در روز
از روز
تا روز
آغاز از ساعت
پایان تا ساعت
دارای سانس فعال
آنلاین
کمدی
کودک و نوجوان
تیوال | امیر محمد طهانی
SB > com/org | (HTTPS) localhost : 17:24:45
 

فعال هنری

 ۲۸ فروردین ۱۳۷۶
«تیوال» به عنوان شبکه اجتماعی هنر و فرهنگ، همچون دیواری‌است برای هنردوستان و هنرمندان برای نوشتن و گفت‌وگو درباره زمینه‌های علاقه‌مندی مشترک، خبررسانی برنامه‌های جالب به هم‌دیگر و پیش‌نهادن دیدگاه و آثار خود. برای فعالیت در تیوال به سیستم وارد شوید
۳ روز پیش، جمعه ساعت ۱۳:۲۷
درباره ساوانابای
یکشنبه بود. دو روز بود که دریای خزر از آسمان تهران به زمین می‌ریخت. عصر یکشنبه هم همچنان باد بود و باران. چتر باز کردم. از ... دیدن ادامه ›› زیر سایه‌بان‌ها و سقف‌ها خودم را رساندم به تئاتر شهر. رسیدم به در کارگاه نمایش. در باز شد. رفتم و ایستادم پشت در سالن که کسی زد به شانه‌ام. سربرگرداندم نیما بود. از بچه‌های مکتب. ساوانابای هم کار بچه‌های مکتب بود. نیما گفت قرار بوده مهران هم بیاید که نیامده بود. چون جای مهران بهتر بود. من به جای صندلی خودم نشستم روی صندلی مهران کنار نیما. نور ما رفت و نور صحنه آمد.
دکور صحنه شبیه پلاتوهای تمرین تئاتر بود. در پشت صحنه آینه‌ها بودند و سه صندلی برای سه بازیگر. بازیگران هم لباس تمرین پوشیده بودند. نقطه قوت دیگر نمایش هم نور نمایش بود که قاب‌های زیبایی هم در صحنه و هم در آینه‌های پشت بازیگران تشکیل می‌داد اما علی رغم انسجام سه جز دکور و نور و لباس به نظرم اجرا نتوانسته بود با متن پیوند منسجمی برقرار کند. حالا منظورم چیست؟ بازیگران داستانی عاشقانه را برای ما تعریف می‌کنند اما خودشان تبدیل به شخصیت‌های آن نمایش تبدیل نمی‌شوند. هر چند شاید بگویید این موضوع می‌تواند به پیچیدگی‌های روایی متن برگردد اما در طول اجرا بازیگران در نقش‌های شخصیت‌های داستانشان می‌روند و حرکاتی را روی صحنه به نمایش می‌گذارند که اگر آن حرکات را حذف کنیم، چیزی از اجرا کم نمی‌شود. در واقع ضرورت حرکات بازیگران بر روی صحنه فهمیده نمی‌شود که این موضوع مشکل مهمی برای اجراست. اگر بخواهم منظورم را توصیح دهم، صحنه‌ای را فرض کنید که صندلی‌های یک اتوبوس را بازسازی کرده. جوانی روی صندلی نشسته و پیرمرد نحیفی با عصا به اتوبوس آمده. حالا ما به عنوان مخاطب انتظار عکس العملی از پسر داریم. منتظریم که یا پسر جای خود را به پیرمرد بدهد یا خود را به خواب بزند و پیرمرد را نادیده بگیرد. بلند شدن پسر یا بستن چشمانش دلالت‌هایی در صحنه دارد که فراتر از خود این نشانه‌هاست اما در صحنه ساوانابای چنین اتفاقی نمی‌افتد.
ما نمی‌فهمیم چرا جایی بازیگر می‌نشیند؟ چرا دور دیگری می‌گردد؟ مشخص نبودن جواب این چراها به ما نشان می‌دهد که این رفتارها دلالت مشخصی ندارند. و مشخص نبودن دلالت حرکات هم به ما نشان می‌دهد که اجرا نمی‌تواند پیوند منسجمی با متن برقرار کند. با این حال قاب‌هایی که از نور و بازتاب آینه و بازیگران شکل می‌گیرد، دیدنی است.
خلاصه که از دیدن دوستانم روی صحنه بی‌اندازه خوشحال شدم و برایشان اجراهای درخشانی آرزو می‌کنم.
ممنون که ما رو تماشا کردید و برامون نوشتید. 💙
۲ روز پیش، شنبه
مینا خوش‌حرف عزیز
ممنون که ما رو تماشا کردید و برامون نوشتید. 💙
قربان شمااااا
یه عالمه آرزوی خوب برای گروهتوووون🌹🌹🌹
۲ روز پیش، شنبه
برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید
۱۵ آبان ساعت ۱۱:۰۶
گزارش لیر
پنجشنبه بود از دانشگاه با فرهاد راه افتادیم با ماشین ترانه. ترانه ما را در ایستگاه بهشتی پیاده کرد و از ایستگاه بهشتی به همت رفتیم ... دیدن ادامه ›› و بعد رفتیم باغ کتاب که هنوز زود بود. خیلی زود بود. دو سه ساعتی گشتیم و حرف زدیم که باران گرفت و باران گل‌ها را معطر کرد و هوا عطرآگین شد و هوش از سر می‌برد. تا آن که ورود دادند و وارد شدیم. طول کشید که همه نشستند و نور ما رفت و نور صحنه آمد.
صحنه در وسط بود و تماشاگران دو سوی صحنه بودند. موقعیت نمایش هم درباره جلسه مصاحبه‌ای بود که ادموند، گونریل و ریگان برگزار می‌کردند تا کسی را برای کمک به اجرای برنامه تقسیم ارث لیر استخدام کنند که یا نقش لیر را بازی کند یا به لیر در انجام این مسئولیت کمک کند. تا این جا موقعیت موانعی دارد و شخصیت‌هایی و شخصیت‌ها هم اهدافی دارند که همه این موارد می‌تواند در نهایت به یک کنش دراماتیک منجر می‌شود. اما نمایش به این سو نمی‌رود. ما چندان نمی‌فهمیم که دقیقا ادموند، گونریل و ریگان بنابر برآوردن چه هدفی می‌خواهند شخصیتی را برگزینند و چون از اهدافشان اطلاعی نداریم هنگام حاضرشدن مصاحبه‌شونده احساس تعلیقی هم نمی‌کنیم چرا که هر اتفاقی می‌تواند رخ دهد. این موضوع یعنی مشخص‌نبودن دلایل یا احساسات شخصیت‌ها و سیر حوادث تا پایان ادامه پیدا می‌کند. به همین دلیل به نظرم اگر بخواهیم با منطق یک نمایش دراماتیک اجرا را بررسی کنیم، راه به جایی نمی‌بریم. اما خود اجرا چه پیشنهادی به ما می‌کند؟
با توجه به این که اجرا آگاهی ما از جزئیات نمایشنامه شاه لیر را پیشفرض می‌گیرد و همچنین در ادامه اجرا داستان دیگری را درباره یک زوج ایرانی به نمایش اضافه می‌کند و آن‌ها را به دربار شاه لیر می‌آورد، می‌توانیم حدس بزنیم که اجرا می‌خواهد بین سه فضای مختلف در ذهن مخاطب ارتباط برقرار کند. اولی خود نمایشنامه شاه لیر اثر شکسپیر است، دومی اجراست و سومی جامعه ایران و ادراکی از آن که در ذهن مخاطب وجود دارد. حالا بیایید با هم ارتباط‌ها را بررسی کنیم و ببینیم در نهایت به کجا می‌رسیم.
شاه لیر می‌خواهد اموالش را میان دخترانش تقسیم کند اما بنابر اجرا توانایی انجام آن را ندارد. در نتیجه کسی را استخدام می‌کنند که بیاید تا به او در انجام این مسئولیت کمک کند. از قضا ادموند انجام این وظیفه را به زوجی ایرانی می‌سپارد. زوجی که با هزار بدبختی از نوع بدبختی‌های مهاجران ایرانی به انگلیس آمده‌اند. پسر به شاه لیر کمک می‌کند و دختر ایرانی اندک اندک جای کردلیا را می‌گیرد. پسر به ایران برمی‌گردد و حوادث نمایشنامه شکسپیر برای باقی شخصیت‌ها پیش می‌آید اما در صحنه آخر کردلیا پیش شاه لیر می‌ماند و به او می‌گوید که چرا مانند باقی خواهرانش به پدر ابراز علاقه نکرده و شاه لیر می‌پذیرد. حالا این ارتباطات چه چیزی را می‌سازند؟ آیا کردلیا و شاه لیر و دیگر شخصیت‌ها نماد چیزی هستند؟ شاه لیر نماد ایران است و کردلیا نماد کسانی که مهاجرت کرده‌اند؟ آیا شاه لیر نماد تاریخی است که مدام تکرار می‌شود و کردلیا نماد راست‌گویانی که چوب صداقتشان را در تاریخ خورده‌اند؟ امیدوارم نباشد و من درک اشتباهی از نمایش داشته باشم.
هر چند که امیدوارم اشتباه کنم اما موارد متعددی به نماد بودن شخصیت‌ها در صحنه دامن می‌زنند. مثلا خیلی از رفتارها در صحنه عملا یا بی منطق است یا منطق سستی دارد. شاه لیر نمی‌تواند متنش را حفظ کند و دختر ایرانی پیشنهاد می‌دهد که شاه از رو بخواند. اگر راه حل چنین آسان بود، کل شخصیت‌ها از پیشنهاد چنین راه حلی عاجز بوده‌اند؟! این موارد نشان می‌دهد که برای گروه اجرایی رساندن نمادها به مخاطب ارزش بیشتری داشته تا ایجاد انسجام میان عناصر نمایش. مسئله دیگری که باید به آن اشاره کرد، مانیتورهای کنار صحنه بود که می‌توان گفت دلالتی داشتند بر نمایشی بودن همه رفتارها و کنش‌های روی صحنه. اما به جز این دلالت که همان ابتدا مشخص می‌شود دیگر کارکردی برای صحنه نداشتند.
خلاصه که به نظرم گروه اجرایی سعی دارند که نمادهایی بسازند و پیام‌هایی بدهند که هم از توانایی‌های گروه اجرایی کم‌ارزش‌تر است هم از نمایشنامه شکسپیر و هم از فضای امروزی جامعه ایران. به هر حال برای گروه با توجه به زحمت‌های فراوانشان و جمع‌کردن آدم‌ها برای تئاتر شب‌های درخشانی را آرزو می‌کنم و امیدوارم بتوانم با دوستانم درباره اجرا بیشتر حرف بزنم.
۰۸ آبان ساعت ۱۲:۲۷
درباره نمایش اختتام عشق
پنجشنبه بود. دانشگاه بودیم و کلاس داشتیم از صبح تا عصر. اما فرهاد برای نمایش اختتام عشق بلیت گرفته بود. خلاصه که خسته ... دیدن ادامه ›› و کوفته با محمدعلی دیگر دوستمان اسنپ گرفتیم و راه افتادیم سمت تئاتر مستقل در خیابان مطهری. قهوه گرفتیم و گپ زدیم تا ورود دادند. بلیت من و محمدعلی کنار هم بود و برای فرهاد آن طرف‌تر. رفتیم و نشستیم. نور ما رفت و نور صحنه آمد.
داستان اختتام عشق درباره زن و مردی است که می‌خواهند رابطه‌شان را تمام کنند. در نیمه نخست نمایش زن تقریبا پشت به تماشاگران ایستاده و مرد از دلایل خودش برای تمام‌کردن رابطه می‌گوید. در نیمه دوم و پس از پاساژ جذابی، زن از دلایل خود می‌گوید. اگر نمایش را ندیده باشید احتمالا حدس خواهید زد که تنش اصلی نمایش این است که یکی می‌خواهد رابطه را تمام کند اما دیگری سعی می‌کند تا رفتار خود را توجیه کند و رابطه را درست کند اما راستش را بخواهید نمایش مسیر دیگری را دنبال می‌کند. تنش به جای آن که بیشتر معطوف به رابطه دو نفر باشد مربوط به خود شخصیت‌هاست. زن و مرد هیچ کدام نمی‌توانند بفهمند چه می‌خواهند. حتی نمی‌توانند با قطعیت بگویند که نسبت به هم چه کسی دارند و این حس از کدام رفتار طرف مقابل نشئت گرفته. اما این تنش خود را در اجرا چگونه نشان می‌دهد؟
این تنش خود را در نسبت زبان، ریتم بیان و بدن نشان می‌دهد. هر چند که شخصیت‌ها زبان صریحی دارند. از کلمات زمخت و خشن در مقابل هم استفاده می‌کنند اما این زبان صریح خشن در ریتم گفتار می‌شکند و به لکنتی آهنگین و ریتمیک تبدیل می‌شود. از آن جایی که این لکنت نه به صورت تصادفی بلکه در الگوی تکرارشونده ثابتی رخ می‌دهد به ما نشان می‌دهد که شخصیت به صراحت لهجه‌ای که در بیان دارد، اعتقاد ندارد. نمی‌تواند آن را به همان صراحت بگوید. این موضوع تضادی به وجود می‌آورد. تضادی میان کلمات و نحوه گفتنشان. این تضاد فضایی ایجاد می‌کند که ما به معنای کلمات شخصیت‌ها به گونه دیگری بیندیشیم. تضاد دیگری میان کلمات و بدن نیز وجود دارد. هر چند که کلمات استوارند و از یک حس قطعی صحبت می‌کنند اما بدن مشوش است و نمی‌تواند خود را کنترل کند. باز این تضاد باعث می‌شود که ما در معنای کلمات شخصیت‌ها بازاندیشی کنیم. هر چند که این تنش تقریبا به طور مشابهی بین شخصیت مرد و زن وجود دارد اما هر کدام از آن‌ها شخصیت‌پردازی متفاوتی دارند.
مرد در نیمه اول نمایش و در زمان گفتن مونولوگش جز برای آب خوردن از جای خود تکان نمی‌خورد. هر چند که مدام با دست‌های خود بازی می‌کند. زن در زمان شنیدن تقریبا بی‌حرکت است اما در زمان گفتن مونولوگش چندین بار از صحنه بیرون می‌رود و به صحنه برمی‌گردد و مرد در زمان شنیدن آرام آرام سر به خاک می‌ساید. این تفاوت‌ها با توجه به دیگر عناصر اجرا دلالت‌های متمایزی برای هر شخصیت اینجاد می‌کند و این چنین در اجرا تفاوتی میان مرد و زن برقرار می‌شود و هر کدام به شخصیت‌های متمایزی تبدیل می‌شوند.
نکته آخری که می‌خواهم درباره آن حرف بزنم درباره تناسب اجرا با شرایط اجتماعی حاضر است. راستش را بخواهید به نظرم موقعیتی که ما هم‌اکنون در حال تجربه آن هستیم با موقعیتی که در صحنه نمایش داده می‌شود از زمین تا آسمان متفاوت است و به بیان دیگر اجرا چندان به درد مخاطب امروزی جامعه ایران نمی‌خورد اما علی نظرم را در این باره عوض کرد. مسئله نمایش درباره توانایی برقراری ارتباط با استفاده از کلمات است. دو نفر که از لحاظ قدرت برابر هستند، روبه‌روی هم می‌ایستند و همه مشکلشان این است که نمی‌توانند دقیقا توضیح بدهند که چه می‌خواهند. اما موقعیتی که ما در آن هستیم آدم‌ها با هم برابر نیستند. گفت و گو به هیچ دردی نمی‌خورد. آن چه حرف می‌زند سلاح‌های عجیب و غریب است و تو هیچ اراده‌ای درباره آن چه برایت پیش خواهد آمد، نداری. در نتیجه از نظر من موقعیت صحنه برای ما نیست، برای طبقه بورژوای غربی است که نان و آبش هست و تمام دغدغه‌اش در زندگی این است که پارتنرش را بفهمد.
یک روز اتفاقی علی را دیدم و با هم هم‌صحبت شدیم. درباره نمایش حرف زدیم و من همین پاراگراف آخری را که برایتان نوشتم به او گفتم. علی با من مخالف بود و توصیه کرد از زاویه دیگری به موضوع نگاه کنم. اگر موضوع ناتوانی ما در بیان یک پدیده باشد چه؟ کمی فکر کردم و با علی موافقت کردم. درست است که مسئله اشخاص روی صحنه با من ایرانی سال 1405 متفاوت است اما به نظر می‌رسد که در یک موضوع مشترکیم و آن این است که نمی‌دانیم چه حسی داریم؟ نمی‌دانیم چه حسی باید داشته باشیم؟ نمی‌دانیم درباره حس خودمان و دیگری چگونه باید داوری کنیم؟ یا اصلا در میان صحنه در کنار دیوارهای سیمان‌ریخته‌ای که آجرها در پسش معلوم است، چه می‌کنیم؟
خلاصه که نمایش اشکان خیل‌نژاد به من یاد داد کارگردانی هنر استفاده از حواس پایه‌ای است. استفاده درست از بدن، از موسیقی کلمات و واژه‌ها. به نظرم از فرصت استفاده کنید و اختتام عشق را ببینید.
۳۰ شهریور ساعت ۱۴:۵۲
نمایش جزیره را با فرهاد دیدم. قرار شد هفت یکدیگر را در ایستگاه تئاتر شهر ببینیم. فرهاد کافه محبوب من را دوست ندارد در نتیجه در کوچه پس کوچه‌های ... دیدن ادامه ›› چهارراه ولیعصر به دنبال کافه حیاط‌دار گشتیم و در یکی از بن‌بست‌ها رفتیم و کافه مد نظرمان را پیدا کردیم. من که می‌خواستم غذا بخورم، ناچار چای و کیک خوردم و بیرون آمدیم به سالن چارسو رفتیم. رفتیم و نشستیم و نور ما رفت و نور صحنه آمد.

