتی که در آن دیگر نمی‌توان رسیدنی در آن متصور بود و منتهای لذت بودن در کنار همش، زباله‌پراکنی و شکسته شدن رفتارهاست. ری که خارج از متن تبدیل به یک موجود وسواسی و البته درگیر چندشهای ناشی از محیط شده است، ناگهان در گرمی حضور دختر همه چیز را کنار می‌گذارد و درآن فضای چندش‌آور با خواست او یکی می‌شود و در نهایت ترکش می‌کند. این یک جایگزین برای بخشی از نمایشنامه است که در آن ری متوجه می‌شود دیگر نمی‌تواند به یونا دل‌ ببندد.

آخر آنچه زندی‌نژاد روی صحنه برده است در گام نخست برآمده از یک ضرورت است و اتفاق افتادنش لازمه اجتماعی دارد. او به درک خوبی برای مناسب‌سازی اثر برای فضای عمومی ایران داشته است؛ اما ابزار لازم را نداشته است و به هر روی استخوان‌بندی اثر را خدشه‌دار کرده است. بخشی از این خدشه نیز در ترجمه بروز پیدا می‌کند که هنوز زبانش ثقیل است؛ اما باز به نظر ضربه اصلی به اثر در تفاوت بازی مرتضی اسماعیل‌کاشی و سهیلا گلستانی است که چندان با هم جور نمی‌شود.

یک نکته نهایی درباره نمایش مربوط به دکور اثر است که به نظر ایرادات معمارانه دارد. اینکه جایگاه پلکان، پنجره‌ها و موقعیت در چندان ممکن نیست.
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
امکان خرید روزهای تازه این نمایش فراهم شد.
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
یادداشت علی شمس بر نمایشنامه کلاغ

تئاتر مضمونی تکان دهنده همچون نمایش کلاغ می خواهد

نه اینطور نمی شود . از مضامین اخته ی بی بخار چیزی در نمی آید . تئاتر مضمون تکان دهنده می خواهد . لازم است چیزهای وحشتناک تری از تولیدات فرهنگی جهان به فارسی ترجمه ، خوانده ، شنیده ، دیده و تجربه شود . فارسی دلش روی صحنه حرف های تکان دهنده می خواهد . دایره ی هنرمند برای پرداختن به به آنچه دلش می خواهد و آنچه اسیب تلقی می کند ، در ایران دایره ی گشادی نیست . در همین دایره ی بسته وحید رهبانی متنی را ترجمه کرده به اسم کلاغ . جدا از نوشتار خوب و استخوان دارش در ترجمه ، نویسنده ی سر به تن بیرزی را هم معرفی کرده که آدم با خواندنش یاد سارا کین و کریمپ و برنارماری کلتس می افتد . طرف از آن نویسنده هاست که جای زخم را و رد زخم را و زخمی را خوب می نویسد . مواجه ای صورت داده ... دیدن ادامه » از قربانی و سلاخ و بستر این ماجرا کلمه ی ترسناک پدوفیلیسم است . اصطلاحی که در هر جامعه ی متمدن از بالاترین حساسیت ها برخوردار است . این از همان چیزهاست که آدم دوست دارد در تهران و روی صحنه آن را تماشا کند . موضوعی جذاب و روایتی قائم که چکان چکان، قصه را برایت کالبد شکافی می کند . چه خوب که متن را خواندم و چه بد که اجرای متن را از دست می دهم . سمانه زندی نژاد با فهم آشکاری که ازو می شناسم چیز درست و درمانی باید به صحنه برده باشد .
ابرشیر این را خواند
سپهر امیدوار این را دوست دارد
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
آغاز خرید بلیت نمایش کلاغ برای روزهای یکشنبه، دوشنبه و سه شنبه (12، 13 و 14 دی ماه)
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
درباره نمایش «کلاغ» به کارگردانی سمانه زندی‌نژاد

