۰۹ مرداد ساعت ۰۳:۰۸
همهچیز بهجز دایی و وانیا
اجرای «دایی وانیا» کلاس درسی است برای توضیح اینکه چگونه میتوان با بهترین متریال، اثری را به بیراهه برد؛ یا به قول معروف، آشپز که دو تا شد، آش یا شور میشود یا بینمک.
اجرای جدید یوسف باپیری بیشتر شبیه یک تیزر تلویزیونی با تصاویر شارپ و تبلیغ مبلمان و لباس است تا یک اجرای تئاتر که در لحظه شکل میگیرد و توانایی بیان و انتقال احساس دارد. در «دایی وانیا» همهچیز تصنعی و تبلیغاتی است. کارگردان مرعوب یک ایده شده؛ ایدهای که شاید وسط ترافیک به ذهنش رسیده و دیگر حتی لحظهای به روابط علت و معلولی نمایشنامه توجه نکرده است. فقط میدانسته که دو نفر از بهترین بازیگران تئاتر معاصر ــ که اتفاقاً یکی از آنها چخوفساز قهاری است ــ را روی صحنه میآورد و آنها دو نفری تمام نمایشنامه را اجرا میکنند. «بهبه، چه ایده ناب و بکری!»
نمایش دقیقاً همانجا متوقف مانده است؛ در همان لحظهی اولِ فکر کردن به تولید. خام، ناهماهنگ و ملالآور؛ البته نه ملال از جنس سکوت و رمان مرده، ملالی حاصل از نوعی ذوقزدگی کودکانه. همان ذوقزدگیای که روی بروشور نمایش، نام آثار بزرگ جهان را ردیف میکنی و فهرستی از رفرنسهای اقتباس میدهی، اما تنها ارجاعت به آن آثار، بازی با جابهجایی کلمات کییرکگور است.
پ.ن: این بیماریِ ارجاعدهی، از بکت تا کریم شیرهای، انگار از «پیرپسر» شروع شد. قیاس معالفارق است، اما «دایی وانیا»ی باپیری، «پیرپسر» تئاتریهاست؛ پرهیاهو، آراسته، اما تهی.