می‌خواهم اول از متن شروع کنم. نمایش درباره دو زندانی است که با مسائلی دست و پنجه نرم می‌کنند. یکی از مهمترین این مسائل خمودگی و ملال است. آن‌ها از طریق بازی‌ها تلاش می‌کنند، ساعت‌های عمرشان را در سلول بگذرانند. مسئله دیگر اجرای تئاتری است که گویا تصمیم جمعی زندان است. ما این موضوع را از آنجایی می‌فهمیم که جان با بازی استاد زنجانپور در تهدید وینستون می‌گوید اگر تمرین نکند به رئیس زندان می‌گوید یا از این نشانه که سلول‌های دیگر کارهای هنری دیگری را تمرین می‌کنند. به نظرم انتخاب نمایشنامه‌نویس برای نمایش زندانیان هم جالب است. شخصیت‌ها قرار است، نمایشنامه آنتیگونه را اجرا کنند. آنتیگونه هم مثل زندانیان نمایش متهم به جرمی بوده و به مرگ محکوم شده. بازی با نمایش آنتیگونه می‌توانست باعث کشفی در شخصیت یا تغییری در او شود اما نمایش به این سمت حرکت نمی‌کند و در همان گام اول حل مسائلش باقی می‌ماند و پیش نمی‌رود. به نظرم مهمترین مشکل نمایشنامه آن جاست که بر روی برخی از احساسات بیش از اندازه تأکید می‌کند. به عنوان مثال در صحنه‌ای که جان می‌گوید ۳ ماه دیگر آزاد خواهد شد. شخصیت‌ها دقایق بسیاری خاطراتشان را مرور می‌کنند و این مرورها منجر به هیچ تغییری چه در سطح درونی و چه در سطح بیرونی شخصیت نمی‌شود و به این معنی کنشی رخ نمی‌دهد.

در سطح اجرا که با فرهاد حرف می‌زدیم درباره پرده پشت سر بازیگرها، قطعه سنگ و موسیقی حرف زدیم. هر چند که وجود پرده و بازی با تصویر از نظر بصری جذاب است اما به نظرم کارکردی در اثر ندارد یا موسیقی صرفا برای فضاسازی استفاده می‌شود و با منطق کلی اجرا سازگار نیست. البته باید به این موضوع اشاره کرد که مجموعه عناصر موسیقی و تغییر تصویر به نگهداشتن تمرکز مخاطب روی صحنه کمک می‌کند اما همانطور که گفتم نمی‌تواند با منطق کلی اجرا و اجزای متن ارتباط برقرار کند.

در پایان بسیار خوشحالم که استاد زنجانپور را روی صحنه دیدم. ایشان از جمله کسانی هستند که تأثیر بسیار مهمی روی پیشینه نمایشی ایران گذاشته‌اند. امیدوارم صحیح و سلامت باشند و ما از تجربیاتشان بهره ببریم.
۲۰ شهریور ساعت ۱۳:۳۳
درباره نمایش میان دو نفس

حسین یکی از دوستانم است که در مشهد زندگی کند. داستان دوستی ما حکایت غریبی دارد. حسین گفت مدتی که در تهران است، برویم ... دیدن ادامه ›› و تئاتر ببینیم. گفتم باشد و قرار گذاشتیم تا نمایش میان دو نفس را ببینیم. قبل از نمایش هم یکدیگر را دیدیم و درباره این موضوع صحبت کردیم که چگونه با یکدیگر دوست شدیم و به جوابی نرسیدیم تا آن که به تماشاخانه هامون رسیدیم و رفتیم نشستیم تا نور ما رفت و نور صحنه آمد.

نمایش قبل از ورود ما با صحنه بگومگوی شخصیت مرد و زن شروع شده بود که ایده جالبی برای قراردادن مخاطبان در فضای نمایش بود. می‌خواهم قبل از هر چیز اندکی از نمایش بگویم. نمایش درباره زن و شوهری است که می‌خواهند درباره بچه‌دارشدن تصمیم بگیرند. پس از تصمیم‌گیری در این زمینه، زندگی‌شان با چالش‌های مختلفی مواجه می‌شود. از هم جدا می‌شوند. با تماس تلفنی زن به پیش هم برمی‌گردند و همبستر می‌شوند. زن حامله می‌شود و مرد زندگی جدیدی را که ساخته، ترک می‌کند و به پیش شخصیت زن برمی‌گردد. سپس نمایش تا مرگ دو شخصیت پیش می‌رود.

نمایش ساختار کلاسیک ندارد. یعنی به جز بخش طولانی مسئله بچه‌دارشدن که شخصیت‌ها سرش جر و بحث می‌کنند و تلاش می‌کنند یکدیگر را قانع کنند، دیگر ما تلاش شخصیت‌ها برای حل مسائلشان را نمی‌بینیم تنها با پیامد کنش‌هایشان آشنا می‌شنویم. چنین ساختاری باعث می‌شود که ما در صحنه تئاتر با یک زندگی روبه‌رو شویم و تأثیر نمایش روی مخاطب این است که یک بار از بیرون به یک روند سریع از زندگی یک زوج نگاه کند و از این طریق نسبت به زندگی خود بازاندیشی کند. اما راستش را بخواهید به نظرم نمایشنامه اشکالاتی دارد که باعث می‌شود این هدف به طور کامل محقق نشود.

نیمه اول نمایش درباره بچه‌دارشدن است و بقیه حواشی زندگی به گونه‌ای از نمایش حذف شده که ما گمان می‌کنیم شاهد استدلال‌های له و علیه داشتن بچه از جانب مرد و زن در این روزگار هستیم اما نیمه دوم نمایش دیگر درباره چنین موضوعی نیست و درباره خود زندگی زناشویی دو نفر است. همین موضوع باعث می‌شود که متن دوپاره به نظر برسد و منسجم نباشد. اگر قصد بر نمایش یک رابطه عاطفی بود بهتر بود که ما شاهد آشنایی ابتدایی دو زوج هم باشیم و به سرعت مسیر طی شود تا آن که به تصمیمشان درباره داشتن بچه برسیم. مشکل دیگر متن این است که شخصیت‌ها روی صحنه ساخته نمی‌شوند. ما آن‌ها را تنها به عنوان زوج می‌فهمیم ولی نمی‌فهمیم هر کدامشان چه اخلاقی دارد؟ چه تمایلاتی دارد؟ چه حرفه‌ای بلند است و ... . درست است که در دیالوگ‌ها گفته می‌شود زن دانشجوی دکتری است و مرد نوازنده است ولی آن‌ها هیچ کارکردی در متن پیدا نمی‌کنند. به همین دلیل به جای آن که به شخصیتی منحصر به فرد تبدیل شوند انگار صرفا جنسیت مرد و زن را بازنمایی می‌کنند.

مشکل دیگر نمایش همانطور که حسین، دوستم، به خوبی به آن اشاره کرد، به اجرا برمی‌گردد. آن مشکل دراماتورژی اجرا است. به نظرم صحبت درباره داشتن بچه برای یک زوج مسئله بسیار مهمی است و جا دارد در یک اثر نمایشی به آن پرداخته شود اما فضای متن با فضای جامعه امروز ایران فرسنگ‌ها فاصله دارد. دغدغه زن برای نیاوردن بچه افزایش دی‌اکسید کربن است اما ما به عنوان شهروندان ایرانی برای چنین انتخابی موانع پرشمارتری داریم. به نظرم جا داشت که گروه اجرایی متن را متناسب با مخاطبینشان دراماتورژی کنند. به این معنا که مسئله متن را برای مخاطبانشان ملموس‌تر کنند تا تأثیرگذاری اثر افزایش پیدا کند.

از مشکلات متن و دراماتورژی که بگذریم به نظرم دو بازیگر توانمند توانسته بودند بدون کمک‌گرفتن از نور و دکور به تنهایی و با میزانسن‌ها مخاطب را در صحنه نگه دارند و مکان‌ها و زمان‌های نمایشنامه را روی صحنه بسازند که برای یک ساعت و ربع اجرا واقعا کار سختی است و بسیار به آنها تبریک می‌گویم. البته انتخاب کارگردان برای نداشتن دکور به نظرم انتخاب درستی است چرا که تغییر صحنه‌ها در آن صورت بسیار به سختی انجام می‌شد و چنین تغییرهایی مخاطب را از صحنه جدا می‌کرد.

در کل که از دیدنش لذت بردم و امیدوارم که گروه اجرا مسیرشان را ادامه دهند و از آنها نمایش‌های دیگری هم ببینم.
۱۸ شهریور ساعت ۱۷:۵۹
درباره شاعرها به معلم تبدیل نمی‌شوند
نمایش ساخته یکی از دوستان ما بود؛ یعنی من و علی و کاوه. با هم قرار گذاشتیم که همان دم ساعت هفت یکدیگر را ... دیدن ادامه ›› در لبخند ببینیم. من زودتر رسیدم. بعد کاوه رسید و بعد دیدیم علی نیست. کاوه زنگ زد به علی. علی گفت باید بیایید بالا. با کاوه رفتیم طبقه بالا و تقریبا ما به عنوان آخرین تماشاگران وارد سالن شدیم. نور ما رفت و نور صحنه آمد.
در ابتدا می‌خواهم بگویم که من تئاتر را چطور می‌فهمم و این که به نظرم صاحب اثر در چه تجربه‌ای موفق عمل کرده و باید مسیر تجربه خود را به چه سمتی پیش ببرد. نمایش اقتباسی از نمایشنامه ایوانف است. اگر ایوانف را نخوانده‌اید، ایوانف درباره مردی به همین نام است که نه تنها کسی او را نمی‌فهمد که حتی تلاش او هم برای آن که دیگران درکش کنند، به جایی نمی‌رسد و به سوءتفاهم‌ها دامن می‌زند تا این که تصمیم می‌گیرد خودش را از این زندگی خلاص کند. ایوانف نمایش حاضر هم شباهت‌هایی با نمایشنامه دارد اما تغییرات مهمی نیز در آن اتفاق افتاده.
اگر بخواهم تجربه صاحب اثر را در این اثر خلاصه کنم، می‌توانم بگویم که روابطی از شخصیت‌ها از متن اصلی انتخاب شده و توسط حرکت‌های بدنی یا اشیا به نمایش گذاشته شده. به عنوان مثال تنش رابطه ایوانف و دکتر از طریق برهم‌زدن تمرکز او در ابتدای صحنه نشان داده می‌شود. یا مثلا رابطه ایوانف و آنا از طریق دعوت آنا به رقص و خودداری ایوانف از رقصیدن نشان داده می‌شود یا رابطه آنا و دکتر از طریق مدیتیشن در پایان نمایش نشان داده می‌شود. خستگی و بی‌حوصلگی هم از ناتوانی او در پیدا کردن بند کفشش آشکار می‌شود. هر چند که نمایش در نشان دادن این روابط که با جهان‌بینی صاحب اثر برگزیده شده‌اند، موفق است اما مشکلاتی هم برای نمایش پیش می‌آورد. اما چه مشکلاتی؟
ما برای آن که روابط را بفهمیم نیاز به پیش‌فرض‌هایی داریم؛ هم پیش‌فرض‌هایی از نمایشنامه اصلی، هم پیش‌فرض‌هایی از دنیای بیرون از نمایش. به عنوان مثال ما باید بدانیم که می‌توان از کنش‌های دکتر در نمایشنامه اصلی چنین برداشت کرد که ممکن است دکتر به آنا علاقه داشته باشد و از طریق برجسته‌شدن این برداشت در صحنه بفهمیم که صاحب اثر می‌خواهد چه خط داستانی را پررنگ کند و داستان آنا را چگونه متفاوت از نمایشنامه اصلی روایت کند. این اطلاعات که به صورت پیش‌فرض مخاطب وارد نمایش می‌شود می‌توانست در خود اثر ساخته شود.
نکته دیگر این است که ما برای فهمیدن دلالت حرکات بر روی صحنه نیاز به پیش‌فرض‌هایی از دنیای بیرون از نمایش داریم. به عنوان مثال در جایی که آنا ایوانف را به رقص دعوت می‌کند و ایوانف او را هل می‌کند، باید متوجه اختلاف آنا و ایوانف بشویم. ولی چرا باید چنین درکی داشته باشیم؟ شاید این موضوع شوخی آنا و ایوانف باشد؟ این که ما چنین نتیجه‌گیری می‌کنیم به مجموعه بزرگی از پیش‌فرض‌های ذهنی برمی‌گردد که همه آن‌ها می‌توانست از طریق ساختن موتیف و شکستن آن‌ها در خود نمایش اتفاق بیفتد.
مشکل بعدی پیشروی روایت و چرایی کنش‌هاست. ما می‌فهمیم که ایوانف به آنا کم‌محلی می‌کند اما ایوانف همچنان آنا را دوست دارد. چرا؟ این موضوع از این جهت در نمایشنامه اصلی کمرنگ است که موضوع نمایشنامه ایوانف است و ما می‌فهمیم که کسی ایوانف را نمی‌فهمد یا جدی نمی‌گیرد که او بتواند دلایل خود را توضیح دهد اما نمایش حاضر درباره آنا است. ما باید بفهمیم چرا آنا همچنان عاشق ایوانف است. آنا در جایی تصمیم می‌گیرد که دیگر عاشق ایوانف نباشد و دکتر را درگیر خود کند. اما چگونه به این نتیجه می‌رسد. از ایوانف خسته می‌شود؟ می‌فهمد که لایق شخصیت بهتری از ایوانف است؟ سعی می‌کند زندگی‌اش را معطوف چیز دیگری کند؟ نمایش تنها به بازنمایی روابط شخصیت‌ها یا ویژگی‌های روانی و شخصیتی شخصیت‌ها در صحنه متکی است و نمی‌تواند به روشنی درباره علل وجود چنین روابط یا تغییر آن‌ها توضیح دهد. حالا پیشنهادم برای صاحب اثر این است که در ادامه علاوه بر استفاده موفقش در برگزیدن روابط مهم در نمایشنامه و نمایش آن در صحنه بر نمایش چرایی وجود آن روابط و چگونگی تغییراتشان تمهیداتی بیندیشد.
از دیدن اجرای دوستانم بر روی صحنه بی‌نهایت لذت بردم. برای اجراهایشان شب‌های درخشانی آرزو می‌کنم و امیدوارم آنان را در کارهای دیگری به زودی ببینم و به افتخارشان از جایم بلند شوم و تشویقشان کنم.
ممنون که آنقدر با حوصله و خوب نقد نوشتی ،به عنوان مخاطب ازت تشکر میکنم
۲۷ شهریور
MR.SHOGUN
ممنون که آنقدر با حوصله و خوب نقد نوشتی ،به عنوان مخاطب ازت تشکر میکنم
ممنون که خوندیییی. قربانتتت
۲۸ شهریور
برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید
۰۲ شهریور ساعت ۱۵:۴۱
درباره دو سر و یک کلاه

فرهاد گفت میایی تئاتر خاکی را برویم؟ گفتم باشد. آن طرف علی و کاوه هم می‌خواستند بروند گفتند میایی؟ گفتم باشد و گفتم ... دیدن ادامه ›› فرهاد هم می‌آید که گفتند به هم او بگو تا همه با هم برویم و رفتیم. من زودتر رسیدم. کاوه بعد از من رسید. فرهاد خط یک مترو را اشتباه سوار شده بود، پنج دقیقه مانده به اجرا رسید، علی از خستگی کار خوابش برده بود و تا ته خط رفته بود. اسنپ گرفته بود و در ترافیک مانده بود و خوشبختانه سر اجرا رسید. فرهاد را به علی و کاوه معرفی کردم که زنگ اجرا را زدند و با هم به سالن رفتیم. به ردیف سوم رسیدم که علی گفت باید از ۱۲ بنشینیم که امیرمسعود فدایی صندلی ۱۱ بود. سلام و علیک کرد و خوش و بش کردیم که نور ما رفت نور سالن آمد.

پیش از هر چیز خلاصه‌ای از اجرا. دو سر و یک کلاه داستان دو برادر است که بازیگرند و شرایط زندگی‌شان هم از نظر اقتصادی بحرانی است. با این حال هر کدام بینشی در حرفه خود دارند و این بینش چارچوبی را برای انتخاب نقش‌ها و گذران زندگی‌شان ترسیم می‌کند. از آن جایی که آنان بینشی متضاد در نگاهشان به اصل بازیگری دارند، این تضاد به زندگی‌شان و چگونگی انتخاب شغلشان هم سرایت می‌کند و همین تضاد نمایش را به پیش می‌برد. حالا چه تضادی میان این دو برادر وجود دارد؟

برادر بزرگ‌تر به سبک‌های کلاسیک بازیگری اعتقاد دارد و بر جنبه‌های واقع‌گرایانه بازیگری تأکید می‌کند. به این معنا که اگر کسی می‌خواهد شخصیت مکبث را بازی کند، باید مرد باشد، در سن و سال مشخصی باشد که نمایشنامه می‌طلبد و همین طور قد و قامتی داشته باشد که سزاوار یک رزمنده است. اما برادر کوچکتر به سبک های مدرن‌تر بازیگری معتقد است و اعتقاد دارد که بازیگران باید جامعه خود را نقد کنند، در دانسته‌های بدیهی اختلال ایجاد کنند و بر نمایشی‌بودن کار بازیگر تأکید می‌کند. باز اگر به شخصیت مکبث برگردیم، برادر کوچکتر می‌گوید که حتی زنی هم می‌تواند شخصیت مکبث را بازی کند چرا که موضوع نمایش و نمایاندن است. بازیگر در حال وانمود چیزی است و لازم نیست که به آن تبدیل شود.

