درباره نمایش میان دو نفس
حسین یکی از دوستانم است که در مشهد زندگی کند. داستان دوستی ما حکایت غریبی دارد. حسین گفت مدتی که در تهران است، برویم
... دیدن ادامه ››
و تئاتر ببینیم. گفتم باشد و قرار گذاشتیم تا نمایش میان دو نفس را ببینیم. قبل از نمایش هم یکدیگر را دیدیم و درباره این موضوع صحبت کردیم که چگونه با یکدیگر دوست شدیم و به جوابی نرسیدیم تا آن که به تماشاخانه هامون رسیدیم و رفتیم نشستیم تا نور ما رفت و نور صحنه آمد.
نمایش قبل از ورود ما با صحنه بگومگوی شخصیت مرد و زن شروع شده بود که ایده جالبی برای قراردادن مخاطبان در فضای نمایش بود. میخواهم قبل از هر چیز اندکی از نمایش بگویم. نمایش درباره زن و شوهری است که میخواهند درباره بچهدارشدن تصمیم بگیرند. پس از تصمیمگیری در این زمینه، زندگیشان با چالشهای مختلفی مواجه میشود. از هم جدا میشوند. با تماس تلفنی زن به پیش هم برمیگردند و همبستر میشوند. زن حامله میشود و مرد زندگی جدیدی را که ساخته، ترک میکند و به پیش شخصیت زن برمیگردد. سپس نمایش تا مرگ دو شخصیت پیش میرود.
نمایش ساختار کلاسیک ندارد. یعنی به جز بخش طولانی مسئله بچهدارشدن که شخصیتها سرش جر و بحث میکنند و تلاش میکنند یکدیگر را قانع کنند، دیگر ما تلاش شخصیتها برای حل مسائلشان را نمیبینیم تنها با پیامد کنشهایشان آشنا میشنویم. چنین ساختاری باعث میشود که ما در صحنه تئاتر با یک زندگی روبهرو شویم و تأثیر نمایش روی مخاطب این است که یک بار از بیرون به یک روند سریع از زندگی یک زوج نگاه کند و از این طریق نسبت به زندگی خود بازاندیشی کند. اما راستش را بخواهید به نظرم نمایشنامه اشکالاتی دارد که باعث میشود این هدف به طور کامل محقق نشود.
نیمه اول نمایش درباره بچهدارشدن است و بقیه حواشی زندگی به گونهای از نمایش حذف شده که ما گمان میکنیم شاهد استدلالهای له و علیه داشتن بچه از جانب مرد و زن در این روزگار هستیم اما نیمه دوم نمایش دیگر درباره چنین موضوعی نیست و درباره خود زندگی زناشویی دو نفر است. همین موضوع باعث میشود که متن دوپاره به نظر برسد و منسجم نباشد. اگر قصد بر نمایش یک رابطه عاطفی بود بهتر بود که ما شاهد آشنایی ابتدایی دو زوج هم باشیم و به سرعت مسیر طی شود تا آن که به تصمیمشان درباره داشتن بچه برسیم. مشکل دیگر متن این است که شخصیتها روی صحنه ساخته نمیشوند. ما آنها را تنها به عنوان زوج میفهمیم ولی نمیفهمیم هر کدامشان چه اخلاقی دارد؟ چه تمایلاتی دارد؟ چه حرفهای بلند است و ... . درست است که در دیالوگها گفته میشود زن دانشجوی دکتری است و مرد نوازنده است ولی آنها هیچ کارکردی در متن پیدا نمیکنند. به همین دلیل به جای آن که به شخصیتی منحصر به فرد تبدیل شوند انگار صرفا جنسیت مرد و زن را بازنمایی میکنند.
مشکل دیگر نمایش همانطور که حسین، دوستم، به خوبی به آن اشاره کرد، به اجرا برمیگردد. آن مشکل دراماتورژی اجرا است. به نظرم صحبت درباره داشتن بچه برای یک زوج مسئله بسیار مهمی است و جا دارد در یک اثر نمایشی به آن پرداخته شود اما فضای متن با فضای جامعه امروز ایران فرسنگها فاصله دارد. دغدغه زن برای نیاوردن بچه افزایش دیاکسید کربن است اما ما به عنوان شهروندان ایرانی برای چنین انتخابی موانع پرشمارتری داریم. به نظرم جا داشت که گروه اجرایی متن را متناسب با مخاطبینشان دراماتورژی کنند. به این معنا که مسئله متن را برای مخاطبانشان ملموستر کنند تا تأثیرگذاری اثر افزایش پیدا کند.
از مشکلات متن و دراماتورژی که بگذریم به نظرم دو بازیگر توانمند توانسته بودند بدون کمکگرفتن از نور و دکور به تنهایی و با میزانسنها مخاطب را در صحنه نگه دارند و مکانها و زمانهای نمایشنامه را روی صحنه بسازند که برای یک ساعت و ربع اجرا واقعا کار سختی است و بسیار به آنها تبریک میگویم. البته انتخاب کارگردان برای نداشتن دکور به نظرم انتخاب درستی است چرا که تغییر صحنهها در آن صورت بسیار به سختی انجام میشد و چنین تغییرهایی مخاطب را از صحنه جدا میکرد.
در کل که از دیدنش لذت بردم و امیدوارم که گروه اجرا مسیرشان را ادامه دهند و از آنها نمایشهای دیگری هم ببینم.