کمدیا دلارته
نوعی از نمایشهای مبتنی بر تئاتر بداههسازی است که در سده شانزدهم در ایتالیا شکل گرفت.
این شکل از اجرا بیشتر توسط هنرمندان چیرهدستی که به فنون "پانتومیم" و بداههپردازی آشنا بودند و توانایی فراوانی برای انجام حرکات آکروباتیک داشتند، از شهری به شهری دیگر اجرا میشد. کمدی مهارت عمده توجه خود را به خلق تیپهای نمایشی مبذول میساخت و معمولاً ۱۰ بازیگر تیپهای مختلف را به نمایش میگذاشتند. کمدیادلارته با نمایش "تخت حوضی" ایرانی شباهت بسیاری دارد.
در کمدی مهارت تیپهای مختلفی وجود داشت که عمدهترین آنها عبارت بودند از:
۱- رنگیپوش (زانی یا اسکاپنه یا هارلکن): نوکری بذلهگو و شوخ است و اولین پرسوناژی است که رسماً وارد نمایشهای کمدی دلارته میشود و کمکم جای خود را در نمایش باز کرده و بعدها نام”هارلکن” را در بازگشت از فرانسه به خود میگیرد
۲- کاپیتانه :لافزن
۳- پنتالونه :تیپ تاجر و خسیس، شهوتران
۴- دوتوره :نماینده کسانی که تظاهر به فهمیدن میکردند