درباره نمایش کلاژ بیضایی
نمایش را با همکارانم دیدم که امروز دوستانی صمیمی هستیم. در جمع ما عالیه بود، نیما بود، نگار بود، مریم و علی و فاطمه
... دیدن ادامه ››
هم بودند. چون پیشنهاد تئاتر را من داده بودم، خیلی اضطراب داشتم که کار خوبی ببینیم و دور هم وقت خوبی بگذرانیم. خلاصه که نزدیک هشت و نیم و شروع نمایش بود که علی با موتور خودش را رساند و درها باز شد و ما اندک اندک به سالن تئاتر رسیدیم. سر جایمان نشستیم، نور ما رفت و نور صحنه آمد.
اجرا چهار بازیگر داشت و دو نوازنده. یکی از نواندگان قانون مینواخت و دیگری سازی کوبهای. بازیگران هم بریدهای از نمایشنامههای بیضایی، نمایشنامههای شکسپیر، تعزیه، رستم و سهراب شاهنامه را اجرا کردند. میخواهم بدون مقدمه به اصل مطلب بپردازم و به این سوال پاسخ بدهم که به نظرم صاحب اثر در این اجرا کوشیده تا چه تجربهای را از سر بگذراند و آیا در آن موفق بوده یا نه؟
اجرای کلاژ بیضایی را نمیتوان با معیارهای یک تئاتر دراماتیک سنجید. همان طور که از نام اجرا پیداست و به نظرم تا حد زیادی نام درستی است، ما با یک کلاژ طرفیم. بریدهای از اجراها به هم چسبانده شدهاند و تلاش شده که این کلاژ طیف متنوعی از آثار و ریتمها را شامل شود. در بخشی از اجرا قطعهای رپ با ریتمی تند اجرا میشود و در جایی دیگر ما بخشی از تعزیه را میبینیم که ریتم کندتری دارد. همین طور در جایی بیضایی اجرا میشود و در جایی دیگر نمایشنامه شکسپیر به زبان انگلیسی. در بخشی از نمایش رقص سماع اجرا میشود و حلقهای در میان صحنه است که برای تماشاگر یادآور رقصهایی است که در اینستاگرام هم با آن روبهرو میشود. سوالی که به وجود میآید این است که چرا این بخشهای به ظاهر بیربط گرد هم آمدهاند؟
در این جا میتوان در جایگاه صاحب اثر ایستاد و چنین پاسخ داد که هر چند این قطعات به ظاهر بیربط هستند ولی در حقیقت با هم ارتباط دارند. ارتباط آنها به تم مشترکشان برمیگردد. همه نوعی تراژدی هستند. اژدهاک، آرش، مکبث، هملت و تعزیه و ... . ما با شنیدن این پاسخ دوباره میتوانیم به جایگاه مخاطب خود برگردیم و بگوییم که هر چند این شباهت حس میشود ولی قرار است از این شباهت چه تجربه جدیدی برای مخاطب ساخته شود یا چه پیام و حسی منتقل شود؟
در این جاست که اثر با مشکلی بزرگ مواجه میشود. ما هیچ پاسخی برای این پرسش نداریم. درست است که شاید حلقه وسط صحنه یا سایهبازی یا رقص سماع به خودی خود تجربه جالبی باشد ولی آنها چه انسجامی با هم برقرار میکنند و چه کلیتی میسازند؟ اگر بخش تعزیه یا نمایشنامههای شکسپیر اجرا نمیشد، چه خللی در کار به وجود میآمد؟ پاسخ مشخص نیست. به نظرم این موضوع مشکل اساسی اجراست. فارغ از این مشکل از آن جایی که ما در شب دوم نمایش را میدیدم، ناهماهنگیهایی بین گروه موسیقی و اجراگران وجود داشت. گاهی صدای موسیقی روی صدای بازیگران میآمد و شنیدن صدایشان را سخت میکرد و گاهی دیالوگهای بازیگران شنیده نمیشد که به نظرم به مرور تا پایان نمایش بهتر شد و مطمئنم در شبهای آتی این مشکل به طور کلی برطرف خواهد شد.
حالا برگردم به پرسش ابتدای متن. به نظرم صاحب اثر توانسته اجرای قابل قبولی از هر کدوم از این قطعات نمایشی ارائه کند. پیشنهاد من این است که در گروه نمایش میتوانند در اجراهای بعدی خود به پیوند این قطعات نمایشی یا تجربهای که در نهایت برای مخاطب ساخته خواهد شد، فکر کنند و به این ترتیب به تجربهای تازه در خلق اثر هنری دست یاببد.
خلاصه که گروه نمایشی کلاژ بیضایی برای ما شب خوبی ساختند و چه شبی بهتر از شبی که با هنر و تئاتر سپری شود. برای این گروه اجراهایی درخشان آرزو میکنم.