تنهایی دونفره؛ نگاهی به نمایش «اِی‌آی»

سیامک صفری در نمایش «اِی‌آی» که این شب‌ها در پردیس شهرزاد روی صحنه است، سه نقش نویسندگی، کارگردانی و بازی را هم‌زمان بر دوش می‌کشد و مونولوگی پیوسته درباره‌ی مردی درمانده و ورشکسته که در دنیای واقعی‌اش، تنها موجودی که به او اعتماد دارد، تماشاگر است ارائه می‌دهد.
دستاورد اصلی متن، نام‌گذاری دقیق یک درد امروزی است. تنهایی از جنس انزوا نیست؛ تنهایی در دل زندگی مشترک. زن و مردی که زیر یک سقف فقط «دوام می‌آورند» اما دیگر زوج نیستند؛ و جایی که زن، حضور مرد را کتمان می‌کند — قرار گفت‌وگو با صاحب‌خانه به شرط نبودن مرد — مرگ رابطه اعلام می‌شود. جمله‌ی «من عزادار این رابطه هستم» درخشان‌ترین لحظه‌ی دراماتیک متن است؛ سوگواری برای چیزی که هنوز در همان خانه نفس می‌کشد. صفری همچنین قوسی هوشمندانه چیده است. نیمه‌ی نخست، در طلوع صبح با فحاشی و پرخاش و تحقیر اقتصادی؛ نیمه‌ی دوم، پناه‌بردن مرد به هوش مصنوعی و ساختن «منِ» جعلی با سرمایه و دسیپلین خیالی، رقص و ناز با معشوقه‌ی مجازی و لذت رویاپردازی به‌جای زندگی. مرد ادبیات‌خوانده نطق فلسفی و شاعرانه‌اش را خرج انسان می‌کند و اعتراف واقعی‌اش را خرج مجاز؛ همین دوگانه، جان متن است. در اجرا، صفری بازی خیره‌کننده و چشمگیر ارائه می‌دهد؛ تا جایی که مخاطب گمان می‌کند در اتاق او حبس شده و شاهد اعتراف اوست. پیوستگی اجرا بدون هیچ وقفه‌ای فرار را ناممکن می‌کند و همین دوام اجرایی، نیمی از اعتبار اثر است. کارگردانی نیز به‌جای توضیح تنهایی، آن را فضاسازی می‌کند. طراحی صحنه برشی از یک اتاق و کاناپه است و موبایلی که همیشه به برق وصل است؛ موبایلی که در این زندگی حتی شارژ نگه نمی‌دارد و برای بقا باید دائم به پریز متصل ... دیدن ادامه ›› باشد؛ استعاره‌ای گویا برای خود مرد.
حضور سارا پارسایی با فلوت زنده تصمیمی درست و به‌جاست؛ نه پنهان پشت صحنه است و نه مزاحم نطق؛ با اجرا و حرکات فرم‌گون خود، حضور همان معشوقه‌ی مجازی را مجسم می‌کند و موسیقی را به شخصیت دوم نمایش بدل می‌سازد؛ فلوت او گاه تنفس مرد است، گاه صدای آن نرم‌افزار دلسوز؛ نقطه‌ی تماس دنیای واقعی و مجازی.

«اِی‌آی» با متنی فشرده و اجرایی یک‌نفس، تصویر صادقی می‌سازد از انسان مدرنی که تنهایی‌اش را با داده پر می‌کند؛ تماشایش را به شدت پیشنهاد می‌کنم.