درباره کافه وحشی
کافه وحشی را با فاطمه دیدم. با هم رفتیم نوفل لوشاتو. در کافهای نشستیم و با هم حرف زدیم. شش و ربع که شد، وسایلمان را برداشتیم
... دیدن ادامه ››
و رفتیم سمت بوتیک هنر ایران. کمی منتظر ماندیم و درها را باز کردند. ما هم رفتیم آخرین ردیف روی صندلیهای وسط نشستیم و نور ما رفت و نور صحنه آمد.
میخواهم در همین ابتدا درباره نکات مثبت نمایش بگویم و بعد بگویم که چرا به نظرم نمایش در ادامه دچار مشکل میشود. نویسنده نمایشنامه به هر یک از حاضران صحنه شخصیتی متمایز بخشیده. شخصیت پیتر زنانگی بسیاری دارد، شخصیت هلن مردانگی بیشتری. شخصیت خدمتکار کمی کندذهن است و شخصیت مشتری مردی آس و پاس. تضادهایی که این تمایزات ایجاد میکند، میتواند نمایش را به پیش ببرد ولی این تضادها به خودی خود کافی نیستند. تضادها باید پیرامون مسئلهای خود را نشان بدهند. هر چند که به نظر میرسد در برهههایی از نمایش مسئلههایی برای شخصیتها به وجود میآید، اما شخصیتها مسائلشان را جدی نمیگیرند و آن را به پیش نمیبرند. به عنوان مثال شخصیت مشتری عاشق شخصیت خدمتکار است. ولی در برابرش به او توهین میکند و همچنان خود را عاشق خدمتکار نشان میدهد یا به نظر میرسد از جایی مسئله بیرونکردن مشتری است اما شخصیتها راه حلهای منطقی برای بیرون کردن او به کار نمیبرند. همین موضوع باعث میشود که ما هم مسائل را جدی نگیریم و برای پیگرفتنشان دغدغهای نداشته باشیم.
حالا شاید شما به عنوان بیننده نمایش به نقد من دو ایراد وارد کنید. یکی این که نمایش طنز است و در نتیجه شخصیتها در جدی نگرفتن موقعیت یا غیرمنطقیبودن موجه هستند. دومی این است که ما در پایان میفهمیم همه این اتفاقات در خواب اتفاق افتاده و در خواب هم منطق زندگی همچون بیداری نیست. در پاسخ اولی باید بگویم که به نظرم چنین نیست. کمدی زمانی اتفاقا میافتد که توانایی شخصیتها در برابر مشکلاتشان آن قدر ناچیز باشد که از نظر ما حتی تلاش برای حل آن مسئله مسخره باشد و به تلاشهای مذبوحانه شخصیت بخندیم. مثلا روشناییهای شهر چاپلین و مبارزه بوکس را به یاد بیاورید جست و خیز چاپلین که بدن ضعیفی دارد، در برابر مردی قوی ما را به خنده میاندازد. در پاسخ دومی هم هر چند که درست است که خواب منطق زندگی روزمره را ندارد اما چنین اتفاقی به هیچ عنوان به اثر هنری کمک نمیکند. چرا که مخاطب اثر هنری را به واسطه تعلیق ادامه میدهد. تعلیق هم از طریق انتظار مخاطب ایجاد میشود و انتظار زمانی به وجود میآید که منطقی قابل پیشبینی در اثر وجود داشته باشد. ما بتوانیم در هر لحظه اتفاق بعدی را حدس بزنیم و اثر هم یا ما را غافلگیر کند یا ما را در حدسهایمان همراهی کند.
نمایش به دلیل نبودن مسئله و منطق قابل پیشبینی به تواناییهای بازیگران در اجرا فروکاسته میشود که به نظرم بازیگران به خوبی میتوانند از پس تیپهایی که برایشان ساخته شده بربیایند. راستش من مدام فکر میکردم که چرا اتفاقات نمایشنامه در آمریکا میافتد و منتظر بودم که با چنین موضوعی شوخی شود که شد اما به نظرم کافی نبود و جای کار بیشتری داشت. در دقایق پایانی نمایش هم شخصیت مشتری مونولوگی درباره وضعیت جامعه گفت که ای کاش پنهانتر و در میان دیالوگها میآمد.
خلاصه که از دیدن دوستم و گروهش بر روی صحنه بسیار خوشحال شدم و امیدوارم که این گروه شبهای درخشانی را پشت سر بگذارند و نامشان را در اجراهای بزرگتر ببینیم.