این تضاد در موتیف‌های دعوت دو برادر تکرار می‌شود. نخست برادر بزرگتر برادر کوچکتر را به نمایشی دعوت می‌کند و برادر کوچکتر از آنجایی که نمایش مخالف چارچوب‌های هنری اوست، نمایش را برهم می‌زند و در بخش دوم برادر کوچکتر برادر بزرگتر را به شرکت در کاری نمایش‌گونه دعوت می‌کند و برادر بزرگتر از پسش برنمی‌آید تا آن که در تکرار دعوت پایانی هر دو راضی می‌شوند بازیگری را به عشق خود بازیگری فارغ از هر دیدگاهی دنبال کنند. هر چند که شخصیت‌ها می‌توانند به خوبی دیدگاه‌های خود را به صورت مستدل و موجه بیان کنند و این سوال را برای ما باقی بگذارند که راه درست چیست، اما نمایشنامه در نقطه‌ای با مشکل مواجه می‌شود. حالا چه مشکلی؟

هر چند که نمایشنامه می‌تواند بر پایه تضادهای بینشی و ایدئولوژیک بین شخصیت‌ها به پیش رود اما از جایی به بعد ما به تضاد پی می‌بریم و می‌فهمیم که اختلاف کجاست و قرار نیست نمایشنامه به ما پاسخی دهد. اینجا جاییست که نمایشنامه می‌تواند یک لایه در شخصیت‌ها عمیق شود و به ما بگوید این تضاد به چه بخشی از تجربه زیسته شخصیت‌ها برمی‌گردد. این گونه ما می‌توانیم بفهمیم که شخصیت‌ها با داشتن این بینش‌ها به کدام سؤال شخصی خود در زندگی پاسخ داده‌اند. هر چند که نشانه‌هایی از پاسخ به این سوال به ما داده می‌شود اما نشانه‌ها کافی نیستند. به عنوان مثال شخصیت برادر بزرگتر بارها می‌گوید که حرفش حرف مادرشان است. تکرار یاد مادر می‌تواند دلالتی بر محافظه‌کاری برادر بزرگتر داشته باشد اما خب چرا برادر کوچکتر چنین بینشی دارد؟ آیا او از مادرش خوشش نمی‌آید؟ چرا خوشش نمی‌آید؟ چرا این تفاوت میان دو برادر به وجود آمده؟ نمایشنامه پاسخی به ما نمی‌دهد. عدم پاسخ به این سؤال و تکرار استدلال‌های هر دو شخصیت می‌تواند نمایش را ملال‌آور کند که نمایشنامه‌نویس تلاش کرده با تغییر مسئله‌های متن و با آوردن برخی از مشکلات روزمره شخصیت‌ها یا تغییر سریع احوال و عواطف آن‌ها فضای متن را تغییر دهد و از ملال‌آوری متن جلوگیری کند. از آن جایی که این جزئیات ربطی به تضاد اصلی شخصیت‌ها ندارد چندان در عمیق‌ترکردن شخصیت‌ها یا پیشبرد نمایش کمکی نمی‌کنند. اجرا هم از همین مشکلات نمایشنامه ضربه می‌خورد.

همان طور که گفتم نمایشنامه مشخص نمی‌کند که در آخر بازیگری وانمود است یا ساختن واقعیت در صحنه. هر چند که از نمایش برمی‌آید که ساختاری واقع‌گرا داشته باشد اما در قسمتی شخصیت‌ها از صحنه پایین می‌آیند و به ما یادآوری می‌کنند که شخصیت نمایشی هستند. از آن جایی که این نسبت در خود نمایشنامه هم مشخصی نیست، در نمایش هم مشخص نمی‌شود. به عنوان مثال ما از طریق نشانه‌های نمایش می‌دانیم که دو برادر فقیر و بی‌پول هستند اما صحنه به هیچ عنوان خانه دو فرد فقیر نیست. بازی‌ها هم میان واقع‌گرایی و نمایشی‌بودن در نوسان است. به عنوان مثال صحنه‌ای را در نظر بگیرید که برادر کوچتر به برادر بزرگتر حمل سینی پیشخدمتی را می‌آموزد. ما می‌دانیم که برادر بزرگتر هم تا حدودی بازیگری شناخته‌شده است و آن اشتباهات چندان با پیشینه‌ای که برای شخصیت ساخته شده، نمی‌خواند. به این مورد می‌توان تغییرات ناگهانی احساسات بازیگران را هم اضافه کنید.

با همه این تفاسیر به نظرم نمایش نسبت مهمی با وضعیت فعلی جامعه هنری ما دارد و دیدنش می‌تواند پرسش‌های مهمی را در اندیشه‌‌مان زنده کند. به راستی رسالت هنر در حالت کلی و تئاتر به طور مشخص چیست؟ آیا باید با ساختن مکبث روی صحنه مخاطب را در بهت و حیرت معجزه تئاتر فروبرد  و سرگرمش کرد یا باید با اختلال در دانسته‌های مخاطب به او نشان داد که به بازاندیشی‌های مهمی در نگرشش نیاز دارد و او را براشفت؟ آیا باید برای رسیدن به این اهداف از مهمترین نیازهای شخصی هم گذشت یا دنبال کردن این هدف ارزش این همه سختی را ندارد؟

خلاصه که تئاتردیدن با دوستان عیشی بود و شب خوشی گذشت. از استاد محمدرضا خاکی هم بسیار ممنونم که کار می‌کنند و اجازه می‌دهند ما از کارهایشان یاد بگیریم. به امید سلامتی و طول عمرشان و این که دیگر اساتید تئاتر را هم روی صحنه ببینیم و با افتخار برایشان دست زنیم. برای گروه هم شب‌های درخشانی را آرزو می‌کنم.
.
۲۶ مرداد ساعت ۱۹:۲۹
درباره کافه وحشی

کافه وحشی را با فاطمه دیدم. با هم رفتیم نوفل لوشاتو. در کافه‌ای نشستیم و با هم حرف زدیم. شش و ربع که شد، وسایلمان را برداشتیم ... دیدن ادامه ›› و رفتیم سمت بوتیک هنر ایران. کمی منتظر ماندیم و درها را باز کردند. ما هم رفتیم آخرین ردیف روی صندلی‌های وسط نشستیم و نور ما رفت و نور صحنه آمد.

می‌خواهم در همین ابتدا درباره نکات مثبت نمایش بگویم و بعد بگویم که چرا به نظرم نمایش در ادامه دچار مشکل می‌شود. نویسنده نمایشنامه به هر یک از حاضران صحنه شخصیتی متمایز بخشیده. شخصیت پیتر زنانگی بسیاری دارد، شخصیت هلن مردانگی بیشتری. شخصیت خدمتکار کمی کندذهن است و شخصیت مشتری مردی آس و پاس. تضادهایی که این تمایزات ایجاد می‌کند، می‌تواند نمایش را به پیش ببرد ولی این تضادها به خودی خود کافی نیستند. تضادها باید پیرامون مسئله‌ای خود را نشان بدهند. هر چند که به نظر می‌رسد در برهه‌هایی از نمایش مسئله‌هایی برای شخصیت‌‌ها به وجود می‌آید، اما شخصیت‌ها مسائلشان را جدی نمی‌گیرند و آن را به پیش نمی‌برند. به عنوان مثال شخصیت مشتری عاشق شخصیت خدمتکار است. ولی در برابرش به او توهین می‌کند و همچنان خود را عاشق خدمتکار نشان می‌دهد یا به نظر می‌رسد از جایی مسئله بیرون‌کردن مشتری است اما شخصیت‌ها راه حل‌های منطقی برای بیرون کردن او به کار نمی‌برند. همین موضوع باعث می‌شود که ما هم مسائل را جدی نگیریم و برای پی‌گرفتنشان دغدغه‌ای نداشته باشیم.

حالا شاید شما به عنوان بیننده نمایش به نقد من دو ایراد وارد کنید. یکی این که نمایش طنز است و در نتیجه شخصیت‌ها در جدی نگرفتن موقعیت یا غیرمنطقی‌بودن موجه هستند. دومی این است که ما در پایان می‌فهمیم همه این اتفاقات در خواب اتفاق افتاده و در خواب هم منطق زندگی همچون بیداری نیست. در پاسخ اولی باید بگویم که به نظرم چنین نیست. کمدی زمانی اتفاقا می‌افتد که توانایی شخصیت‌ها در برابر مشکلاتشان آن قدر ناچیز باشد که از نظر ما حتی تلاش برای حل آن مسئله مسخره باشد و به تلاش‌های مذبوحانه شخصیت بخندیم. مثلا روشنایی‌های شهر چاپلین و مبارزه بوکس را به یاد بیاورید جست و خیز چاپلین که بدن ضعیفی دارد، در برابر مردی قوی ما را به خنده می‌اندازد. در پاسخ دومی هم هر چند که درست است که خواب منطق زندگی روزمره را ندارد اما چنین اتفاقی به هیچ عنوان به اثر هنری کمک نمی‌کند. چرا که مخاطب اثر هنری را به واسطه تعلیق ادامه می‌دهد. تعلیق هم از طریق انتظار مخاطب ایجاد می‌شود و انتظار زمانی به وجود می‌آید که منطقی قابل پیش‌بینی در اثر وجود داشته باشد. ما بتوانیم در هر لحظه اتفاق بعدی را حدس بزنیم و اثر هم یا ما را غافل‌گیر کند یا ما را در حدس‌هایمان همراهی کند.

نمایش به دلیل نبودن مسئله و منطق قابل پیش‌بینی به توانایی‌های بازیگران در اجرا فروکاسته می‌شود که به نظرم بازیگران به خوبی می‌توانند از پس تیپ‌هایی که برایشان ساخته شده بربیایند. راستش من مدام فکر می‌کردم که چرا اتفاقات نمایشنامه در آمریکا می‌افتد و منتظر بودم که با چنین موضوعی شوخی شود که شد اما به نظرم کافی نبود و جای کار بیشتری داشت. در دقایق پایانی نمایش هم شخصیت مشتری مونولوگی درباره وضعیت جامعه گفت که ای کاش پنهان‌تر و در میان دیالوگ‌ها می‌آمد.

خلاصه که از دیدن دوستم و گروهش بر روی صحنه بسیار خوشحال شدم و امیدوارم که این گروه شب‌های درخشانی را پشت سر بگذارند و نامشان را در اجراهای بزرگ‌تر ببینیم.

سلام و درود 🌹 از نظر دهی شما بی نهایت سپاسگزارم 🙏🏼 حتما در اجراهای آینده نکات ذکر شده رو لحاظ میکنم🦋 موردی که وجود داره اینه که کمتر پیش میاد در اجرا ها به خصوص اجراهای کمدی متن مو به مو و طبق سلیقه ی نویسنده پیش بره، خیلی از صحبت ها ، موقعیت ها و پایان بندی ها بداهه اجرا میشن . تئاتر ما هم تکه هایی از یک کلیت منسجم بود و هدف در نهایت لبخندی بود که روی لب مخاطب بنشینه . بازهم از نقد تخصصی شما صمیمانه سپاسگزارم🙏🏼
امیر محمد طهانی
ممنون از شما. ممنون که خوندین. خیلی خیلی موفق باشین🌹🌹
درود بر شما و ممنون از نظرتون
با توجه به اینکه نظراتتون بیشتر معطوف به متن بود و نویسنده محترم هم پاسخ دادن خیلی در پاسخ دادن عجله نکردم.
فقط میخواستم بگم همون طور که در پوستر کار اشاره شده این متن برگرفته از اثر ادوارد آلبی (باغ وحش) البته با تغییرات زیاد به سمت پارودی هست و محوریت اون تنهایی انسان در فضای جامعه مدرن و نیازش و تلاشش برای ارتباط برقرار کردن و در نهایت شکل‌گیری ارتباط آدمها بر اساس منافعشون و حتی خالی از انسانیت و احساس هست که در نتیجه باز هم منتهی به همان احساس تنهایی اولیه میشه.
و این موضوع در دیالوگها و اتفاقات و رفتار شخصیتها مورد اشاره قرار میگیره و فکر میکنم تا حدی به حل مواردی که اشاره کردید کمک میکنه.
۰۶ شهریور
عالیه نعمت اللهی
درود بر شما و ممنون از نظرتون با توجه به اینکه نظراتتون بیشتر معطوف به متن بود و نویسنده محترم هم پاسخ دادن خیلی در پاسخ دادن عجله نکردم. فقط میخواستم بگم همون طور که در پوستر کار اشاره شده ...
متوجهم. ممنون که متنم رو خوندین و نظر دادین. ایشالا به زودی باز هم ازتون اجرا ببینیممم موفق باشیننن🌹🌹
۰۶ شهریور
برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید
۰۷ مرداد ساعت ۰۹:۲۱
درباره نمایش آتش‌سوزی‌ها

آتش‌سوزی‌ها را با فرهاد رفتم. فرهاد پیام داد که می‌خواهد به دیدن نمایش برود. من هم گفتم می‌آیم. فرهاد بلیت گرفت. ... دیدن ادامه ›› حدود هشت و ربع رسیدیم تئاتر شهر. نمایش تأخیر داشت. نمایش خیلی تأخیر داشت تا این که ساعت حدود ۹ شد. درها باز شد. جمعیت زیاد بود. طول کشید تا نشستند. درها بسته شد. نور ما رفت و نور صحنه آمد.

من اخیرا کتابی خواندم به نام گوست لایت. گوست لایت کتابی آموزشی درباره دراماتورژی است. بخشی در کتاب وجود دارد به نام چگونگی نگارش نقد. در این متن می‌خواهم از آن بخش استفاده کنم و شما هم بسنجید و ببینید که به کارتان می‌آید یا نه.

نویسنده کتاب می‌گوید که گوته نویسنده مشهور آلمانی سه پرسش را پیشنهاد می‌کند که می‌تواند سنجه‌های مناسبی را برای بررسی انتقادی هر اجرایی در اختیارمان قرار دهد. پرسش نخست این است که «آن‌ها سعی داشتند چه کاری را انجام دهند؟» ما پیش از اجرا از طریق تحلیل نمایشنامه می‌توانیم به آن پاسخ دهیم. پرسش بعدی این است که «آیا آن کار را انجام دادند؟» ما زمانی می‌توانیم به این پرسش پاسخ دهیم که نمایش را دیده باشیم و پرسش پایانی این است که «آیا آن کار ارزش انجام‌دادن داشت؟» این پرسش درباره نسبت اجرا با زمان و مکانی است که در آن قرار دارد. به بیان دیگر ما از طریق این پرسش می‌پرسیم که «چرا نمایشنامه باید در این زمان اجرا می‌شد؟» حال اجازه دهید که به تک‌تک سوالات از نظر خود پاسخ دهم.

پرسش اول

نمایشنامه آتش‌سوزی‌ها اقتباسی است از اودیپوس شاه نوشته سوفوکل و درباره زنی است که در برهه خاصی از تاریخ کشور خود گرفتار یک آشوب اجتماعی می‌شود. او برخلاف سنت‌های اجتماعی‌اش از پسری که دوستش دارد، بچه‌دار می‌شود. نوزاد برخلاف میلش از او گرفته می‌شود. زن به دنبال فرزندش می‌گردد و تاریخ روی سرش آوار می‌شود. حالا پس از مرگش دختر و پسرش می‌خواهند با وصیت مادر پرده از یک راز خانوادگی بردارند.

در نمایشنامه زندگی مادر و فرزندانش به طور موازی رخ می‌دهد تا آن که در نقطه پایانی به هم می‌رسد. این الگو در نمایشنامه فرمی در پیوند با محتوا می‌سازد انگار که در اکنون هم گذشته حضور دارد و راهی برای خلاصی از گذشته نیست. نمایشنامه در شخصیت‌پردازی هم نکات مهمی را رعایت می‌کند. فرزندان زن که با سکوت و گذشته رازآلود مادرشان مواجه شده‌اند با مشکلات ذهنی متفاوتی دست و پنجه نرم می‌کنند و هر یک تصمیم گرفته‌اند راه حلی برای آن پیدا کنند. ژان دختر زن سرش را با حل مسائل ریاضی گرم می‌کند و سیمون پسر زن از طریق بی‌خیالی و فکر نکردن به مسائل پیچیده خود را آرام می‌کند اما همه این راه حل‌ها در برابر هیبت واقعیت تنها فراری مذبوحانه تلقی می‌شوند. واقعیت آن قدر سهمگین است که حتی یک ریاضیدان خبره هم نمی‌تواند از آن سر در بیاورد و همه اصول بدیهی ذهنی‌اش را زیر سوال می‌برد. نمی‌توان از واقعیت فرار کرد یا آن را به سخره گرفت چرا که واقعیت به سراغت خواهد آمد. این از پاسخ پرسش اول که در آن من سعی کردم موقعیت نمایشنامه، شخصیت‌پردازی در نسبت موقعیت نمایشنامه و همین طور تم نمایشنامه توضیحاتی بدهم. حالا برویم سراغ پرسش دوم.

پرسش دوم

تنها دکور صحنه دیوارهایی شیشه‌ای است که به نظرم انتخاب خوبی برای صحنه است. چرا؟ همان طور که گفتم در نمایشنامه اکنون و گذشته با هم اتفاق می‌افتند و دیوارهای شیشه‌ای و سهولت تحرک و تغییر آن‌ها این اجازه را به گروه اجرایی می‌دهد که این فرم را راحت‌تر در صحنه پیاده کنند. از سوی دیگر دیوارهای شیشه‌ای یادآور تم‌های نمایشنامه هم هست. در بسیاری از بخش‌ها دیوار شیشه‌ای جداکننده گذشته از اکنون است. مادر در یک طرف و بچه‌ها در طرف دیگر هستند اما قابل دید بودن هر کدام از طرفین به ما یادآوری می‌کرد که این دیوار بین اکنون و گذشته چندان سخت و غیرقابل نفوذ نیست. مشبک بودن دیوار شیشه‌ای میانی و متکثرشدن تصویرها در شیشه‌ها علاوه بر زیبایی بصری یادآور تم چندگانه‌شدن انگاره‌ها و نبود یک تصویر واحد است. جایی که شخصیت‌ها برای فهمیدن واقعیت از آن نقطه شروع می‌کنند و در پایان هم قضاوت مشخصی از نتیجه ندارند. این چندگانه‌بودن انگاره‌ها در همان دیالوگ آغازین دختر هم وجود دارد. دختر درباره گراف زاویه دید صحبت می‌کند. این که می‌توان فضایی را تصور کرد که هر کس زاویه دید محدودی به یک یا دو نفر داشته باشد اما شخصی بتواند همه کس را ببیند. همین موضوع باعث می‌شود که نتوان درک مشترک یا فهم مشترکی از یک واقعه پیدا کرد و زاویه دید شما به موقعیت شما بستگی دارد.