آری مسئله مواجهه است

سیاوش قائدی

زمان آن رسیده ‏است تا تئاتر ایران و هنرمندانش به چرایی و چگونگی مواجهه با مخاطب بیندیشند. زمان آن است تا هر دو طرف این مواجهه در کیفیت‏های این رویارویی تأملی کرده و در چرایی و چگونگی نقش‏آفرینی خود بازنگری کنند. تئاتر پیش از هرگونه ستیز درون‏متنی و برون‏متنی، یک همنشینی و هم‏اندیشی اجتماعی است. در این مناسبات است که تئاتر به اصالت خود نزدیک می‌شود. از یونان باستان تاکنون این ستیز و همنشینی و نتایج حاصل از آن را کارکردهای این هنر ذاتا اجتماعی قلمداد کرده‏اند و باید با تأکید تکرار کرد زمان آن است که تئاتر ایران و هنرمندانش به چرایی و چگونگی مواجهه با مخاطب بیندیشند. البته هنرمندانی بوده و هستند که این مهم پرسش اصلی کارشان بوده است و این وجهه تمایز آنان ... دیدن ادامه » با تئاتر زمانه‏شان هست.
نمایش کلاغ از آن دسته از نمایش‏هایی است که ما را به عنوان مخاطب تئاتر، به چرایی و چگونگی این مواجهه اجتماعی و کیفیت نقش‏آفرینی خودمان به تأمل وامی‏دارد؛ در آغاز اینکه ما چرا و چگونه این اثر را برای دیدن انتخاب می‌کنیم و دیگر اینکه چگونه با آن مواجه می‌شویم. کلاغ چیزی جز رمزوراز نهان در دل خودش را، برای کشاندن ما به ملاقاتش ندارد. نمایشی که به مخاطبش چیزی جز یک عنوان سمبولیک (پرنده‏ای همه‌چیزخوار) و عجیب ارائه نمی‌دهد و همین نکته‏ قابل تأمل آن است. اما به محض رویارویی با این جهان پررمزوراز کلاغ است که ما با یک پرسش اجتماعی روبه‌رو می‌شویم. چرا شخصیتی پس از سال‌ها به‌دنبال حق ازدست‌رفته‏اش آمده؟! اما در دل اثر به‌وضوح مسئله چنین نیست. زنی که در ١٢سالگی مورد آزار و اذیت جنسی قرار گرفته، حال به‌دنبال مردی‏ است که به قول خودش، همه‌چیزش را از او گرفته‏ است. اما به دنبال چه آمده ا‏ست؟! مگر چیزی برای پس‌گرفتن هست؟! مرد پس از گذشت این همه سال چگونه با این زن مواجه می‌شود؟! آری مسئله مواجهه است! مواجهه با گذشته‏ای که همیشه با ماست، هرچند زندگی جریان دارد. ما به عنوان مخاطب با کاراکترهایی مواجه می‌شویم که با یک زخم، یا درد کهنه‏ عمیق مواجه شده‏اند و همه جذابیت مواجهه با کلاغ همین است.
نمایش «کلاغ» در حوزه اجرا و عناصر آن نیز، به میزان درون‌مایه و متنش، حرف‌هایی برای گفتن دارد. اجرائی دقیق از نمایش‌نامه‏ای که مشخص است، صحنه‌هایی از آن امکان ساخته‏شدن نداشتند، ولی کارگردان با بیان غیرمستقیم خود در طراحی میزانسن و مناسبات حاکم بر صحنه، ساخته و بیانشان می‌کند. کارگردان نمایش کلاغ ادعایی جز بازسازی این متن نمایشی ندارد و در ساخت این فضا و هماهنگی عناصر اجرا موفق است. بازیگران کلاغ جهانی به‌ظاهر دور از ما مخاطب ایرانی را می‏سازند. جهانی که از وقتی با آن مواجه می‌شویم، متوجه می‌شویم خیلی از آن دور نیستیم. همراهی و همدردی مخاطب با شخصیت‌های نمایش نشان از موفقیت بازیگران در مواجهه با کاراکترهای کلاغ است. نمایشی که در طراحی صحنه و لباس، موسیقی و گریم پابه‌پای دیگر عناصر اجرا پیش می‏آید. اما در پایان چنین جمع‏بندی کنیم که؛ نمایش کلاغ را نباید از دست داد. پاسخ چرایی این ادعا در مواجهه با این اثر نمایشی بر ما نمایان می‌شد.

  http://www.sharghdaily.ir/News/110909/%D8%A2%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%84%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA
مجید خامسی و فرشته چالاک این را خواندند
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
به نظر من نقطه ی قوت این تئاتر بازی خوب بازیگرانش بود که باعث می شد تا انتها مخاطب آن را دنبال کند اما من خیلی از متن خوشم نیومد و به نظرم کارگردانی کار هم خیلی معمولی بود.
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
نمایش «کلاغ» نوشته دیوید هروئر با کارگردانی سمانه زندی‌نژاد و محوریت یک آسیب اجتماعی پرتنش در مجموعه تئاتر شهر به روی صحنه رفت.

