کوتاه درباره نمایش مکاشفات راسکلنیکف / حسام منظور
29 اردیبهشت 405 سالن 4 مجموعه لبخند

«روزهای تاریک قهرمانی»

اگرچه رمانها و قهرمانان آنان همواره دستمایه نویسندگان و درام نویسان قرار گرفته تا روایت خود را بر اساس آن پی ریزی کنند اما گاه خوانش آنان می تواند کاملا منحصر و متفاوت از روند و روال منبع اصلی باشد.
«مکاشافات راسکلنیکف» به نویسندگی پیمان مجیدی قهرمان رمان مشهور جنایت و مکافات داستایوفسکی را برگزیده و او را در مواجهاتی در برابر خود و شخصیت های دیگر قرار می دهد تا مفاهیمش را ارائه دهد. مفاهیمی از وضعیت انسان معاصر در برابر آنچه پیرامون او را گرفته است. تاریکی ها، اعتراضات، خشونت، بی ... دیدن ادامه ›› عدالتی اجتماعی، فقر، جنگ و موارد دیگر..
راسکلنیکف اینبار و در زمان معاصر، از گور برخاسته و در سه مواجهه با وجوهی از مسئولیت انسانی خود روبرو می شود. نخست با دوستش دیمیتری در برابر مسئولیت اجتماعی و جامعه، سپس مسئولیت عاطفی و احساسی با ماری، و در پایان، در برابر وجدان خود با اقدام به عمل و قتل پیرزن. اما در هر سه موقعیت نوعی هجو و بی عملی در رویکرد او دیده می شود. او دیگر قهرمانی نیست که دست به عمل می زند بلکه عقیم می ماند و به گور باز می گردد.
در هر بخش گفتگوهایی ذهنی و عینی ردو بدل می شوند هر چند بقدر کفایت رسا و شفاف نیستند و نمی تواند از پس اتصال و انسجام کافی مفاهیم و موقعیت برآید و تنها فضایی کلی می سازد.
میزانسن ها به تحمیل صحنه دوسویه، دچار زحمتی از تکرار افتاده که لاجرم دید مخاطبان را تامین کند اما با توجه به وسعت صحنهء مفید سالن چهار لبخند، می توانست بهره ی بیشتری برده و فراتر از ایستادنها و دویدنها در نظر گرفته شود. هر چند این دوسویه بودن صحنه به نظر می رسد لطمه ای واضح به اثر زده است.
آیا متن و مفاهیم آن می تواند ارتباط لازم را با مخاطب برقرار کرده و با بن مایه روایت جنایت و مکافات، مقصود خود را ارائه دهد؟ در این مورد نیز به نظر می رسد اگر پیش زمینه ایی از رمان و قهرمان آن برای تماشاگر وجود نداشته باشد، ارتباط مناسبی رخ نمی دهد. ضمن آنکه در هر بخش علت و چرایی موضوعات مطرح شده روشن نیست و ابهام برانگیز است. با این حال پرده آخر و بازتولید خشونت در خلاف جهتِ اصلاح و عدالت، وضعیت واقعی تری از جهان معاصر را ترسیم می کند.
نمایش «مکاشفات راسکلنیکف» در فضاسازی پست مدرن از موسیقی و افکتهای نوری، طراحی لباس و گریم، تلاش دارد خود را تا زمان حال کشانده و به وضعیت معاصر نزدیک کند اما می تواند حرف و پیامی از جنس امروز را نیز با بهره از امکانات صحنه و تئاتریکالیته به خوبی منتقل کند؟ پاسخش جای تأمل دارد.
سال 93 اجرای پیشین این نمایش به کارگردانی نویسنده در مجموعه سابق آو بروی صحنه رفت که با توجه به موقعیت مکانی تاثیرگذاری متفاوتی داشت. نمایش پیش رو به کارگردانی حسام منظور و بازیگری او، مهدی ‌حسینی، جواد ‌اینانلو و نازنین ‌ذوالفقاری تلاشی در بازخوانی مجدد این اثر و برای مخاطب امروز است.

نیلوفرثانی