پخش متناوب صدای سکوت هم در راستای ساخت چنین فضایی است. سکوت نه ناشی از بی‌حوصلگی نه ناشی از اراده که ناشی از ناتوانی از توضیح دادن و فهمیدن واقعیت است. برای همین سکوت یا حتی چگونگی سکوت یا صدای سکوت اهمیت پیدا می‌کند. چون این سکوت نه یک انفعال بلکه نوعی آگاهی است. نوعی آگاهی از ناتوانی فهم.

تنها نقدی که می‌توانم به دکور و صحنه کنم این است که از آن جایی که نشانه دیگری برای فهم فضای نمایشنامه وجود ندارد. مخاطب باید تنها به دیالوگ‌ها تکیه کند و سرعت کار می‌تواند برای مخاطبانی که با نمایشنامه آشنایی قبلی نداشته‌اند، سردرگم‌کننده باشد. از آن جایی که در بالا توضیح دادم که صحنه با دیگر اجزای اجرا همخوانی دارد، شاید لباس‌ها می‌توانستند چنین نقشی را ایفا کنند اما لباس‌ها یا تغییر نمی‌کنند یا تغییرات بسیار جزئی می‌کنند که نیاز نیست.

پرسش سوم

آیا کار ارزش انجام دادن داشت یا چرا نمایش باید در این زمان اجرا می‌شد؟ به نظر من مهم‌ترین نقطه قوت نمایش این است که با خواست‌ها و احساسات زمانه‌اش هماهنگ است. همان طور که گفتم یکی از تم‌های اثر فهمیدن واقعیت و سهمگینی واقعیت است. در زمانه‌ای که ما زندگی می‌کنیم، فهمیدن واقعیت و قضاوت درباره آن از همیشه پیچیده‌تر شده است. خشونت را چگونه باید فهمید؟ چه خشونتی درست یا چه خشونتی غلط است؟ چگونه باید در قبال خشونت‌ها داوری کرد؟ این پرسش‌ها چنان کلاف‌های سردرگمی‌اند که آگاهی از سهمگینی آن‌ها ما را به یک پاسخ می‌خواند، سکوت.
بسیار عالی نقد کردید ، کاملاً موافق نظرات شما هستم .
در مورد نکته ی ادیپ شهریار ، باعث شد که برم در موردش تحقیق کنم و متوجه شدم که وجدی معود اثری داره به نام اشک های ادیپیوس که به نوعی بازخوانی ادیپ سوفوکله. و بنظر من هم آتش سوزی ها مدرن شده ی ادیپیوس شهریار میتونه باشه.
امیرمحمد امیرانی
در مورد نکته ی ادیپ شهریار ، باعث شد که برم در موردش تحقیق کنم و متوجه شدم که وجدی معود اثری داره به نام اشک های ادیپیوس که به نوعی بازخوانی ادیپ سوفوکله. و بنظر من هم آتش سوزی ها مدرن شده ی ...
ممنون که خوندیییی🌹🌹
من نخوندم هنوز اون نمایشنامه رو. می‌خونم حتمااا
۱۰ مرداد
برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید
۰۱ خرداد ساعت ۱۱:۴۷
پس از مدت‌ها قرار گذاشتیم برویم تئاتر. من و فاطمه بودیم، یوتاب هم بود. در میدان فردوسی آرمیتا هم اضافه شد. تاکسی گرفتیم تا خانه هنرمندان. گفتیم. ... دیدن ادامه ›› خندیدیم. ساعت شش و نیم شد. ترسیدیم. بدو بدو رفتیم سمت سالن تئاتر که حسام و ترانه نرسیده بودند. باز ترسیدیم. رفتیم نشستیم سر جایمان که باز نرسیده بودند. در که بسته شد، نور که رفت، رسیدند. دویدند و نشستند و ما خیالمان راحت شد. این جا بود که تئاتر شروع شد.
نامقصد درباره اعضای یک گروه تئاتر است که کارگردان یکی از بازیگران گروه را مورد تعرض و تجاوز قرار می‌دهد و این اتفاق باعث ایجاد روابطی در بین بازیگران نمایش می‌شود که همه آن‌ها زن هستند. اعضا به جای آن که طرف قربانی را بگیرند، به منافع شخصی و فردی خود فکر می‌کنند و از گزارش این اتفاق یا اعتراض به آن خودداری می‌کنند. هر چند که موقعیت نمایش جالب به نظر می‌رسد اما شیوه اجرا و روایت نمایش به موقعیت آن آسیب می‌زند اما چگونه؟
داستان از خلال مونولوگ‌های شخضیت‌ها روایت می‌شود. بازیگران روبه‌روی ما می‌ایستند و می‌گویند در لحظه وقوع اتفاق مذکور چرا واکنشی نشان ندادند یا چه حسی داشته‌اند. راستش را بخواهید مونولوگ‌ها چندان خوب عمل نمی‌کنند. دلیلش هم این است که از کلیشه پیروی می‌کنند. به عنوان مثال در صحنه‌ای که قربانی نام یکی از بازیگران را صدا می‌کند و آن بازیگر درباره این که چرا به کمک قربانی نیامده، چنین مونولوگی می‌گوید که می‌خواستم بروم ولی شیطان جلوی من را گرفته بود و نمی‌توانستم قدم از قدم بردارم و ... . اولین واکنشی که به ذهن هر شخصی می‌رسد، چنین سخنانی است. به نظرم صاحب اثر می‌توانست این واکنش را شخصی‌تر کند، شاید آن زن در نظر داشته که چنین اتفاقی برای همکارش بیفتد. شاید او هم ترومایی داشته و نمی‌توانسته نزدیک‌تر شود و .... . عدم کلیشه‌زدایی از این واکنش‌ها باعث شده که اتفاقات و گفت‌وگوها در صحنه قابل پیش‌بینی باشند، تعلیقی ایجاد نکنند و مخاطب هم چندان ذوقی برای دیدن پایان نمایش نداشته باشد.
حالا شاید بگویید که وقتی صاحب اثر مونولوگ را برای پیشبرد اثر خود انتخاب کرده، نشان داده که قصد ندارد داستانی را به شکل کلاسیک روایت کند و برای مخاطب گره‌افکنی و گره‌گشایی ایجاد کند. راستش را بخواهید نقد شما نقد درستی است ولی باز هم به نظرم اثر از مشکل دیگری هم رنج می‌برد. اثر جای کشف و تفکر را درباره اثر بسته است. گفت‌وگوهای صادقانه بازیگران با مخاطبان باعث شده که دیگر جای کشفی برای مخاطب نماند. جذابیت نمایش این است که مخاطب بخشی از گذشته شخصیت‌ها یا بخش پنهان از صحنه را تخیل کند ولی صداقت بیش از حد شخصیت‌ها و همین طور ابراز احساسات غلوآمیز روی صحنه این امکان را از ما می‌گیرد. درباره دکور صحنه هم هر چند زیبایی بصری داشت ولی من ارتباطش را با داستان و موقعیت متوجه نشدم.
خلاصه که پس از مدت‌ها، تئاتررفتن به خصوص با دوستان عزیزم خیلی لذت‌بخش بود. به گروه نامقصد بسیار تبریک می‌گویم که در این شرایط سخت دل به دریا زده‌اند، چراغ تئاتر و نمایش را روشن نگه داشته‌اند و اجرایی به صحنه برده‌اند. امیدوارم که از این تجربه توشه‌ها برگیرند و در اجراهای بعدی خود از آن استفاده کنند که بسیار منتظر دیدن آن‌ها هستم.
با سلام و عرض ادب خدمت شما هنردوست عزیز
نمایش «ایستگاه آخر» دیگر تمدید نخواهد شد . شما با کد تخفیف E30 مهمان ما هستین . باعث خوشحالی ما است که در شبهای پایانی میزبان شما باشیم و با نگاه و حضورتان ، به ما انرژی بخشید🌱🍀🙏🎭
برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید
۰۳ دی ۱۴۰۴ ساعت ۲۱:۵۶
درباره نمایش سر انقلاب
چرا نمایش «سر انقلاب» نمایش بسیار بدی است؟
نمایش سر انقلاب را همچون سه تفنگدار با علی و کاوه دیدم. بلیت‌ها را علی خریده ... دیدن ادامه ›› بود. قبل از اجرا به کافه‌ای رفتیم و من دمنوش گلابی گرفتم که فقط مزه زنجبیل می‌داد. علی هم قهوه خورد. کاوه که رسید، دیدیم دیر شده و راه افتادیم. راستش را هم بخواهید شور و شوق فراوانی داشتیم. دلیلش را هم در انتها با نامه‌ای به آریا گازر توضیح خواهم داد. خلاصه که به تماشاخانه هما رسیدیم و زیر سقف خدا از سرما لرزیدیم که ورود دادند و وارد شدیم. از گذرگاه‌های تنگ میان صندلی‌ها گذشتیم و خود را به صندلی‌هایمان رساندیم که نور ما رفت و نور صحنه آمد.
صحنه شبیه یک کلانتری بود که با وجود پرچم شیر و خورشید و عکس محمدرضا پهلوی یادآور کلانتری‌های قبل انقلابی بود که در سریال‌های تلویزیونی می‎دیدیم. موقعیت هم درباره زندانی شکنجه‌شده‌ای بود که در روزهای منتهی به انقلاب 57 به دیوار بسته شده بود تا اعتراف کند به قصدی سیاسی از خانه یکی از سردمداران حکومت پهلوی سرقت کرده است. بازجو هم جوانی بود که با زد و بندهای خانوادگی به اداره تهران رسیده. در این جا منطقی‌ترین استراتژی برای زندانی این است که همه تلاش خود را برای آزادی به کار ببندد و برای بازجو هم این است که بیشترین اطلاعات ممکن را از زندانی کسب کند ولی شخصیت‌های نمایش «سر انقلاب» هیچ کدام از این راه‌ها را نمی‌روند و موقعیت خود را دست می‌اندازند. بازجو به جای آن که تلاش کند، مسئله‌اش را حل کند مدام به همسرش «کشور» زنگ می‌زند. همسرش هم در نمایش هیچ کارکردی برای حل مسئله بازجو ندارد. تنها وجود دارد که خالق اثر از طریق آن نشان دهد، بازجو از طریق روابط به این جایگاه رسیده و شخصیت تازه‌کاری است. ویژگی‌هایی که می‌توانست از طریق کشمکش با زندانی و مسئله بازجو آشکار شود. به شوخی گرفتن موقعیت از طریق ورود شخصیت‌های مختلف هم ادامه پیدا می‌کند.
یکی از این شخصیت‌ها حسن است که برای زدن موی پیراسته بازجو وارد صحنه می‌شود. حسن شیوه صحبت‌کردن خاصی دارد و هر چند که مای مخاطب هم متوجه حرف‌های حسن می‌شویم ولی بازجو اصرار دارد که بگوید نمی‌فهمد تا شخصیت زندانی سخنان او را ترجمه کند و از این طریق موقعیت‌های به ظاهر طنزی ایجاد شود ولی در همین جا هم دست سازنده اثر مشخص است ما هیچ نشانه‌ای در اثر نمی‌بینیم که سخنان حسن را برای بازجو نامفهوم کند. شخصیت سرباز هم موقعیت را به شوخی می‌گیرد. او به صورت کاملا مشخصی نادان است و انگار در صحنه گذاشته شده که صرفا به نادانی او بخندیم. این نادانی هم نه از طریق قواعدی که اثر با ما به اشتراک می‌گذارد بلکه با عقل سلیم قابل تشخیص است و به همین دلیل غیرهنری و سطح پایین است.
راه دیگری که صاحب اثر از طریق آن تلاش می‌کند تا ما را بخنداند، استفاده از اشارات کلیشه‌ای و تکراری است. یکی از بدترین این استفاده‌ها هم صحنه بطری شیشه‌ای نوشابه است. من نمی‌فهمم که چنین اتفاقی که بارها در سینما و تلویزیون هم به نادرستی از آن بهره برده شده، چرا باید خنده‌دار باشد؟! اتفاقا به جای فرح‌بخش‌بودن شرم‌آور است و لکه ننگی در تاریخ! از این استفاده‌های کلیشه‌ای می‌توان به ورود انقلابیون به صحنه هم اشاره کرد. شیوه سلاح به دست گرفتن شخصیت زن به گونه‌ای است که ما را به یاد نمایش‌های مدرسه‌ای در دهه فجر می‌اندازد و شوخی دوباره با تکرار همان کلمات خواهر و برادر و این که مبارز زن عاشق یکی از شخصیت‌های مرد می‌شود.
مشکل بزرگ دیگر شعاری است که صاحب اثر تلاش دارد، بگوید. صاحب اثر در بیان پیامش هم سردرگم است. هم می‌خواهد از سمت مخاطب طرد نشود و هم همراستا با سیاست رسمی باشد و هم حرف جدیدی بگوید. به همین دلیل نتیجه نهایی هم ملقمه‌ای است که ما در ده دقیقه پایانی می‌بینیم. این که بازجو آزاد می‌شود و کسی که هیچ نسبتی با انقلاب نداشته، تبدیل به قهرمان می‌شود. این که زمان شاه هم مردم ناراضی بوده‌اند. این که بی‌گناهان مثل آن سرباز در انقلاب کشته می‌شوند و ... . شعارهای گل‌درشتی که تکلیفشان با خودشان معلوم نیست و برای راضی نگه‌داشتن همه به روی مخاطب دست‌بسته شلیک می‌شوند. شاهکارترین شعار هم در روزی که ما اجرا را دیدیم، حرف پایانی یکی از بازیگران بود که گفت:«امروز که همه غم رو تبلیغ می‌کنن ما با خنده انقلاب کنیم.» جمله‌ای که نه تنها نامفهوم که توهین‌آمیز است. منظور از تبلیغ‌کنندگان غم چیست؟ و همین طور منظور از خنده چیست؟ و اصلا انقلاب با خنده یعنی چه؟! در پایان هم نامه‌ای به آریا گازر
سلام برادر
امیدوارم که حالت خوب باشد. برادرت که این نامه را برایت می‌نویسد، از دوستداران توست. کسی که نمایش کمیسیون صندلی را دوست داشت و به استعدادت غبطه خورد. استعدادت در پرورش موقعیت و مدیریت صحنه‌ای با چندین بازیگر. اما حالا راستش را بخواهی سر خورده شده و در سرش افکار شومی می‌گذرد که نمایش فعلی‌ات از چه انگیزه‌هایی سر و شکل گرفته. آریا جان! در زمانی که همه ناامیدند، در زمانی که همه با هزاران مشقت دقایقی را برای خود نجات می‌دهند که به هنر بپردازند، تلاش تو معنای دیگری پیدا می‌کند. باید کارت را استعدادت را و انگیزه‌ات را بیشتر جدی بگیری و از آن با چنگ و دندان حفاظت کنی.
ارادتمند تو، مخاطبت
< نظر مورد پاسخ، در دسترس نیست >
مرسییییی که می خونیییییییییی
۰۳ دی ۱۴۰۴
آریا گازر
سپاسگزاریم از اینکه می‌نویسید، فقط در نوشته‌های آیندتون لطفاً روایت را از هنگام تماشای نمایش آغاز کنید، صادقانه، برای هیچ گروهی طعم دمنوش‌تان اهمیت ندارد. ضمناً نویسنده ‌و کارگردان نمایش ...
مرسی بابت بازخوردی که به متنم دادی برای دفعه های بعدی رعایتشون می کنم. در جواب آریا و محمدعلی قبول دارم اشتباه کردم و این که چه کار کمیسیون صندلی و چه کار سرانقلاب کار فردی نیستن و کار یک گروهن و اعتبارش در هر مقامی برای همه افراد اون گروهه. باید نامه رو خطاب به گروهتون می نوشتم و این استعداد و هوشمندی رو مربوط به همه تون می دونستم. در نتیجه نامه رو در خطاب به گروهتون بازخونی کنین. باز هم معذرت می خوام.
ببخشید اگر رنیجیدید ولی من چون جز کامنت تیوال و قلمم جا و وسیله‌ای برای حرف زدن ندارم و شما و گروهتون رو عمیقا دوست دارم، براتون نوشتم. به امید موفقیتتون و این که در راهی که بهش اعتقاد دارین مستحکم قدم بردارید.
۰۵ دی ۱۴۰۴
ممنون از توجهتون. امیدواریم از نمایش آینده لذت ببرید
به امید دیدار🙏🏼
۰۵ دی ۱۴۰۴
برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید
۰۳ دی ۱۴۰۴ ساعت ۲۰:۰۴
درباره نمایش بودگی
سه‌شنبه‌ای بود و هوا بالاخره سرد شده بود. من و دوستانم تصمیم گرفتیم که به دیدن نمایش دو دوست عزیزمان برویم. شال و کلاه کردیم ... دیدن ادامه ›› و من از اداره راه افتادم و دیگران هر کدام از سوی دیگری به من پیوستند و رسیدیم به خیابان وصال. خیابان وصال را بالا رفتیم و تابلوی تماشاخانه طهران را دیدیم و داخل شدیم. ما که رسیدیم، ورود دادند و ما وارد شدیم. سارا بود، سیاوش بود، ترانه بود، فرهاد و سعید هم بودند. نور ما رفت و نور صحنه آمد.
در صحنه پارتیشن‌هایی بود شبیه پارتیشن‌های اتاق‌های ژاپنی. تابلوی کجی از دیوار روبه‌رویی آویزان بود و ما مخاطبان در اولین لحظه نمایش مردی را می‌بینیم که با گریمی شبیه به ماسک‌های تئاترهای ژاپنی روی صندلی نشسته است و روزنامه می‌خواند. قبل از این که درباره مسائل خودم با نمایش صحبت کنم می‌خواهم به نقاط قوت نمایش اشاره کنم. به نظرم در میان نمایش‌هایی که می‌بینم، ایده پرداختن به مراسم ژاپنی، اجرای لحنی شبیه به زبان ژاپنی، استفاده از لباس و گریم ایده جذابی است و شاید بتواند در گام نخست مخاطب را برای دیدن نمایش کنجکاو کند اما در نمایش بودگی از این پتانسیل آن طور که لازم است، استفاده نمی‌شود ولی چرا؟
نمایش بودگی مسئله‌ای ندارد و برای ما موقعیتی نمی‌سازد. ما نمی‌فهمیم که چرا پسرها با پدر مشکل دارند و چرا برای رفع این مشکل قدمی برنمی‌دارند. به دلیل مشخص‌نبودن موقعیت ما نمی‌توانیم نسبت شخصیت‌ها با یکدیگر را بفهمیم رابطه مادر با پدر چگونه است و رابطه خواهر با همه آن‌ها چیست. چرا پسرها می‌خواهند خودکشی کنند و چرا پدر تصمیم دارد، آنان را بکشد؟ نبود موقعیت و نبود مسئله در نمایش باعث می‌شود که تعلیق از بین برود و مخاطب ندارند که باید انتظار چه چیزی را بکشد و همین موضوع باعث می‌شود که مخاطب تمرکز خود را در صحنه از دست بدهد. با این حال می‌توان از روی برخی از نشانه‌هایی که در طول نمایش به مخاطب داده می‌شود و همین طور برخی از تفسیرهای خود مخاطب به داستانی از نمایش رسید.
به نظرم نمایش درباره خانواده‌ای است که پدری خودرای در آن حضور دارد که برای همه چیز تصمیم می‌گیرد. خانواده و از مهم‌تر پسران خانواده با پدر به همین دلیل مشکل دارند و پدر هم بدش نمی‌آید که از دست آنان خلاص شود و در نهایت هم به نظر می‌رسد که از دستشان خلاص می‌شود ولی این داستان همان طور که گفتم در یک موقعیت ساخته نمی‌شود. مثلا نمایش می‌توانست به گونه‌ای پیش برود که پسر خوش‌نویس به دلیل علاقه‌اش به هنر از سمت پدر طرد می‌شود. با این حال پسر تلاش می‌کند که علاوه بر پرداختن به علاقه خود رابطه خانوادگی خود را حفظ کند و پدر تلاش می‌کرد تا پسر را از هنر دور کند. این چنین موقعیتی ساخته می‌شد که به پیش می‌رفت و ما در هر مرحله می‌توانستیم نسبت میان پسر و پدر را کشف کنیم. تعلیقی به وجود می‌آمد و ما در پایان این نمایش از رفع این تعلیق احساس خوبی به دست می‌آوردیم.
از حرف‌های من که بگذریم، نمایش بودگی نخستین تجربه جدی برخی از عوامل آن است و همیشه اولین قدم‌ها سرشار از آزمون و خطا و تجربه‌های ارزشمند است. آرزو می‌کنم که در ادامه نمایش بودگی شب‌های درخشانی را سپری کند و دست اندر کارانش از آن توشه‌ها بردارند و به سرعت به سراغ کارهای بعدی خود بروند و از کارکردن لذت ببرند.
دوست خوبم، فرق تئاتر و نمایش دقیقا در همین جاست که باید از نمادها بهره بُرد و نه از روند داستان.
۰۳ دی ۱۴۰۴
محمد مصطفی محمودی
دوست خوبم، فرق تئاتر و نمایش دقیقا در همین جاست که باید از نمادها بهره بُرد و نه از روند داستان.
مرسی که خوندی و‌ نظر دادی. متوجهم
کاش بشه یه روز با بقیه بچه‌ها بشینیم و با هم بیشتر گپ بزنیم و منم ازتون بیشتر بشنوم و یاد بگیرم. اگه دوست داشتین من که همیشه پایه گپ زدن هستم. دیگه ما چی داریم جز این گپ‌ها :))
۰۴ دی ۱۴۰۴
امیر محمد طهانی
مرسی که خوندی و‌ نظر دادی. متوجهم کاش بشه یه روز با بقیه بچه‌ها بشینیم و با هم بیشتر گپ بزنیم و منم ازتون بیشتر بشنوم و یاد بگیرم. اگه دوست داشتین من که همیشه پایه گپ زدن هستم. دیگه ما چی داریم ...
دوست خوبم، بنده نظر ندادم، شما کار رو دیدید و می تونید نظر بدید، بنده فکت دادم.🙏🏻
۰۴ دی ۱۴۰۴
برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید
۲۹ آبان ۱۴۰۴ ساعت ۲۱:۲۳
درباره نمایش زندانی در دانمارک
اکنون که می‌نویسم، چشم‌هایم باز نمی‌شود و به زور موسیقی و چای خود را هشیار نگه می‌دارم. با این حال تصمیم گرفتم ... دیدن ادامه ›› بنویسم چراکه علی گفت:«بنویس و چرا هنوز متنی ننوشتی؟!» راستش را بخواهید با علی قراری گذاشته‌ایم برای نوشتن. ولی چرا؟ اجمالی‌ترین پاسخش این است که نوشتن از ننوشتن بهتر است و به جای کامنت‌نویسی و خشم‌پراکنی، مهمترین مبارزه و مقاومت در برابر امواج سهمگین ناامیدی و شکست همین نوشتن است. تازه به قول علی نوشتن دانه‌ای است که در ذهن مخاطبی کاشته می‌شود و شاید در ذهن او بارور شود، شاخ و برگ بگیرد و خودت نادانسته روزی از میوه آن بهره ببری. پس شما هم دست به قلم بشوید که ما تشنه‌ایم، تشنه اندیشه‌های شما.
یکشنبه‌ای بود که من بلیت زندانی در دانمارک را خریدم. علی پیشتر از من دیده بود و گفت امیر برو که از دستت می‌رود. آن یکشنبه آخرین یکشنبه‌ای بود که زمان اجرا مناسب ما کارمندان سحرخیز بود. با دو تن از دوستانم که به تازگی با آن‌ها آشنا شده‌ام و هر یک سبزتر از دیگری است، به تماشای اجرا رفتیم. من زودتر رسیدم که دیدم یک کتابفروشی کنار مجموعه لبخند افتتاح شده و آقای دولت آبادی خوش‌تیپ‌تر از عکس‌ها و مصاحبه‌هایش در حال بیرون آمدن از کتابفروشی است. گروهی هم با انواع دوربین دور استاد می‌گشتند. گروه دیگری آن طرف‌تر هم ضرب گرفته بودند و با نوای گیتار می‌خواندند. من از جمعیت مشتاق گذشتم و به طبقه بالای مجموعه رفتم. اول سیاوش آمد، بعد سعید. درها باز شد. نشستیم. نور ما رفت. نور صحنه آمد و مساوات که هملت بود، در تابوت بود.