این نمایش نوشته دیوید هروئر و کارگردانی سمانه زندی‌نژاد با محوریت یک آسیب مهم اجتماعی این روزها در تالار چهارسوی مجموعه تئاتر شهر و با بازی سهیلا گلستانی و مرتضی اسماعیل کاشانی به اجرا در آمده است.

معضل اجتماعی و پرتنش کودک آزاری سال‌ها پیش با فیلم «هیس، دخترها فریاد نمی‌زنند» توسط پوران درخشنده به روی صحنه رفت.

متن نمایش «کلاغ» بدون عدول از خطوط قرمز و چارچوب‌های مرسوم جامعه به معضل کودک آزادی پرداخته و به درستی توانسته به واسطه متن و شیوه کارگردانی به شکل صحیح بازیگران را همراه کرده و مخاطب را به بهترین شکل ممکن درگیر اجرا کند.
نکته دیگر این است که سهیلا گلستانی بازیگر این اجرا، پس از 9 سال که از بازی در ... دیدن ادامه » فیلم سینمایی‌اش می‌گذرد به روی صحنه تئاتر رفته و بازی قابل قبولی از خود به معرض نمایش قرار داده و مرتضی اسماعیل کاشی نیز پیش ازاین در نمایش‌هایی حضور داشت که بیشتر مبتنی بر فرم بوده و این اجرا به تعبیری نخستین کارش در عرصه رئال در کارنامه کاری‌اش محسوب می‌شود.

براساس این گزارش، زندی‌نژاد پیش از این نمایش‌هایی به «مراسم مرگ داداش خوش آمدید»، «عروسک های سکوت»، «نسبیت خاص» و ... را به صحنه برده که با استقبال تماشاگران مواجه شده است.

نمایش «کلاغ» ساعت 18 هر شب (آذر و دی ماه 95) در تالار چهارسو مجموعه تئاتر شهر به اجرا در می‌آید و علاقه‌مندان برای تهیه بلیط می‌توانند به سامانه فروش تیوال مراجعه کنند.

http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13951001000727
بهزاد امامی و احسان مشعل چی این را خواندند
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
کارگردان نمایش «کلاغ» معتقد است: این نمایش نشان‌دهنده‌ی تلاش ما برای پذیرفتن مسئولیت‌های انسانی و نیز شانه خالی کردن از پذیرفتن آن‌ها است.

سمانه زندی‌نژاد درباره‌ی نمایش «کلاغ» می‌گوید:‌ «هر نمایشی در پی تاثیرگذاری بر مخاطب است. سال‌ها از گفته اوژن یونسکو می‌گذرد که گفته بود تئاتر باید همچون چماقی بر سر مخاطب فرود آید. در زمانه‌ای که احساساتِ آدمی تحت تاثیر رسانه‌ها و دنیای مجازی به کرختی افتاده، چگونه می‌توان احساسات را برانگیخت؟ چگونه می‌توان هیجان‌های سطحی و مقطعی را کنار زد و خود را در اصیل‌ترین شکل بر روی صحنه دید؟»
او با اشاره به اینکه نمایش «کلاغ» نوشته دیوید هروئر نمایش دهنده خود ماست، اضافه می‌کند: « این اثر نشان دهنده تلاش ماست برای پذیرفتن مسئولیت‌های انسانی و البته فرارِ ما و شانه خالی کردن ما از پذیرفتن این مسئولیت. ... دیدن ادامه » خشونتِ جاری در زندگی ما دیگر خشونتی از جنس خونریزی و خون آلودی نیست. خشونتِ امروزِ زندگی ما، نادیده انگاشتنِ یکدیگر است؛ نظاره کردن یکدیگر و خاموش ماندن است. آن هنگام که سکوت می‌کنیم و بدون خداحافظی (مثل مردِ نمایش کلاغ) فرار را بر قرار ترجیح می‌دهیم و ترجیح می‌دهیم در شلوغی جمعیت گم شویم.»

