تر شدن از غربت رنگ: درباه ی آثاری از نمایشگاه انجمن نقاشان ایران در خانه ی هنرمندان

نمایشگاه هنرمندان زیر چهل سال انجمن نقاشان ایران،گستره ای متفاوت از آثار و رویکردها را در نقاشی سال های اخیر ایران می گشاید و می شناساند.نقاشی هایی که نشان از آن دارند که هنر ایران در سال های اخیر حرف هایی برای گفتن در سطح جهانی دارد.در حقیقت تنوع و گوناگونی آثار در این نمایشگاه که از کارهای ضعیف،متوسط تا بسیار خوب را در بر می گیرد،نیاز به بررسی ای همه جانبه و دقیق دارد که مهم ترین پیامد آن کشف پدیده هایی نوین در نقاشی متاخر ایران است...در این جا صرفاً از میان تعدادی از آثار که عمیقاً اثر گذار بودند تلاش می کنم تا بعضی جنبه های جدید در کار تعدادی از نقاشان را از حیث تداخل های نامتعارف فرمی و محتوایی نشان دهم.بی تردید،مجبور خواهم بود از میان این نقاشان کار خود را به چند مورد خاص محدود کنم ،اما پیشاپیش باید گفت که گستره ی آثار بسیار وسیع تر و قابل توجه ... دیدن ادامه ›› تر است...

نقاشی های هدی بلوری،متین محقق،نازنین خسرونیا و ندا صحرائیان را از جهت تحلیل مولفه هایی ویژه در آثارشان در این زمینه بر گزیده ام ،بی آن که عملاً بتوان خلاقیت های دیگر آثار را به این موارد محدود کرد....

نقاشی های هدی بلوری را زیر عنوان مفاهیمی مانند «تا خوردگی»(the fold) و «چین در فضا»،آثار متین محقق را به منزله ترکیب های هم زمان هندسی و گسیخته ی فرم و رنگ،نقاشی های نازنین خسرونیا را به عنوان «ابژه ها ی قلمرو زدوده» و کارهای ندا صحرائیان را ابداعی نوین از ترکیبات هنر کاشی کاری در نقاشی معاصر ایران بررسی می کنیم...در حالی که باید آن ها را به طیف متنوعی از رویکردهای نقاشی -تفکر بازگرداند...

نخستین ویژگی آثار هدی بلوری که آن را می توان در اغلب کارهای او تشخیص داد ،«مرکز زدودگی» فضایی فرم و رنگ و فقدان یک نقطه انباشت رنگی یا محتوایی در نقاشی است ،به نحوی که آثار او چشم را با «سطح یکدستی» از اثر مواجه می کند بی آن که بر نقاط خاصی از کار دست بگذارد.در نقاشی های بلوری نوعی جمع شدگی و چین خوردن فضا وجود دارد که به انحاء مختلف تکرار می شود...از سوی دیگر،نقاشی های دو و سه لته ای او این حسِ تغییر فضا را از طریق چین ها یا تا خوردگی نقاشی تشدید می کنند.نکته ی اساسی در این جاست که ورود به فضاهای ناشناخته و متفاوت در کار بلوری نه از طریق جداسازی رنگی فضا،بلکه با تاخوردگی اثر در زمینه ی نقاشی ایجاد می شود...بلوری نوعی موج اندازی را در میانه ی کار ایجاد می کند که سیلانی جدید به فضا می دهد و امکان متفاوت شدن نقاشی را با خود فراهم می کند.از طریق این چین های ریز است که نقاشی فرصت مرتبط شدن به خارج از خویش را می یابد...تشدید دولته ای اثر دقیقاً منطبق با تا خورگی کار است که به تماشاگر امکان گذار به فضاهای دیگر را می دهد...بی آن که به مرکزی خاص در نقاشی متصل باشد...

نقاشی های متین محقق در تداخل خاص میان هندسه دقیق و چارچوب مند و آشفتگی و اغتشاش مهار شده ی رنگی،ترکیبی از منطق و احساس را متجلی می کنند...گویی نقاشی ناگهان از دل آشوب بی نهایت لحظاتی خاص را در رنگ و فرم اسیر می کند و به آن ها زندگی می دهد...فضاهای پارادوکسیکال نظم و بی نظمی در کنار هم ،انگار نوید دهنده ی لحظه ای از کشف نقاش است که به او امکان آفرینش چیزی جدید میان این دو حالت ظاهراً متضاد را می دهد...محقق می تواند این دو صورت ناهم گون را در عین حفظ تفاوت کنار هم بنشاند...

در آثار نازنین خسرو نیا غرابت فضایی از طریق قلمروزدودگی ابژه ها و عناصر تابلو در مکان هایی نامتعارف حاصل می شود...کوسه ها و ماهی هایی که در سمت آسمان در چیدمانی نامعمول در کنار اشیایی دیگر حاضر می شوند، ماهیانی که در مکانی خارج از آب نفس می کشند...به نظر می رسد آثار خسرونیا نوعی حیات نامتعارف را برای اشیا و موجودات مد نظر دارند.آن ها از مکان های همیشگی خود جدا می شوند تا شکل متفاوتی از زندگی را خبر دهند...گر چه گونه ای فضای ستم دیده گی و مورد ظلم واقع شدن بر این اشیاء حکم فرماست...اما قلمروزدودگی شان امکان رسیدن به شکل های نامتعارفی از کشف را ممکن می کند...

ندا صحرائیان در برداشت های نوین خود از ترکیبات کاشی کاری ،در فرم و محتواهای جدید امکان رسیدن به طرح های نقاشانه ای از دل نقوش کاشی را فراهم می کند که رنگ های آن فاصله ی زیادی با ادراک زیبایی شناسی سنتی دارند...ترکیبات شگفت قهوه ای روشن و سرخ در زمینه ی گل ها و نقوش هندسی ادامه ی نوینی را برای زندگی فرم های معنوی در زمینه ای معاصر فراهم می کنند...که خبر از دگرگونی امر بومی در فضایی جهانی تر دارد...به ویژه رابطه ی زمینه ،رنگ ها و طرح ها سبب فرا رفتن از مفهوم «نقش» به سمت ادراکی نشانه ای از اثر می شود که قابل تقلیل به نمادگرایی سنتی نیست....

در مجموع نمایشگاه دربردارنده ی آثاری متنوع است که چند گانگی رویکردی آن را نمی توان به نگرشی واحد و محدود تقلیل داد و نیاز هست که ابداعات و ابتکارات بعضی از آثار از منظری متفاوت مد نظر قرار گیرد...