نمایش زندانی در دانمارک اقتباسی از نمایش هملت است. هملتِ نمایش در تابوتی مونولوگ می‌گوید. روند مونولوگ نیز با پلات اصلی نمایشنامه اصلی همخوانی دارد. ولی آن چیزی که اجرای زندانی در دانمارک را متمایز می‌کند، چیز دیگری است. راستش را بخواهید پس از اجرا با سعید و سیاوش و بعدا با علی حرف زدم و از تجربه حیرت‌آور دیدن اجرا گفتم و همین طور گفتم که نمی‌توانم این تجربه را به طور صریح توضیح بدهم. از خدا که پنهان نیست، از شما چه پنهان که هنوز هم نمی‌توانم. با این حال به مغزم فشار آوردم و گفتم که حداقل می‌توانم درباره این تجربه شخصی و ویژگی‌های نمایش بنویسم. در این جا حرف آخر را اول می‌زنم. به نظرم مساوات مجموعه‌ای از عناصر مرتبط را کنار هم جمع کرده که هر چند در خود اثر به انسجامی نمی‌رسند اما در ذهن مخاطب کلیتی تشکیل می‌دهند و تشکیل همین کلیت منجر به ایجاد تجربه‌ای خاص در مخاطب می‌شود. اکنون موضعم را توضیح می‌دهم.
بازیگر در تابوتی دیالوگ می‌گوید که می‌تواند در ذهن ما تداعی‌گر مرگ باشد و مرگ تداعی‎گر انزوا و ضعف. چنانکه می‌دانید یکی از معروف‌ترین صحنه‌های نمایشنامه هملت جایی است که او جمجمه‌ای را به دست می‌گیرد و دیالوگ می‌گوید. جمجمه بالای سر بازیگر است و همواره نوری به آن می‌تابد. بازیگر هم موی خود را تراشیده به گونه‌ای که استخوان‌های جمجمه‌اش بیرون زده و حالا سرش شباهتی با جمجمه بالای سرش دارد. جمجمه نیز می‌تواند تداعی‌گر مرگ باشد و این ارتباط بصری سر و جمجمه نیز راه را برای تداعی‌های دیگری در ذهن مخاطب باز می‌کند. در جایی از صحنه بازیگر از تابوت بیرون می‌آید و نور خیره‌کننده‌ای به چشمان مخاطبان می‌تابد و تابوت همچون آینه‌ای عمل می‌کند. بازیگر کناری می‌ایستد و سیگار می‌کشد. حالا ما مخاطبان که تا آن دقیقه هملت را در حال فروپاشی می‌دیدیم، تصویرمان در تابوت می‌افتد. این صحنه و این تصویر نیز با توجه به پیشینه نمایش تداعی‌های دیگری را در ذهن مخاطبان ایجاد می‌کند. این‌ها همه تداعی‌هایی است که در سطح ادراک بصری به مخاطبان منتقل می‌شود. حالا ببنیم که متن چه می‌کند.
به نظر من متن نمایش دو کارکرد کلی دارد. یکی از آن‌ها نقشی است که در جلب توجه مخاطب ایفا می‌کند و دیگری دامن‌زدن به تداعی‌هایی است که در صحنه به صورت بصری شکل می‌گیرد. در روزی که من نمایش را دیدم، دیالوگ‌ها به سرعت گفته می‌شد، دیالوگ‌هایی آهنگین با نحوی ناآشنا. استفاده از این نحو و کلمات باعث می‌شود که مخاطب تمامی توجه و تمرکز خود را به کلمات و بازیگر معطوف کند تا اگر کلمه‌ای را هم از دست داد بتواند از طریق صحنه در اجرا بماند. همان طور که گفتم کارکرد دیگر زبان نمایش دامن‌زدن به تداعی‌هاست. هملتِ نمایش مساوات از ساختار مغز می‌گوید از کورتکس و شبکه نخاعی، حتی عکس ایکس ری مغز را هم به ما نشان می‌دهد. باز شاید شما نتوانید وجود این قسمت‌ها را در کلیت متن توضیح دهید ولی ساختار مغز در کنار آن جمجمه و در کنار گریم بازیگر برای مخاطب شبکه‌ای از تداعی‌ها را می‌سازد. در متن از مرگ، تاریکی و انسان سخن گفته می‌شود که همه به گونه‌ای به دیگر تداعی‌ها مرتبط‌اند. به نظرم اتفاق اصلی در نمایش زندانی در دانمارک این است که این تداعی‌ها در کنار شباهت‌هایی که با هم دارند، تجربه و حسی را در مخاطب ایجاد می‌کنند. مساوات هم به عنوان خالق اثر تلاش کرده که با تمامی عناصری که در یک صحنه تئاتر در دست دارد، دامنه این تداعی‌ها را افزایش دهد. حالا می‌رسیم به یکی از انتخاب‌های جالب توجه خالق اثر و آن هم زمان اجرا.
راستش را بخواهید من و علی و دیگر دوستانمان بسیار از زمان اجرا ناراحت بودیم. اجرایی که ساعت 11 شب شروع می‌شود با حساب تأخیر و زمان ورود و خروج از سالن به احتمال زیاد در ساعت دوازده و نیم شب به پایان می‌رسد. مخاطبی که به اجرا می‌رود، با حسی از دلهره و ناامنی وارد سالن می‎شود. دلهره از این که چه زمانی به خانه خواهد رسید. ناامنی از این که این وقت شب آیا وسیله نقلیه‌ای برای رسیدن به خانه پیدا خواهد کرد. همه این حس‌ها در اجرا نیز در مخاطب زنده می‌شود و از طریق عناصر مختلف اجرا بر آن‌ها تاکید می‌شود و به نظرم بسیار انتخاب آگاهانه و جالبی است. جمله میانه متن را دوباره تکرار می‌کنم. به نظرم مساوات تلاش کرده تا از طریق عناصر مختلف اجرا شبکه‌ای از تداعی‌ها را بسازد. تداعی‌هایی که در ذهن مخاطب در هم می‌روند و تجربه‌ای می‌سازند که شاید برای هر شخص با توجه به پیشینه فکری و زیبایی‌شناختی‌اش متفاوت باشد.
در کل که به هیچ عنوان نمایش را از دست ندهید و پس از دیدنش شما هم از تجربه خود بنویسد.
< نظر مورد پاسخ، در دسترس نیست >
قررربونتتت علیییی
مرسیییی که خوندییییی
۳۰ آبان ۱۴۰۴
برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید
۰۹ آبان ۱۴۰۴ ساعت ۱۸:۵۱
درباره نمایش کلاژ بیضایی
نمایش را با همکارانم دیدم که امروز دوستانی صمیمی هستیم. در جمع ما عالیه بود، نیما بود، نگار بود، مریم و علی و فاطمه ... دیدن ادامه ›› هم بودند. چون پیشنهاد تئاتر را من داده بودم، خیلی اضطراب داشتم که کار خوبی ببینیم و دور هم وقت خوبی بگذرانیم. خلاصه که نزدیک هشت و نیم و شروع نمایش بود که علی با موتور خودش را رساند و درها باز شد و ما اندک اندک به سالن تئاتر رسیدیم. سر جایمان نشستیم، نور ما رفت و نور صحنه آمد.
اجرا چهار بازیگر داشت و دو نوازنده. یکی از نواندگان قانون می‌نواخت و دیگری سازی کوبه‌ای. بازیگران هم بریده‌ای از نمایشنامه‌های بیضایی، نمایشنامه‌های شکسپیر، تعزیه، رستم و سهراب شاهنامه را اجرا کردند. می‌خواهم بدون مقدمه به اصل مطلب بپردازم و به این سوال پاسخ بدهم که به نظرم صاحب اثر در این اجرا کوشیده تا چه تجربه‌ای را از سر بگذراند و آیا در آن موفق بوده یا نه؟
اجرای کلاژ بیضایی را نمی‌توان با معیارهای یک تئاتر دراماتیک سنجید. همان طور که از نام اجرا پیداست و به نظرم تا حد زیادی نام درستی است، ما با یک کلاژ طرفیم. بریده‌ای از اجراها به هم چسبانده شده‌اند و تلاش شده که این کلاژ طیف متنوعی از آثار و ریتم‌ها را شامل شود. در بخشی از اجرا قطعه‌ای رپ با ریتمی تند اجرا می‌شود و در جایی دیگر ما بخشی از تعزیه را می‌بینیم که ریتم کندتری دارد. همین طور در جایی بیضایی اجرا می‌شود و در جایی دیگر نمایشنامه شکسپیر به زبان انگلیسی. در بخشی از نمایش رقص سماع اجرا می‌شود و حلقه‌ای در میان صحنه است که برای تماشاگر یادآور رقص‌هایی است که در اینستاگرام هم با آن روبه‌رو می‌شود. سوالی که به وجود می‌آید این است که چرا این بخش‌های به ظاهر بی‌ربط گرد هم آمده‌اند؟
در این جا می‌توان در جایگاه صاحب اثر ایستاد و چنین پاسخ داد که هر چند این قطعات به ظاهر بی‌ربط هستند ولی در حقیقت با هم ارتباط دارند. ارتباط آن‌ها به تم مشترکشان برمی‌گردد. همه نوعی تراژدی هستند. اژدهاک، آرش، مکبث، هملت و تعزیه و ... . ما با شنیدن این پاسخ دوباره می‌توانیم به جایگاه مخاطب خود برگردیم و بگوییم که هر چند این شباهت حس می‌شود ولی قرار است از این شباهت چه تجربه جدیدی برای مخاطب ساخته شود یا چه پیام و حسی منتقل شود؟
در این جاست که اثر با مشکلی بزرگ مواجه می‌شود. ما هیچ پاسخی برای این پرسش نداریم. درست است که شاید حلقه وسط صحنه یا سایه‌بازی یا رقص سماع به خودی خود تجربه جالبی باشد ولی آن‌ها چه انسجامی با هم برقرار می‌کنند و چه کلیتی می‌سازند؟ اگر بخش تعزیه یا نمایشنامه‌های شکسپیر اجرا نمی‌شد، چه خللی در کار به وجود می‌آمد؟ پاسخ مشخص نیست. به نظرم این موضوع مشکل اساسی اجراست. فارغ از این مشکل از آن جایی که ما در شب دوم نمایش را می‌دیدم، ناهماهنگی‌هایی بین گروه موسیقی و اجراگران وجود داشت. گاهی صدای موسیقی روی صدای بازیگران می‌آمد و شنیدن صدایشان را سخت می‌کرد و گاهی دیالوگ‌های بازیگران شنیده نمی‌شد که به نظرم به مرور تا پایان نمایش بهتر شد و مطمئنم در شب‌های آتی این مشکل به طور کلی برطرف خواهد شد.
حالا برگردم به پرسش ابتدای متن. به نظرم صاحب اثر توانسته اجرای قابل قبولی از هر کدوم از این قطعات نمایشی ارائه کند. پیشنهاد من این است که در گروه نمایش می‌توانند در اجراهای بعدی خود به پیوند این قطعات نمایشی یا تجربه‌ای که در نهایت برای مخاطب ساخته خواهد شد، فکر کنند و به این ترتیب به تجربه‌ای تازه در خلق اثر هنری دست یاببد.
خلاصه که گروه نمایشی کلاژ بیضایی برای ما شب خوبی ساختند و چه شبی بهتر از شبی که با هنر و تئاتر سپری شود. برای این گروه اجراهایی درخشان آرزو می‌کنم.
سپهر، امیر مسعود، داریوش احمدی، Paria_brh و مریم علیپور این را خواندند
نگیس این را دوست دارد
برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید
۰۶ آبان ۱۴۰۴ ساعت ۱۷:۱۳
درباره نمایش POV
نمایش POV را با سعید دیدم یکی از دوستانم که به تازگی با او آشنا شده‌ام. من زودتر به کاخ هنر رفتم و شیرینی و چای خوردم که سعید ... دیدن ادامه ›› یک ربع مانده به اجرا رسید. کمی گفتیم و شنیدیم که از بلندگوها صدایی به گوشمان رسید که بیایید درها باز می‌شود. ما هم رفتیم و نشستیم. نور ما رفت و نور صحنه آمد.
روی صحنه موزاییک‌های سفید چیده شده بود و روی آن موزاییک‌ها میز بزرگ سیاهی بود و کنارش دو مرد با لباس‌های آشپزی و ماهیتابه‌ای در دست ایستاده بودند و صدای برخورد توپ پینگ پنگ می‌آمد. این از صحنه حالا برسیم به موقعیت نمایش.
دو شخصیت اصلی نمایش در حال بازی یک پینگ پنگ خیالی هستند که یکی از شخصیت‌ها با نام تامی به بازی شک می‌کند و شک خود را به مرد سوی دیگر میز آلبرت می‌گوید و این پرسش را مطرح می‌کند که چگونه می‌توان این بازی را به پایان رساند. در این جا موقعیتی شکل می‌گیرد. ما مسئله‌ای داریم که تداوم بازی بی‌پایانی است و شخصیت‌هایی که نیتی دارند و آن نیت اتمام بازی است. در این موقعیت شخصیت‌ها باید میان مصالحه یا درگیری برای حل مشکل یکی را انتخاب کنند و این انتخاب هم شخصیت آنان را می‌سازد. در این جا اما مشکلی در نمایش به وجود می‌آید.
مشکل اصلی این است که یکی از شخصیت‌ها اطلاعات بسیار کمتری نسبت به شخصیت دیگر دارد و دلیلش برای ما معلوم نیست. مثلا آلبرت پیشنهاد می‌کند که برای اتمام بازی باید توپی وارد بازی کنند و توپ بسکتبالی به میز بازی می‌آورد. تامی مدت زیادی از نمایش را صرف فهماندن این موضوع به آلبرت می‌کند که با توپ بسکتبال نمی‌توان پینگ‌پنگ بازی کرد. حالا این سوال برای مخاطب به وجود می‌آید که چرا این تفاوت در اطلاعات این دو شخصیت وجود دارد. یکی از پاسخ‌های محتمل این است که شاید در جهان آن‌ها دسترسی به اطلاعات کم است ولی در ادامه می‌فهمیم که آلبرت تارکوفسکی و برگمان می‌بیند. در نتیجه احتمالا به اطلاعاتی دسترسی داشته که بداند با چه توپی پینگ‌پنگ بازی می‌کنند. این ابهام در شخصیت آلبرت بخش عمده‌ای از مقدمه و میانه نمایش را تشکیل می‌دهد که به کلیت نمایش آسیب می‌زند.
پرسش شخصیت‌ها درباره چگونگی ورود آنان به این جهان و چگونگی پایان بازی، سوال مخاطب هم می‌شود و همچنین مخاطب از خود می‌پرسد که چرا آنان با لباس آشپزی بر سر میز ایستاده‌اند. این دو سوال مهم که از ابتدا هم مطرح می‌شود، در نهایت پاسخ داده می‌شود. آنان از زندگی ملال‌آور و روزمره خود به کاری خلاقانه روی آورده بودند و آن کار خلاقانه هم به مرور به کاری ملال‌آور تبدیل شده است. پایان نمایش و پاسخ به بخشی از پرسش‌های مخاطبان اثر را نجات می‌دهد و حسی از کشف را در مخاطب زنده می‌کند ولی پرسشی که تضاد میان دو شخصیت را به وجود می‌آورد و موتور محرک اثر است، بی‌جواب باقی می‌ماند. تفاوت اطلاعات و قوه فهم دو شخصیت چرا به وجود آمده؟
با این حال شاید بتوان به این سوال هم پاسخ داد. زمانی ماهیت اصلی ماجرا برای ما روشن می‌شود که نور آلبرت آرام آرام می‌رود و صدای توپ پینگ‌پنگ به همهمه مشتریان رستوران تبدیل می‌شود و نور روی تامی می‌ماند تا این که دوباره نور آلبرت روشن می‌شود. با توجه به این اتفاق شاید بتوان گفت که همه چیز در ذهن تامی گذشته و آلبرت در سر تامی شخصیت کودنی است چرا که متوجه روزمرگی خود و ملال‌آوری آن نمی‌شود.
هر چند به نظرم پاسخ خوبی است اما آن هم مشکلاتی دارد. مشکل اصلی هم این است که فارغ از تفسیری که ما از نمایش می‌کنیم، ارکان اجرا باید به خودی خود قابل دفاع باشند. یعنی اگر مقدمه نمایش با وجود کم‌فهمی البرت به نمایش ضربه می‌زند، به این معنی که اتفاق جدیدی در اجرا نمی‌افتد، باید تغییری در آلبرت یا فهم تامی از البرت به وجود می‌آید که ما جدال‌های جدی‌تری در اجرا می‌دیدیم.
دفاع دیگر هم این است که تم اصلی نمایش روزمرگی است و اجرا با فرم خود روزمرگی را به ما نشان می‌دهد و ما را با حس ملال روبه‌رو می‌کند ولی به نظرم این دفاع هم مشکلی دارد. اگر نمایش چنین قصدی دارد باید برای ما دلالت موجهی هم فراهم کند که به نظرم چنین نمی‌کند. در نمایش دلیل این تداوم عدم مشارکت البرت به دلیل محافظه‌کاری یا کم‌فهمی‌اش نشان داده می‌شود که همانطور که پیشتر گفتم چرایی آن در اثر توضیح داده نمی‌شود.
ولی فارغ از این نق‌زدن‌‌های همیشگی‌ام نمایش در نسبت با اجراهایی که امروزه روی صحنه می‌روند، نقطه مثبت بسیار مهمی دارد. در حالی که اجرا تا پایان قابلیت شعاری‌شدن دارد ولی صاحب اثر هوشمندانه و آگاهانه از آن جلوگیری می‌کند و تاکید خود را بر انتخاب‌های شخصیت‌هایش می‌گذارد که ستودنی است. کشف ما به عنوان مخاطب در این نمایش بر شناخت شخصیت‌ها و موقعیتشان استوار است، نه این که میز نماد چیست یا پینگ‌پنگ استعاره از چه چیزی می‌تواند باشد و صاحب اثر چه پیامی برای جامعه ایران دارد.
در کل برای گروه POV روزهای درخشانی را آرزو می‌کنم و منتظر اجراهای بعدی آن‌ها هستم.
۲۴ مهر ۱۴۰۴ ساعت ۱۲:۴۴
درباره مجلس ناهید
علی گفت بیایید برویم مجلس ناهید را در ایرانشهر ببینیم که گفتیم باشد. ما که بودیم؟ من و کاوه. ساعت شش یکدیگر را دم در ایرانشهر ... دیدن ادامه ›› دیدیم. گرسنه بودیم. گفتیم برویم کافه بالای ایرانشهر. رفتیم. آن قدر بوی دود سیگار می‌آمد که نفسمان گرفت. برگشتیم طبقه پایین و روی صندلی‌های آهنی و قرمزپوش انتظار سالن نشستیم و سخن گفتیم و در سفتیم که گفتند بیایید سرجایتان بنشینید. رفتیم و نشستیم. نور ما رفت و نور صحنه آمد.
روی صحنه چهارنفر روی صندلی‌های آهنی نشسته‌اند و پشتشان هم تصاویری از صورت خودشان پخش می‌شود. موقعیت مجلس ناهید درباره مرگ زنی است و این چهارنفر دعوت شده‌اند تا درباره ارتباط خود با مقتول توضیح دهند تا شاید یکی از آنان قاتل مقتول باشد. این موقعیت دراماتیک است. به این معنا که مسئله‌ای وجود دارد و شخصیت‌ها باید بتوانند آن را حل کنند. آن‌ها باید تلاش کنند که روایت‌هایی بسازند تا گناهکار جلوه نکنند. اما مشکل نمایش این است که شخصیت‌ها مطابق با این منطق رفتار نمی‌کنند و منطق جایگزین آن‌ها هم چندان نسبتی با موضوع ندارد. اکنون حرفم را توضیح می‌دهم.
صاحب اثر برای آن که تضادی در بین شخصیت‌هایش ایجاد شود و این تضاد اختلاقی در شیوه روایت آنان ایجاد کند، برای شخصیت‌هایش ویژگی‌های رفتاری متمایزی را انتخاب کرده. حاج علی معتمد محله است، مذهبی است، روضه‌خوان است و در انتخابات شورای شهر و مجلس شرکت کرده. میلاد کنار خیابان انقلاب عطر می‌فروشد و زندگی آزادی دارد. شیوا دختری علاقه‌مند به هنر است و تضادی با فرهنگ خانوادگی خود دارد و فریدون که از اعضای اصلی مسجد و روضه‌خوان است. برای رعایت منطق نمایش و متن شخصیت‌ها باید تفاوت نگرش خود را در چگونگی روایت آشنایی با مقتول توضیح بدهند ولی متاسفانه این اتفاق نمی‌افتد و صاحب اثر برای نمایش تمایز شخصیت‌های خود آنان را وادار به زیاده‌گویی می‌کند. به عنوان مثال دیالوگ فریدون درباره این که در مسجد کانون نقد فیلمی به نام ایوب دارد و خودش هم راشامون را نقد می‌کند. با مختصاتی که ما از شخصیت داریم، ذهن ما را به کلیشه‌های ذهنی‌مان ارجاع می‌دهد. چنین دیالوگی هیج نسبتی با موضوع قتل ناهید ندارد و این فکر را در ذهن ما پررنگ می‌کند که نکند از این طریق صاحب اثر می‌خواهد از مخاطبان خود خنده بگیرد که اگر چنین باشد، کاری است اضافه و بیهوده برای اتفاقی که قرار است در صحنه بیفتد.
هر چند این نقص برای شخصیت‌های مختلف در حد چند دیالوگ است اما شخصیت میلاد به کلی دچار این اشکال است. او گونه‌ای داستان را تعریف می‌کند که اتفاقا او را در مظن اتهام قرار می‌دهد. می‌گوید که عرق‌فروش است و حرف‌های بی‌ربط می‌زند. در حالی که یکی از مظنون‌های اصلی است، با پلیس شوخی می‌کند. این انحراف از منطق موقعیت ما را به این فکر می‌اندازد که نکند شخصیت میلاد اساسا به این دلیل نوشته شده که از مخاطب خنده بگیرد که باز هم در راستای تضعیف نمایش است. ولی اگر بخواهم انقدر هم غرغر نکنم. نمایش دو ویژگی مثبت هم دارد.
اولی توجه به زبان است. چهارشخصیت با توجه به جایگاهشان از دایره واژگان متفاوتی استفاده می‌کنند که البته در مورد شیوا باز مشکلی وجود دارد. طبق گفته شخصیت‌ها شیوا فرد تحصیل‌کرده‌ای است و بازیگری و خوانندگی می‌کند ولی این موضوع خود را در زبان شخصیت نشان نمی‌دهد. ویژگی مثبت دوم توجه به نقاط مشخصی از تهران است، روبه‌روی شیرینی فرانسه و محله فلاح در تهران. ولی این مکان‌ها هم تنها در حد اسم می‌مانند و ما نمی‌فهمیم اگر میلاد به جای روبه‌روی شیرینی فرانسه، روبه‌روی یک شیرینی فروشی دیگر بساط می‌کرد چه تفاوتی به وجود می‌آمد. یا این که اگر شخصیت‌ها به جای فلاح در جای دیگری زندگی می‌کردند چه چیزی در متن عوض می‌شد. صاحب اثر می‌توانست به جای تأکیدهای اضافه شخصیت‌ها بر روی موضوعات بی‌ربطی چون نمایندگی مجاس، سخاوت حاج علی، شوخی‌های میلاد به توصیف مکان و فرهنگ مکان‌هایی که از آن سخن گفته، بپردازد و این چنین مکان را هم وارد روایت خود کند. در واقع شاید مکان‌ها هم در قتل ناهید نقش داشته‌اند.
مشکل بزرگ دیگر متن هم پایان آن است. ما منتظریم که ببینیم آخر کدام شخصیت به قتل اعتراف می‌کند یا ما چگونه از تضاد در روایت‌ها قاتل را می‌یابیم اما پس از اعتراف شیوا حاج علی و میلاد هم به قتل اعتراف می‌کنند. در پایان نیز شیوا می‌گوید چه فرقی دارد که ناهید را چه کسی کشت؟ در حالی که برای مخاطب و موقعیتی که در صحنه است، اتفاقا بسیار مهم است که چه کسی ناهید را کشته؟ و اگر قرار است که نتیجه‎ای غیر از یافتن قاتل از نمایش گرفته شود، آن نتیجه باید به مخاطب واگذار شود. در واقع پایان نمایش منطق کلی آن را نقض می‌کند و ما نمی‌فهمیم که شخصیت‌ها چگونه در متن تحول پیدا می‌کنند و سه نفر از چهار نفر قتل را می‌پذیرند. به عنوان نکته پایانی هم به نظرم موسیقی و پرده پشت صحنه می‌توانست کارکرد بهتری در صحنه داشته باشد.
در کل که امیدوارم گروه مجلس ناهید در ادامه اجراهای خود موفق‌تر و پرتماشاگر باشند و در نمایش‌های آتی خود نیز بدرخشند.