به گفته وی «ما تماشاگران زندگی، در یک لانگ شات و از فاصله‌ای دور به زندگی خود می‌نگریم. انگار دیگر جرئت تماشا کردن خودمان را از فاصله نزدیک نداریم.»

این نمایش که نوشته دیوید هروئر و ترجمه وحید رهبانی است، از 22 آذر ماه در سالن چهارسو مجموعه تئاتر شهر روی صحنه رفته است و در آن مرتضی اسماعیل کاشی و سهیلا گلستانی بازی می‌کنند.

از دیگر عوامل این نمایش می‌توان به محمد قدس مدیر تولید، شیما میرحمیدی طراح صحنه و لباس، طراح نور صبا کسمایی، کاوه ستاری طراح صدا، صادق زرجویان طراح پوستر و بروشور، طراح گریم لیلا سرنی، مهدی آشنا عکاس و روح‌الله زندی فرد مدیر اجرا، مشاور رسانه‌ای و تبلیغات اشاره کرد. همچنین مجید عبدی دستیار و برنامه‌ریز، الهه برادران و نوشین طهماسبی گروه کارگردانی و مهرشاد دهنو مدیر صحنه هستند.

http://isna.ir/news/95100100360/
احسان مشعل چی این را خواند
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
درخشش «ویتسک» در «کلاغ»
مرتضی اسماعیل کاشی این روزها در کارهای متناوب خود می‌درخشد. او که با نمایش «مستاجر» مو بر تن مخاطبان سیخ کرده بود، در «کلاغ» ویتسکی دیگر آفرینش کرده است.
به گزارش خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران تسنیم «پویا»، شاید بازی مرتضی اسماعیل کاشی در فیلم «ارغوان» به دلیل عدم استقبال مخاطبان سینما چندان دیده نشد. بازیگری که برای مخاطبان تئاتر شهیر است، در سینما به فروغی دست نیافت و بازی خاص او در «ارغوان» با پایان یافتن اکرانش محو شد.

نمایشهای «مکبث»، «ویتسک» و «اتاق ورونیکا» آثاری بودند که به عنوان بازیگری منحصر به فرد در تسلط بر بدن او را درخشان ساخت و برایش جوایزی همچون بازیگری اول جشنواره تئاتر فجر، مدالیوم آکادمی سمندریان، جایزه بازیگری جشن شب بازیگر خانه تئاتر به ارمغان آورده تا مهر تاییدی بر هنر این بازیگر تئاتر ... دیدن ادامه » است.

درخشش او به عنوان بازیگری هوشیار با درک درستی از بدن، وی را به بازیگری گزیده کار تبدیل کرده است تا نتواند تن به حضور در هر کاری بدهد. از همین روست که در سالهای اخیر نام او را بیشتر در مقام استاد بازیگری می‌بینیم تا بازیگرو

حال مرتضی اسماعیل کاشی در نمایشی رئال و عاشقانه با نام «کلاغ» به کارگردانی سمانه زندی‌نژاد که در کارنامه کاری خود جایزه اول کاگردانی سی‌امین جشنواره تئاتر فجر را دارد. اجرای عمومی «عروسکهای سکوت» با استقبال موفق روبه‌رو شد تا فرصتی را فراهم آورد تا بازیگر تحسین شده نمایشهای «مکبث» و «ویتسک» در قالبی متفاوت در بازی خود روی صحنه تالار چهارسوی تئاتر شهر ظاهر شود.

با نگاهی به کارنامه بازیگری اسماعیل کاشی می‌توان دریافت که او قصد دارد با انتخاب آثاری همچون «کلاغ» توانایی خود را در آثاری متفاوت با آنچه تا به حال شناخته شده است به معرض نمایش بگذارد.

