درباره ساوانابای
یکشنبه بود. دو روز بود که دریای خزر از آسمان تهران به زمین میریخت. عصر یکشنبه هم همچنان باد بود و باران. چتر باز کردم. از
... دیدن ادامه ››
زیر سایهبانها و سقفها خودم را رساندم به تئاتر شهر. رسیدم به در کارگاه نمایش. در باز شد. رفتم و ایستادم پشت در سالن که کسی زد به شانهام. سربرگرداندم نیما بود. از بچههای مکتب. ساوانابای هم کار بچههای مکتب بود. نیما گفت قرار بوده مهران هم بیاید که نیامده بود. چون جای مهران بهتر بود. من به جای صندلی خودم نشستم روی صندلی مهران کنار نیما. نور ما رفت و نور صحنه آمد.
دکور صحنه شبیه پلاتوهای تمرین تئاتر بود. در پشت صحنه آینهها بودند و سه صندلی برای سه بازیگر. بازیگران هم لباس تمرین پوشیده بودند. نقطه قوت دیگر نمایش هم نور نمایش بود که قابهای زیبایی هم در صحنه و هم در آینههای پشت بازیگران تشکیل میداد اما علی رغم انسجام سه جز دکور و نور و لباس به نظرم اجرا نتوانسته بود با متن پیوند منسجمی برقرار کند. حالا منظورم چیست؟ بازیگران داستانی عاشقانه را برای ما تعریف میکنند اما خودشان تبدیل به شخصیتهای آن نمایش تبدیل نمیشوند. هر چند شاید بگویید این موضوع میتواند به پیچیدگیهای روایی متن برگردد اما در طول اجرا بازیگران در نقشهای شخصیتهای داستانشان میروند و حرکاتی را روی صحنه به نمایش میگذارند که اگر آن حرکات را حذف کنیم، چیزی از اجرا کم نمیشود. در واقع ضرورت حرکات بازیگران بر روی صحنه فهمیده نمیشود که این موضوع مشکل مهمی برای اجراست. اگر بخواهم منظورم را توصیح دهم، صحنهای را فرض کنید که صندلیهای یک اتوبوس را بازسازی کرده. جوانی روی صندلی نشسته و پیرمرد نحیفی با عصا به اتوبوس آمده. حالا ما به عنوان مخاطب انتظار عکس العملی از پسر داریم. منتظریم که یا پسر جای خود را به پیرمرد بدهد یا خود را به خواب بزند و پیرمرد را نادیده بگیرد. بلند شدن پسر یا بستن چشمانش دلالتهایی در صحنه دارد که فراتر از خود این نشانههاست اما در صحنه ساوانابای چنین اتفاقی نمیافتد.
ما نمیفهمیم چرا جایی بازیگر مینشیند؟ چرا دور دیگری میگردد؟ مشخص نبودن جواب این چراها به ما نشان میدهد که این رفتارها دلالت مشخصی ندارند. و مشخص نبودن دلالت حرکات هم به ما نشان میدهد که اجرا نمیتواند پیوند منسجمی با متن برقرار کند. با این حال قابهایی که از نور و بازتاب آینه و بازیگران شکل میگیرد، دیدنی است.
خلاصه که از دیدن دوستانم روی صحنه بیاندازه خوشحال شدم و برایشان اجراهای درخشانی آرزو میکنم.