اتفاقا به نظر من بزرگترین حسن و شباهت اصلی این نمایش به یک بازجویی واقعی همین اضافه‌گویی‌ها و اشاره به رویداد‌های به ظاهر بی‌اهمیته. اولا حسن بزرگش اینه که داره بدون حضور یک صحنه فیزیکی یا اکت بدنی، موقعیت‌سازی میکنه و ذهنیت مخاطب رو از کاراکترها شکل میده.
حسن دوم، شبیه سازی صحیح و منطقی یک اتاق بازجوییه. منم وقتی از سالن بیرون اومدم احساس کردم دیتاهای گاها بی‌ربطی از شخصیت‌ها دریافت کردم اما مگه نشستن در یک اتاق بازجویی چیزی جز اینه؟ شما در حال تعریف روز واقعه هستی و مدام به گذشته شاخه میزنی تا بتونی برای شنونده درک درستی از موقعیت‌ها و روابط بین شخصیت‌ها ایجاد کنی، این وسط طبیعتا دیتا‌های پرت و پلایی هم رد و بدل میشه که برای بازجو فاقد ارزشه اما شاید برای خود شخصیتها نقش یک عنصر تبرئه کننده و یا یک سفیدشویی رو داشته باشه. (مثل برخی خرده روایت‌های حاج علی، فریدون و میلاد)
در کل به نظرم اگر کل اجرا در حال گرفتن دیتاهای مهم و کنکاششون برای کشف حقیقت بودیم، از فضای اصلی یک بازجویی دور میشدیم؛ و البته احتمالا کل نمایش در ۳۰ دقیقه تموم میشد :))
۲۸ مهر ۱۴۰۴
مرسی از شما
همیشه از نظراتت استفاده میکنم و یاد میگیرم🙏
۳۰ مهر ۱۴۰۴
مهدیه سلیمانی
مرسی از شما همیشه از نظراتت استفاده میکنم و یاد میگیرم🙏
قربانتتتت
۳۰ مهر ۱۴۰۴
برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید
۱۴ مهر ۱۴۰۴ ساعت ۲۱:۵۷
درباره نمایش سه خواهر
نمایش سه خواهر را تنها دیدم. تنهایی راه افتادم سمت میدان فردوسی و بعد میدان فردوسی را رفتم بالا تا رسیدم به خانه هنرمندان. ... دیدن ادامه ›› در کافه پشت خانه نشستم و جایتان خالی چای خوردم با چیزکیک سن سباستین. چند دقیقه‌ای هم اینترنت را بالا و پایین کردم که دیدم 10 دقیقه به هفت است و پله‌ها را درنوردیدم و به سالن تئاتر رسیدم. درها باز شد. ما نشستیم. نور ما رفت. نور صحنه آمد.
می‌خواهم در این متن سوالی بپرسم و از زاویه‌ای به اثر نگاه کنم که امکان بررسی بیشتر از طریق نگاه‌های مختلف هم به وجود بیاید. حالا این جمله طولانی به چه معناست؟ تلاش می‌کنم در انتها منظورم را توضیح بدهم. نمایش چنان که از نام شخصیت‌ها و اتفاقات صحنه پیداست، درباره سه خواهر چخوف است. با این تفاوت که متن تغییر کرده و دیالوگ‌ها گلچین شده‌اند که البته از آن جایی که متن تنها ابزاری برای اجراست، دخل و تصرف آن به نفع اجرا به خودی خود اشکالی ایجاد نمی‌کند. اما من با شیوه‌ای که گروه سه خواهر در استفاده از متن در پیش گرفتند، مشکلاتی داشتم.
در آثار چخوف ما با شخصیت‌هایی طرفیم که از مشکلات متعددی رنج می‌برند. مشکلاتی چون انسان‌های مزاحم، مشکلات مالی و خانوادگی، آرزوهای دوردست و ... . حالا هر کدام از شخصیت‌ها باید با این مسائل به تنهایی مواجه شود و در حالی که خود را در حل آنان ناتوان می‌بیند، به دیگران برای حل مشکلات امیدواری بدهد. شخصیت‍‌های چخوف هم ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارند سن، شغل، باورهای اخلاقی و اجتماعی و یکی از ویژگی‌های متن هم تفاوت رویکرد این شخصیت‌های متمایز در واکنش به مسائل است. نمایشنامه سه خواهر چخوف هم از این قاعده مستثنی نیست. نمایش درباره خانواده‌ای است که دختران آن خانواده با وجود آن که هر کدام آروزیی در سر دارند، باید با شخص مزاحمی چون ناتاشا سر و کله بزنند، برادرشان را دلداری بدهند و چاره‌ای برای نجات خانواده بیندیشند.
در نمایش سه خواهر از آن جایی که بخش‌های مهمی از نمایشنامه حذف شده است ما چندان به ویژگی‌های شخصیتی اشخاص روی صحنه پی نمی‌بریم. تنها از طریق برخی از کنش‌ها می‌فهمیم که مشکلی بین خواهران وجود دارد اما چرا این مشکلات وجود دارد؟ ما نمی‌توانیم جواب این موضوع را از اتفاقات روی صحنه بفهمیم. به عنوان مثال در صحنه‌ای که یکی از خواهران از آرزوی خود می‌گوید و خواهران دیگر کارتون می‌بینند، هر چه قدر گوینده صدای خود را بالا می‌برد، آنان نیز صدای تلویزیون را بالا می‌برند. این صحنه به نظرم دلالت‌های مختلفی می‌توان ایجاد کند. آن‌ها نمی‌خواهند صدای گوینده را بشنوند چرا که از او بدشان می‌آید یا آن‌ها نمی‌خواهند بشنوند چون به حال خواهرشان غصه می‌خورند و می‌خواهند حواس او را پرت کنند. اجرا به هیچ سمتی حرکت نمی‌کند که به ما نشان دهد کدام یک از این دلالت‌ها در رابطه بین سه خواهر صدق می‌کند یا در صحنه دیگر می‌بینیم که دو تن از خواهران با هم بازی می‌کنند و هوش خود را به رخ یکدیگر بکشند ولی باز چرا این کار را می‌کنند؟ باز هم در صحنه پاسخی برای آن نمی‌یابیم. همین طور اشاره به برخی از موقعیت‌ها و شخصیت‌های نمایشنامه آن قدر سرسری است که اگر نمایشنامه را نخوانده باشید، از آن سر در نمی‌آورید و همان طور که قرارداد کردیم که اجرا را فارغ از نمایشنامه بررسی کنیم، اجرا نمی‌تواند به تنهایی از پس خود بربیاید و موقعیت‌ها را روشن کند و پاسخ سوالات ما را بدهد.
حالا بیایید به همان جمله نامفهوم ابتدای متنم برگردیم. من می‌خواهم برای فهم اثر سه خواهر رویکردی پیشنهاد کنم. در ذهن صاحب اثر برویم و بپرسیم که گروه اجرایی با چه سوالی سمت سه خواهر رفته و می‌خواسته چه تجربه فرمی را در اجرا از سر بگذراند. به نظرم چنین استفاده‌ای از نمایشنامه به ما این حس را می‌دهد که گروه سعی داشته که نمایشنامه را کنار بگذارد و بپرسد که آیا می‌توان به صرف حرکات بدن بازیگران و بازی‌های ساده‌ای روی صحنه و ساختن قاب‌هایی از بدن بازیگران و وسایل روی صحنه موقعیت‌های نمایشنامه سه خواهر و همین طور شخصیت‌های آن را بازآفرینی کرد؟ به نظرم این سوال به شدت جذاب است ولی اجرا پاسخ درخوری به این پرسش نیست چرا که حرکات بازیگران نه موقعیت‌ها را بازآفرینی می‌کند و نه شخصیت آن‌ها را.
در کل گروه اجرایی سه خواهر گروه جوانی‌اند که به نظر می‌رسد با سوالی سراغ هنر آمده‌اند در این راه جدی‌اند و دغدغه دارند و این خصیصه مهمترین ویژگی یک گروه هنری یا هنرمند است. آرزو می‌کنم که همچنان در پی پاسخ‌هایشان باشند و همچنان که از پاسخ‌دادن لذت می‌برند، تشنه رسیدن به پاسخ‌های بهتر باشند.
۱۴ شهریور ۱۴۰۴ ساعت ۲۱:۰۸
درباره نمایش امشب به صرف بورش و خون