نمایش «کلاغ» نوشته دیوید هروئر و کارگردانی سمانه زندی‌نژاد و با بازی مرتضی اسماعیل کاشی و سهیلا گلستانی در تالار چهارسو تئاتر شهر ساعت 18 تا 15 دی ماه اجرا می‌شود.

https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/09/30/1273282/%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D8%B4%D8%B4-%D9%88%DB%8C%D8%AA%D8%B3%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%BA
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
امکان خرید سانس‌های هفته جدید اجرا با تخفیف وفاداری فراهم شده است.
ساناز ب این را خواند
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
کار کلاغ رو به نظرم برید. از وقتی دیدم‌ش ذهن‌م رو درگیر کرده. نمایش‌نامه‌ش خیلی خوب و البته مریضه. دیشب یه نگاهی به متن اصلی انداختم. یه بخش‌هایی‌ش حذف شده اما می‌شه فهمید چی بوده، در واقع شرح دقیق رابطه‌ی جنسی تو همون ملاقات‌شون. اجرا و کارگردانی و بازی‌ها هم قابل قبوله به‌خصوص بازی سهیلا گلستانی. البته هش‌دار بدم ممکنه موضوع نمایش اذیت‌تون کنه یا ریتم‌ش کمی براتون کند باشه. پیش‌نهاد می‌کنم خسته نرید دیدن این کار من خودم یه جاش خواب‌م گرفت.
صحنه‌ی کار تو نمایش‌نامه‌ یکی از اتاق‌های شرکته که این‌جا تبدیل‌ش کردن به توالت شرکت که به‌نظرم ایده‌ی خیلی خوبی بود. خلاصه پیش‌نهاد می‌کنم. راستی اگه فهمیدین چرا اسم‌ش بلک‌برده به من هم بگید.
عطا جان به نظرت اجباری هست کاری که این‌همه دستخوش ممیزی میشه به طرزی که اصلاً نمیشه فهمید قضیه چیه؛روی صحنه بره اصلاً؟!؟
هی میگفتم خدایا مگه واسه ول کردن یک دختر تو یه شهر دیگه آدم رو زندان می‌کنن؟!
۲۶ آذر ۱۳۹۵
سلام جناب صادقی
امکانش هست راهنمایی کنید از کجا می تونم متن اصلی رو پیدا کنم؟
۰۱ دی ۱۳۹۵
ایده‌ای ندارم جناب فلاح. نسخه‌ی کیندل‌ش را از سایت آمازون فکرکنم بتوانید بخرید.
۰۹ دی ۱۳۹۵
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
از دیدن این نمایش واقعاً لذت بردم ، جناب اسماعیل کاشی و خانم گلستانی بازی بسیار خوبی ارائه کردند
ممنون از زحمات بازیگران و عوامل این نمایش
امکان خرید روزهای تازه این نمایش فراهم شد.
حنانه اسدزاده، روح اله زندی و sara akbari این را دوست دارند
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید
کلی موفق باشید واقعا مشتاقم این اجرا رو ببینم تبلیغاتتون بسیار جذاب بود جدا از گروه و کارگردان جذاب
کاش , نمایشی موزیکال بر اساس کلاغ نوشته ادگار آلن پو هم روزی روی صحنه بره .. *Nevermore* :)
۲۲ آذر ۱۳۹۵
به نظر من یه نمایش کاملا معمولی بود ریتم کلی نمایش بسیار کند بود و بعضی مواقع بشدت خسته کننده میشد البته شاید دلیلش وفاداری بیش از حد نمایش به متن اصلی باشه.
بازیها درسطح خوب و قابل قبولی بود مخصوصا اقای اسماعیل کاشی.
شخصا انتظار داشتم با توجه به سابقه ... دیدن ادامه » و مهارت اقای اسماعیل کاشی بعد از دو کار بسیار قوی و عالی ایشون ( برنارد مرده است و مخصوصا اتاق ورونیکا) کمی بیشتر نسبت به انتخاب نمایش و نقش وسواس بخرج بدن که متاسفانه این اتفاق به هر دلیلی نیفتاده.
من بین دوست داشتن یا نداشتن این نمایش خیلی مردد بودم و بعد از مرور دوباره اون و با در نظر گرفتن تمام عوامل مثبت و منفی با کمی ارفاق ترجیح دادم که نمایش رو دوست داشته باشم.
۲۸ آذر ۱۳۹۵
نمایش بسیار عالی بود و از دیدنش لذت بردم .
۰۲ دی ۱۳۹۵
برای همراهی در تیوال لطفا درآغاز    وارد شوید