پس از مدت‌ها تنهایی به تئاتر رفتن می‌خواستم پنجشبه شب با یکی از دوستانی که تازه با او آشنا شدم و او هم ... دیدن ادامه ›› همچون من علاقه‌ای به کتاب و هنر دارد، به دیدن نمایش «امشب به صرف بورش و خون» برویم. خیلی هم برای آن ذوق داشتم اما از بخت بد من برای او کاری پیش آمد و نتوانست برسد و دوستش به جایش آمد و من هم که ثانیه‌های آخر روی صندلی‌ام نشستم، نتوانستم با او حال و احوالی بکنم و از همین جا از او معذرت می‌خواهم. :)
در ابتدای صفحه نمایش«امشب به صرف بورش و خون» نوشته شده که نمایشنامه اقتباسی است از رمان نازنین داستایوفسکی. من نازنین را پیش از این خوانده بودم و برای آن که می‌خواستم، بعد از دیدن نمایش درباره آن بنویسم، دوباره رمان را خواندم. (راستی یکی از سوالاتی که چند وقتی است، ذهنم را درگیر کرده این است که چرا وقت می‌گذارم و می‎نویسم؟ تنها پاسخی که پیدا کرده‌ام این است که تفریح دیگری ندارم.) رمان را خواندم و از آن لذت بردم. همان طور که در متن‌های قبلی‌ام هم دیدید، من اول از هر چیز می‌گویم که چگونه به پیش خواهم رفت و به کجا خواهم رسید. در این جا هم اول درباره رمان می‌گویم پس از آن درباره نمایش و نسبت نمایشنامه اثر با رمان و اندکی هم درباره جنون حرف می‌زنم.
نمایش درباره مردی است که بر سر جنازه زنش ایستاده و سخن می‌گوید. زنش خودکشی کرده و مرد به گفته خود داستایوفسکی در مقدمه رمان، انگار به همه اتفاقاتی که از سر گذرانده بلند بلند فکر می‌کند. حالا باید ببینیم که موقعیت شخصیت متن داستایوفسکی چیست؟ چرا او بالای سر جنازه همسرش بلند بلند حرف می‌زند؟ پاسخ در متن رمان این است که او خود را مسئول این اتفاق می‌داند و با مرور بلند بلند حوادث می‌خواهد به خودش ثابت کند که چنین نیست و او مسئولیتی بابت خودکشی همسرش ندارد. رمان داستایوفسکی دو کلیدواژه دارد، غرور و انتقام که این دو مفهوم در نهایت در شخصیت اصلی متن به هم پیوند می‌خورند.
مرد از نظر اقتصادی و فرهنگی موقعیت بهتری نسبت به همسر خود دارد و می‌خواهد هر بار به او این موقعیت بهتر را نشان بدهد. او این کار را با سکوتش به رخ زن می‌کشد. او می‌خواهد به همسرش بگوید، اوست که باید برای به دست آوردن محبت گدایی کند و اوست که دست پایین‌تری در این رابطه دارد و این چنین غرور مردانه‌اش را ارضا می‌کند.
«از دوران کودکی و نوجوانی‌اش، خانه پدر و مادرش و از خود آن‌ها برایم تعریف می‌کرد. اما من فورا روی آتش این شور و شوق آب ریختم. در اصل برنامه‌ام هم همین بود. شور و شوقش را با سکوت جواب می‌دادم. البته سکوتی محترمانه ... ولی او هم خیلی زود فهمید که با هم فرق داریم و من هم برای خودم معمایی‌ام. هدفم هم همین بود. این که برایش معما شوم!» (از متن رمان)
حالا برای ما سوالی پیش می‌آید. مرد چرا این کار را می‌کند؟ اگر در متن بگردید، پاسخش را در انتقام پیدا می‌کنید. انتقام از چه کسی؟ انتقام از انسان‌ها! شخصیت اصلی امانت‌فروش است. امانت‌فروش هم به کسی می‌گویند که امانتی ارزشمند را به او می‌دهند و در ازایش پول دریافت می‌کنند. از آن جایی که گروگذارندگان همه افراد بی‌نوایی هستند. هیچ گاه نمی‌آیند تا گروی خود را پس بگیرند. این گونه کسی که امانت را دریافت کرده و پول اندکی را هم به امانت‌دهنده داده، امانت را برای خود برمی‌دارد و با فروش یا استفاده از آن سودی کسب می‌کند. یکی از اولین دیالوگ‌هایی که میان زن و مرد رد و بدل می‌شود، پرسشی است که زن از مرد درباره چرایی داشتن این شغل می‌پرسد. او از مرد می‌پرسد:«پس دارید از جامعه انتقام می‌گیرید؟» همین سوال علاقه مرد را به زن بیشتر می‌کند. زن در مرد چیزی دیده که هیچ زن دیگری نتوانسته به آن نزدیک شود. همین سوال دومین مسئله‌ای است که شخصیت در میان واگویی‌هایی خود به آن می‌پردازد. حالا به بازی سکوت غرورآمیز مرد برگردیم.
زن که خود را در این رابطه پایین‌تر از مرد حس می‌کند، بیکار نمی‌ماند و او هم سکوت در پیش می‌گیرد و مرد هم در برابر سکوت زن سکوت خود را طولانی‌تر و سردتر می‌کند با این ایده که در نهایت زن از بازی خارج می‌شد و مرد به هدفش می‌رسد اما زن حربه دیگری به کار می‌بندد او به سرگذشت مرد نفوذ می‌کند. زن می‌فهمد که مرد پیش از این، نظامی بوده و دلیل جدایی‌اش از ارتش دوئلی است. او به دلیل اتفاقی که در رمان شرح داده می‌شود و این جا مجال تفصیلش نیست، به دوئل فراخوانده می‌شود اما دوئل را ترک می‌کند و به دلیل ضربه‌ای که به اعتبار و غرور نظامی‌گری‌اش می‌خورد، از ارتش خارج می‌شود. زن راست می‌گفت، مرد به امانت‌فروشی رفته تا از همین انسان‌هایی که غرور او را جریحه‌دار کرده‌اند انتقام بگیرد و زن نیز یکی دیگر از اسباب انتقام مرد است. زنی از طبقه‌ای فرودست و ضعیف که مرد می‌تواند بی‌باکانه غرور جریحه‌دارشده‌اش را از طریق او التیام بخشد. زن که برای به دست آوردن این اطلاعات تا همخوابگی دوست نظامی مرد پیش می‌رود حالا دیگر دست بالاتر را پیدا کرده و بازی میان آن‌ها خشونت‌آمیز می‌شود و تا پایان پیش می‌رود که زن بازی را نه با کشتن مرد که با کشتن خود به پایان می‌برد و مرد که می‌خواسته تنها فروافتادگی زن را ببیند نه مرگش را، در هم می‌شکند. او در پایان رمان این ضعف و نقطه تاریک زندگی‌اش را برای خود اعتراف می‌کند.
«گفتم که آن روز در بوفه تئاتر واقعا ترسیده بودم اما نه از دوئل و این حرف‌ها بلکه از شخصیت خودم، از بزدلی‌ام. آن بوفه و محیط اطرافش مرا می‌ترساند. از این می‌ترسیدم که چطور می‌بایست پا پیش بگذارم و جلو طرف دربیایم. نکند مسخره به نظر برسد؟ از دوئل نمی‎ترسیدم بلکه می‌ترسیدم مبادا احمق جلوه کنم ... بعدها نمی‌خواستم به این موضوع واقف باشم و اعتراف کنم. همه را زجر دادم. او را هم به خاطر این قضیه عذاب دادم. اصلا برای همین با او ازدواج کردم که با ماجرایم آزادش بدهم.»
آن چه در این قسمت نوشتم روایتی بود از رمان نازنین داستایوفسکی که البته رمان جزئیات بسیار بیشتر و مهمی دارد که در این متن کوتاه نمی‌شد به آن پرداخت. آن چه برای این نوشته مهم است، این است که چه شخصیت زن و چه شخصیت مرد با نیتی وارد موقعیتی می‌شوند، بازی آغاز می‌شود و تلاش می‌کنند در این بازی از هم پیشی بگیرند و منطقی‌ترین تصمیم‌ها را برای پیروزی می‌گیرند ولی مشکل آن جاست که در کنه روان خود از میلی رنج می‌برند و مرور همه این اتفاقات باعث می‌شود به آن میل نهفته آگاهی پیدا کنند. به این پاراگرف باز هم بر خواهیم گشت اما در نمایش چه اتفاقی می‌افتد؟
در نمایش تماشاگران دور تا دور صحنه نشسته‌اند. در صحنه میز بزرگی است که روی آن مواد غذایی و شیر آب و گاز قرار دارد و زیر میز محفظه‌ای شیشه‌ای است که ما می‌فهمیم جنازه زن است و مرد نمایش همچون مرد رمان روی صحنه می‌آید و از ماجرای خودکشی زنش می‌گوید ولی قبل از این که به نمایش برسیم، روی همین صحنه بمانیم. مردی بالای جنازه همسرش غذا درست می‌کند. این صحنه با صحنه رمان مقایسه کنید. به راستی چه کسی بالای جنازه همسرش غذا درست می‌کند و آن غذا را به دیگران هم تعارف می‌کند؟! نخستین پاسخی که به ذهن می‌رسد، این است که او جانی است. از مرگ زنش لذت برده و زندگی خود را با درست کردن غذا و خوردنش به رخ جنازه زنش می‌کشد اما این پاسخ، پاسخی است که ما برای این طراحی صحنه می‌تراشیم. نمایشنامه یا اجرا به ما هیچ پاسخی درباره لزوم این طراحی نمی‌دهد.
نمایشنامه امشب به صرف بورش و خون تقریبا مشابه با متن رمان است با این تفاوت که قسمت‌های مهمی که به شخصیت‌پردازی مرد برمی‌گردد که از مهم‌ترین آن‌ها صحنه دوئل است، حذف شده و به جای آن شخصیت مرد با بازی صابر ابر با تماشاگران ارتباطات برقرار می‌کند که هیچ انسجامی با نمایش ندارد. او مدام رو به تماشاگران می‌کند و می‌گوید سر خود را از تخت دیگران بیرون کنید. با شنیدن این جمله اگر قرار باشد، انسجامی میان این ارتباط‌گرفتن‌ها و نمایش باشد، باید تم اصلی متن این باشد که دخالت دیگران در زندگی این زوج منجر به این اتفاق و خودکشی زن شده ولی در اجرا و متن دیگر هیچ اشاره‌ای به این موضوع نمی‌شود. مسئله دیگر همین برقراری ارتباط بازیگر با تماشاگران است. سوالی که برای ما ایجاد می‌شود این است که این ارتباط چه دلالتی دارد؟
اگر بخواهیم همدلانه با اثر برخورد کنیم باید گفت که احتمالا یکی از دغدغه‌های صاحبان اثر این بوده که پاسخ دهند چرا شخصیت اصلی آن‌ها باید بلند بلند از زندگی خود بگوید. آنان به این پاسخ رسیده‌اند که او انگار جمعیتی را به مهمانی فراخوانده و می‌خواهد در پیش آنان مرگ زنش را توضیح دهد ولی چرا چنین کرده؟ باز این پرسشی است که ما نمی‌توانیم در اثر پاسخی برای آن پیدا کنیم. این پرسش برای داستایوفسکی هم پیش آمده و او در مقدمه اثر خود به آن چنین پاسخ داده:
«شوهری را تصور کنید که زنش خودکشی کرده و حالا پیکر این زن جلوی رویش روی میزی قرار دارد. زن چند ساعت پیش خودش را از پنجره پرت کرده بیرون. مرد داستان پریشان و عصبی است و هنوز نتوانسته بر افکارش مسلط شود. در اتاق راه می‌رود و سعی می‌کند. آن چه اتفاق افتاده هضم کند و بر افکارش متمرکز شود. علاوه بر این‌ها او یک بیماری خیالی است .... از آن‌هایی که با خودشان حرف می‌زنند. حالا هم دارد با خودش حرف می‌زندو ماجرا را تعریف می‌کند و برای خودش روشن می‌کند.»
داستایوفسکی در همان ابتدای رمانش می‌گوید که چرا شخصیتش بلند بلند فکر می‌کند که انتخاب بسیار بهتری است نسبت به این که شخصیت اصلی در پیش جمعیتی چنین کند. اتفاقا هر فردی و به خصوص شخصیت اصلی ما در برابر یک دیگری هیچ گاه دست به چنین اعترافی نمی‌زند و این اعتراف باید در تنهایی محض او و تنها در برای جسد همسرش اتفاق بیفتد. ادامه متن در کامنت


(ادامه متن) حالا همه آن چه در نمایش اتفاق می‌افتد، حذف شدن بخش مهم رمان، داد و فریادها و شوخی‌ها در میان گریه، پرتاب چنگال به صحنه و .... از شخصیت اصلی ما یک مجنون می‌سازد که به نظرم از ارزش اثر کم می‌کند. حالا چرا؟ چون دیوانه منطقی تصمیم نمی‌گیرد و نگران پیامد تصمیماتش نیست. رفتارش را بررسی نمی‎کند و ما هم نمی‌توانیم درک و پیش‌بینی از اعمالش داشته باشیم. حالا شما می‌تواند مچ من را با ارجاعی که آورده‌ام، بگیرید که داستایوفسکی هم گفته که شخصیت اصلی رمانش روان‌رنجور است، آن وقت تو چرا می‌گویی چنین نیست؟
این سوال پرسش مهمی است. تفاوت اصلی در این جاست که ما در آثار بزرگانی چون تورگنیف، داستایوفسکی و آندره‌یف تلاش می‌کنیم تا از دید یک روان‌رنجور به دنیا نگاه کنیم. مشخص است که یک بیمار روانی خود را بیمار نمی‌داند و تلاش می‌کند که خود را از هر اتهامی نجات بدهد و رفتار خود را توجیه کند. ما با خواندن توجیه این افراد اتفاقا در خود مسئله بیماری روانی شک می‌بریم و می‌فهمیم که به نظر می‌رسد آنان نه یک بیمار که افراد شجاعی هستند که زندگی خود را بدون ترس از هنجارها زیسته‌اند که البته برای آنان پیامدهایی چون طردشدگی داشته. همین موضوع باعث می‌شود که ما پیوندی ... دیدن ادامه ›› میان خود و آنان بیابیم و عقده‌هایی را در خود کشف کنیم که در شخصیت‌های اصلی این آثار وجود دارد. همان طور که پیشتر هم گفتم، این شخصیت‌ها در نهایت به آگاهی ویژه‌ای نسبت به خود یا موقعیتی که در آن قرار دارند، می‌رسند که ما، انسان‎‌های به اصطلاح سالم به آن‌ها نرسیده‌ایم و می‌توانیم به کمک همین شخصیت‌های روان‌رنجور به خودآگاهی نسبت به روان خود برسیم. این خودآگاهی موضوعی است که در نمایش‌های اخیری چون «امشب به صرف بورش و خون» و «پس از» رخ نمی‌دهد و شخصیت‌های اصلی را تبدیل به افرادی می‌کند که تنها برای دقایقی ترحم‌انگیزند.
ببخشید بابت روده‌درازی‌ام. به هر حال نمایش «امشب به صرف بورش و خون» توسط مهمترین هنرمندان سال‌های اخیر صابر ابر و مهدی یزدانی خرم به روی صحنه رفته و کسانی چون من باید همت آنان را غمیت بدانیم. برای گروه این نمایش که برای اجرای چندین ماهه‌اش بسیار زحمت کشیده‌اند، روزهای بسیار خوشی را آرزو می‌کنم.
۱۴ شهریور ۱۴۰۴
برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید
۳۱ مرداد ۱۴۰۴ ساعت ۱۲:۲۰
درباره نمایش هم این هم آن
بلیت نمایش را از مدت‌ها پیش خریده بودم ولی به روزش که رسید، هم دل و دماغی نداشتم هم هوا گرم بود. با خودم گفتم عطای ... دیدن ادامه ›› نمایش را به لقایش ببخشم و به خانه بروم. پول بلیت هم نوش جان عوامل کار ولی خودم را جمع و جور کردم. تاکسی اینترنتی گرفتم و خودم را به نمایش رساندم. خیلی زود رسیدم. تنها سه چهار نفر در سالن نشسته بودند. من هم همچنان با خودم درگیر بودم که خواب ناز بهتر بود یا سالن کوچک تماشاخانه ملک که چند دقیقه بعد جای ایستادن هم ندارد؟! که صدایی آشنا شنیدم. خانم آدینه بود که لباسی یکسر سفید پوشیده بود و از کافه آن جا قهوه‌ای سفارش داد و هر کسی را که می‌دید، به گرمی سلام و علیک می‌کرد. سر چرخاند، من را هم دید. با من هم احوال پرسی گرمی کرد و من هم پاسخ دادم و نیشم تا بناگوشم باز شد که با خانم آدینه سلام و علیک کرده‌ام. گذشت و گذشت که ورود دادند و تماشاگران پرتعداد نمایش رفتند و سر جایشان نشستند. نور ما رفت و نور صحنه آمد.
می‌خواهم از نقطه قوت نمایش شروع کنم و بعد به نقاط ضعفش برسم. راستش را بخواهید من خیلی از دیدن نمایش لذت بردم. دلیلش هم این است که نمایش درباره تئاتر و حال و هوای جامعه امروز تئاتر ماست. نمایش درباره نمایشی دو شخصیتی است که قرار است یکی از بازیگران پرسابقه تئاتر با نام مهلا و بازی گلاب آدینه به همراه یکی از بازیگران مشهور و جوان سینما با نام گندم و با بازی نورا هاشمی به روی صحنه ببرند. نمایش حول تضاد نسل جدید و باسابقه هنر می‌چرخد و کارگردان تلاش کرده این تضاد را در لباس، وسایلی که بازیگران به همراه دارند و ... به نمایش بگذارد. به عنوان مثال بازیگر جوان به دنبال شیک و قهوه است و بازیگر باسابقه همان چایی را می‌خورد که از خانه آورده. در طول اجرا مهلا تلاش می‌کند که به گندم نشان دهد آن چه می‌کند، غیرحرفه‌ای است و سواد چندانی ندارد و هنوز باید بیاموزد. گندم هم با بی‌اعتنایی به مهلا به او نشان می‌دهد که رفتارش درست است چرا که هوادارانش چندین برابر بازیگر کهنه‌کار تئاتر است.
ویژگی مثبت نمایش تا همین جا این است که تماشاگران به سرعت موقعیت نمایش را می‌فهمند، شخصیت‌ها را می‌شناسند و رفتارشان هم قابل درک می‌شود اما نمایش ویژگی مثبتی هم دارد و آن نقد جامعه تئاتری و هنری ماست. موضوعی که خود من هم آن را تجربه کرده‌ام.
نمی‌دانم تا به حال تجربه رفتن به کلاس‌های هنری مثل نویسندگی، بازیگری یا کاگردانی را داشته‌اید یا نه. یکی از موضوعاتی از همان گام اول با آن روبه‌رو می‌شوید همین تضادی است که در نمایش مطرح می‌شود. نسل باسابقه‌تر معتقدند که جوانان بد خوانده‌اند یا اصلا نخوانده‌اند و ابتدا باید یاد بگیرند که بخوانند و بعد نظر بدهند. در چنین کلاس‌ها اولین واکنش شاگردان با توبیخ استاد روبه‌رو می‌شود که تو هنوز هر را از بر تشخیص نمی‌دهی، چگونه به خود اجازه می‌دهی درباره یک اثر نظر بدهی. شاگرد بخت برگشته با شنیدن سخن استاد اگر کلا از هنر ناامید نشود، سر در گریبان فرو می‌برد و تا انتهای کلاس‌ها ساکت می‌ماند. شاید که استاد حق داشته باشد اما می‌توان پرسید که چنین رفتاری لزوما به بهبود و یادگیری شاگرد می‌انجامد یا نه؟ و اگر نظر مرا بخواهید نمی‌شود. مسئله زمانی مهم‌تر می‌شود که بفهمیم استاد باسابقه کلاس چندی است که خودش هم مخاطبانش را از دست داده و اندک اندک در میان نسل‌های جوان‌تر ناشناخته می‌شود و برای هر انسانی این موضوع پذیرفتنی نیست که تو برای کاری همه عمرت زحمت بکشی و امروز کسی را که می‌گوید (فک نکنم) یا (نمی‌صرفه) را بیشتر از تو بشناسند.
دانستن این موضوع به ما کمک می‌کند که درکی از سرچشمه‌های عصبانیت استادان پرسابقه هنر داشته باشیم. در واقع به نظر من به عنوان یکی از شاگردان کلاس‌های هنری هر چند که ما کتاب نمی‌خوانیم، هر چند که بلد نیستیم بنویسیم و هر چند که هزار کاستی دیگر داریم اما در داشتن آن‌ها ما تنها کسانی نیستیم که باید مجازات شویم. ما استادی نداشته‌ایم. سیستم آموزشی درستی نداشته‌ایم. از رسانه‌هایمان آثار خوبی پخش نشده. در کتاب‌های درسی‌مان یک نمایشنامه وجود ندارد و ... در نتیجه کسی که به یک کلاس هنری می‌آید. در نتیجه وضعیت پیش‌آمده ناگزیر به وجود می‌آمده و کسی که به یک کلاس هنری می‌آید، پیشاپیش پذیرفته که کمبودی در دانش خود دارد و می‌خواهد آن را با آموزه‌های استاد پر کند. حالا استاد هم باید بپذیرد که شرایط با روزگاری که او در اوج بوده، تفاوت کرده، مخاطبان تغییر کرده‌اند و او باید این زحمت را به خود بدهد که مخاطبان جدید را بشناسد و متناسب با آن رفتار خود را تغییر دهد و برای شناخت نسل جدید چه راهی بهتر از همنشینی با شاگردان جوانش و آموختن از آن‌ها. به نظرم چنین راه حلی بهتر از بازی مسخره «نسل ما چنین و چنان بود و نسل شما نیست.»، «ما بهتریم و شما شما بدترید» است. به نظرم به کمک این شیوه ما می‌توانیم به راه حلی برسیم که منجر بهبود وضعیت هنرمان شود. حالا به نمایش برگردیم.
به نظرم گروه نمایش به درستی نقدی را که در پاراگراف پیش به آن اشاره کردم، به روی صحنه می‌آورد. هر چند که به راستی گندم نخوانده و نمی‌داند اما شکایت‌های مکرر مهلا هم از روی خیرخواهی نیست، او به گندم به خاطر همه توجه‌هایی که به او می‌شود، حسادت می‌کند. به همین دلیل است که با تندترین لحن ممکن انتقاداتش را به او مطرح می‌کند. در نهایت توصیه‌های مهلا نه تنها منجر به بهود گندم نمی‌شود که او را از صحنه و تئاتر بیزار می‌کند. شخصیت مهلا هم دیگر حس خوبی به تئاتر ندارد چرا که گمان می‌کند همه زندگی‌اش را به آن داده ولی در عوضش چیزی نگرفته. او عصبانیت خود را با پرت کردن شیرینی روی زمین نشان می‌دهد که با توجه به کاشت‌های کارگردان و نویسنده نمایش در ابتدای نمایش کنش بسیار جالبی است. او در ابتدای نمایش به گندم می‌گفت که به جای پرت کردن زباله‌اش باید سر سطل زباله برود و آشغال خود را دور بیندازد و به صحنه تئاتر احترام بگذارد اما در انتها خودش زباله‌اش را روی صحنه پرت می‌کند و با این بی‌احترامی از صحنه تئاتر انتقام می‌گیرد. با این که من از نمایشی خیلی لذت بردم ولی به نظرم مشکلاتی هم دارد.
مشکل اساسی تئاتر هم این هم آن این است که نمایش در همان معرفی تضاد می‌ماند. به هر حال تضادی بین شخصیت‌ها وجود دارد و آن‌ها قرار است چندین شب با هم روی صحنه بروند پس باید روشی برای حلش پیدا کنند اما شخصیت‌ها هیچ تلاشی نمی‌کنند و ما از ابتدا تا انتها صرفا این تضاد نگرشی را در موقعیت‌های مختلف می‌بینیم. مشکل دیگر نمایشی است که قرار است، دو بازیگر آن را بازی کنند. ما صحنه‌هایی از این نمایش را می‌بینیم ولی آن هم نسبت مشخصی با اجرا پیدا نمی‌کند و اصلا سر در نمی‌آوریم که چرا دزدمونا و مده‌آ قرار است روی صحنه با یکدیگر دیدار کنند و چرا چنین صحنه‌هایی بین آن‌ها به وجود می‌آید. صحنه‌های نمایش می‌توانست به شخصیت‌ها کمک کند که به درک دیگری از خودشان یا رابطه‌شان برسند و این شناخت نسبتشان را تغییر دهد اما هیچ تأثیری روی شخصیت‌ها نمی‌گذارد.
با همه این احوال دیدن نمایش هم این هم آن را به شما توصیه می‌کنم و آرزو می‌کنم که بزرگانی چون گلاب آدینه سالیان سال به کار خود ادامه بدهند و ما از دیدنشان روی صحنه بیاموزیم.
چقدر خوب و کامل نوشتید و علل این تضاد رو شرح دادید.
کاش این دو نسل به جای حسادت و عداوت به هم دست دوستی بدن و پا به پای هم یاد بگیرن و پیش برن؛ چه در هنر و چه خارج اون!
فقط یه نکته: شبی که من اجرا رو دیدم، اسم کاراکتری که خانم آدینه بازی میکردن “مهرو” بود.
۳۱ مرداد ۱۴۰۴
علی چون تویی قبول می کنم.
۳۱ مرداد ۱۴۰۴
< نظر مورد پاسخ، در دسترس نیست >
چشم :))
۳۱ مرداد ۱۴۰۴
برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید
۲۴ مرداد ۱۴۰۴ ساعت ۲۳:۱۳
درباره نمایش بر زمین می‌زندش

خیلی وقت بود که دوست داشتم، نمایش «بر زمین می‌زندش» را ببینم اما فرصت نمی‌شد تا این که در اولین فرصت به دست آمده، ... دیدن ادامه ›› بلیتی در بالکن خریدم و به دیدنش رفتم. ده دقیقه‌ای از زمان معین گذشت تا این که صدایی آمد و گفتند بروید سر جایتان بنشینید که چون تماشاگران زیاد بودند باز حدود ده دقیقه‌ای طول کشید که همه نشستند و نمایش آغاز شد.
نوشتن درباره نمایش بر زمین می‌زندش کار سختی است و من می‌خواهم در انتها به پاسخ چرایی این سختی برسم. مخلص کلام من این است، نمایش بر زمین می‌زندش پر است از ایده‌های اجرایی جذاب که پیوند منسجمی در یک روایت ندارند. حالا منظورم چیست؟ نمایش در قابی می‌گذرد که حضور یک بازیگر در آن ثابت است. در میانه این قاب گاوی سلاخی شده است و در برهه‌های مختلف نمایش بازیگرانی وارد صحنه و پس از مدتی از آن خارج می‌شوند. قاب حول محوری افقی می‌چرخد و این چرخش توانایی‌های بدنی بازیگران را به رخ می‌کشد. همچنان که قاب می‌چرخد، بازیکران موقعیت خود را در صحنه حفظ می‌کنند. دیدن همین چرخش صحنه و همین طور واکنشی که بازیگران به این چرخش دارند، از جذابیت‌های نمایش است که ما را در صحنه نگه می‌دارد ولی بیایید از این ایده جذاب گذر کنیم و بپرسیم که چرا این قاب می‌چرخد و چه دلالتی در نمایش دارد؟
راستش را بخواهید پاسخ به این سوال چندان مشخص نیست. شخصیت اصلی نمایش که در بخش دیگری به پرسش از هویت آن می‌رسیم، به همراه شخصیت دیگری که چراغی بر سینه دارد، در تاریخ جابه‌جا می‌شوند و همگام با این جابه‌جایی صحنه می‌چرخد. اما موقعیت‌هایی دیگری هم وجود دارد که بدون جابه‌جایی در تاریخ قاب می‌چرخد و به همین دلیل چندان دلالت این چرخش در صحنه مشخص نمی‌شود.
در هر کدام از این چرخش‌ها شخصیتی روی صحنه می‌آید که می‌توان از آن‌ها به مردی سومری، آوازخوانی ایرانی و درویش اشاره کرد. اجرای آواز مرد آوازه‌خوان بسیار گوشنواز و جذاب است. شوخی‌هایی که با درویش و مرد سومری هم می‌شود، مخاطب را سر شوق می‌آورد ولی باز سوالی در ذهن مای مخاطب شکل می‌گیرد که چرا این افراد وارد صحنه می‌شوند و با شخصیت اصلی دیالوگ می‌کنند و دلالت حضور آنان در نمایش چیست؟ راستش را بخواهید باز هم پاسخ به این سوال مشکل است. برای پاسخ به این سوال باید بدانیم که شخصیت اصلی چه نیتی در احضار آنان به صحنه دارد و با دیالوگ با آنان چه چیزی را دنبال می‌کند که باز در صحنه هیچ پاسخی به این سوال داده نمی‌شود. گاهی شخصیت اصلی نماینده مرگ است، گاهی فردی فرازمانی و فرامکانی است که آدمیان را به بازی می‌گیرد و گاه انسانی میراست و هیچ گاه در صحنه هویت مشخصی پیدا نمی‌کند. در نتیجه به همان حرف ابتدایی می‌رسم که هر چند هر کدام از این ایده‌ها به تنهایی جذاب هستند ولی پیوند منسجمی در یک روایت ندارند و ما نمی‌فهمیم که چرا باید نمایش را دنبال کنیم و اصلا موضوع سر چیست؟
تا این جا من اثر را به دلیل عدم انسجام آن نقد کردم ولی بیایید طرف دیگر میز بنشینیم و تلاش کنیم از آن دفاع کنیم. می‌توانیم بگوییم که مگر همه آثار باید در نهایت به روایتی منسجم برسند ما جریان‌هایی پست مدرن در هنر داریم که اتفاقاً از شاخصه‌های آنان همین عدم انسجام و همین استفاده کلاژگونه از آثار پیش از خود است و در این نمایش نیز همه این شاخصه‌ها را می‌بینیم. به نظرم این دفاع تا حدی می‌تواند از یکپارچگی اثر دفاع کند ولی باز سوالی به وحود می‌آورد و آن سوال این است که پس چگونه باید با این اثر برخورد کرد؟ بیایید قبول کنیم که نیازی نیست، یک اثر روایتی منسجم داشته باشد اما باید حس، معنا یا تجربه ‎ای را منتقل کند تا از دیگر پدیده‌هایی که تصافی به وجود آمده اند متمایز شود.
به نظرم «برزمین می‌زندش» معنایی منتقل نمی‌کند چرا که هر چند می‌توان گفت موقعیت‌های روی صحنه حول مفهوم زمان شکل می‌گیرند ولی هیچ درک تازه‌ای از این مفهوم به ما نمی‌دهد و ما صرفا مدام کلمه «زمان» را می‌شنویم. به نظرم نمایش هیچ حسی را هم به مخاطب منتقل نمی‌کند چرا که ما هیچ درکی از اتفاقاتی که روی صحنه می‌افتد نداریم و با کشته‌شدن و نجات یافتن شخصیت‌ها احساس خاصی به سراغمان نمی‌آید اما تجربه‌ای به ما منتقل می‌شود و آن تجربه چیده‌شدن عناصری چون آواز، مواجهه بدن بازیگران با قاب چرخان، المان‌های فرهنگ شرقی و مورادی این چنین است ولی آیا این تجربه برای ارزشمندی یک اثر نمایشی کافی است؟ راستش را بخواهید نمی‌دانم و به همین دلیل نظردادن درباره این نماش کار سختی است.
خلاصه که «بر زمین می‌زندش» یکی از آثار مهمی است که این روزها روی صحنه می‌رود و اگر دوست داشتید، می‌توانید به دیدنش بروید.
 

زمینه‌های فعالیت

تئاتر