تیوال | آزیتا اصغرنژاد: * عباس نعلبندیان نعلبندیان در سال ۱۳۲۸ در تهران زاده شد، که ا

S3 > com/org | (HTTPS) 78.157.41.90 : 07:53:10

* عباس نعلبندیان

نعلبندیان در سال ۱۳۲۸ در تهران زاده شد، که اصالت پدر او بروجردی بود .دوران کودکی و نوجوانی‌اش را در روزنامه فروشی پدرش گذراند و پس از آشنایی با افرادی چون محمد آستیم که دیگران او را استاد نعلبندیان تلقی می کردند و محمود استادمحمد و رفت و آمد به محافل هنری آن دوره مانند کافه فیروز در ۱۸ سالگی شروع به نوشتن کرد. او با شکوه نجم آبادی ازدواج کرد و بعد از مدتی از او جدا شد مدتی هم با فهیمه آموزنده زندگی کرد او فرزندی ندارد .در حال حاضر (1390 )تنها برادرش محمد یوسفی و برادر زاده ها و خواهر زاده ها بازماندگان ... دیدن ادامه ›› او می باشند

با نگارش نمایشنامه «پژوهشی ژرف و سترگ در سنگواره‌های قرن بیست و پنجم زمین‌شناسی یا چهاردهم، بیستم فرقی نمی‌کند» جایزه اول مسابقه نمایشنامه نویسی نسل جوان را از آن خود کرد. این نمایش همان سال در جشن هنر شیراز نیز جوایز متعددی رانصیب خود کرد و نویسنده را به شهرت رساند، “پژوهشی ژرف وسترگ“ بعد از آن در سال ۴۸ در تالار سینمای کانون و به کارگردانی “آربی آوانسیان“ به اجرای عمومی در آمد.

عباس نعلبندیان در سال ۴۸ به عنوان مدیر و عضو شورا در کارگاه نمایش مشغول به کار شد و تا اواخر سال ۵۷ در همین سمت باقی ماند.

نعلبندیان در اول خرداد سال ۶۸ در سن ۴۰ سالگی با خوردن قرص اقدام به خودکشی کرد . در زمان مرگ صدای خود راضبط کرد و آخرین سخنان را بر زبان جاری کرد و درهفتم خرداد جان سپرد و در هشتم خرداد به خاک سپرده شد و بر سنگ مزارش نوشته : در این غربت غریب عطر تو را از کدامین طوفان باید خواست. / ویکی پدیا

عباس نعلبندیان تنها در زندگی واقعی‌اش خودکشی نکرد، بلکه در زندگی هنری‌اش نیز به نوعی خودکشی کرد. خودکشی از آن رو که بخش عمده خلاقیت‌های هنری وی در پس چند بازی کودکانه پنهان ماند؛ چه در دهه 40 و 50 و چه امروز که با آمدن نام نعلبندیان همه بدون اختیار به یاد تاکید او بر عدم استفاده از حروف عربی می‌افتند. این که صندلی را به شکل سندلی می‌نوشت و تنوین را به شکل نون و به جای مثلا می‌نوشت مسلن و یا حتی اگر گامی فراتر بگذاریم همه نعلبندیان را به خاطر نام‌گذاری عجیب آثارش می‌شناسند. نام‌‌هایی که گاه از چندین جمله فراتر می‌روند و ترکیبی است از عناصر ناهمگون و این نکته تقریبا تمام آثار وی را در بر می‌گیرد.

این دو نکته ضمن آن‌که باعث شناخته شدن نعلبندیان و بحث‌های فراوان پیرامون وی شد، اما در همان حال چنان سایه سنگینی بر آثار وی افکند که هیچ‌گاه ارزش‌های بالای آثار وی به درستی درک و فهم نشد.

نعلبندیان را ‌می‌توان تنهاترین نمایشنامه‌نویس ایرانی به شمار آورد، تنها از آن رو که در هیچ یک از قالب‌های مألوف و شناخته شده نمایشنامه‌نویسی رو به رشد دهه 40 و 50 جایی نداشت. آثار او نه در حوزه رئالیسم اکبر رادی قرار داشت و نه سویه‌های سیاسی و نمادگرایانه آثار ساعدی را داشت. او حتی به ادبیات اسطوره‌ای بیضایی و تئاتر ملی نصیریان هم تعلق نداشت. اگر چه از همه آن‌ها می‌توان نشانی را در نمایشنامه‌های وی یافت، نشانه‌هایی گاه قدرتمند همچون رئالیسم موجود در "ناگهان" که یادآور نمایشنامه "تنگنا" اثر محمود دولت‌آبادی است.

شاید بتوان بهمن فرسی و مهین تجدد را نزدیک‌ترین نویسندگان به نعلبندیان دانست اما نه در آثار فرسی آن شوریدگی و جسارت نعلبندیان وجود دارد و نه در آثار تجدد آن وجوه قدرتمند دراماتیک، پس هنوز می‌توان گفت نعلبندیان نویسنده تنهایی بود یا شاید تنهایی است.

از میان تمام ویژگی‌های کمتر مهم شده آثار نعلبندیان چند ویژگی را به طور خاص می‌توان برجسته کرد:

نخستین ویژگی آثار نعلبندیان که در همان نگاه اول خود را رخ می‌کشد، استفاده گسترده وی از تلمیحات متعدد و یا به زبانی امروزی‌تر بینامتنیت آثار وی است. نمایشنامه‌های او آثار سیالی هستند که در آن از مولوی و حافظ گرفته تا شکسپیر، از آیات قرآن تا متون عهدعتیق، از تذکره الاولیای عطار تا اشعار نیما یوشیج، از متون عرفانی تا متون مربوط به سحر و جادو از ادبیات مدرن غربی تا اساطیر ایران باستان همه و همه را در خود جای می‌دهد. این استفاده گاه به شکل نقل قول مستقیم در آثار او می‌آیند و گاه به شکل غیرمستقیم. گاه می‌توان آن را در لایه‌های زیرین اثر جستجو کرد وگاه در لایه‌های رویی و ظاهری اثر.

این ویژگی به نعلبندیان کمک می‌کند تا زمان‌ها و مکان‌های مختلف را در هم آمیزد و فضایی غریب و غیررئالیستی را نزد مخاطب بیافریند، اما نکته مهمتر آن است که این ویژگی در نمایشنامه‌های نعلبندیان نه یک ادای روشنفکرانه است و نه یک اظهار فضل و باسوادی؛ بلکه منطق آن را می‌توان در دل آثار وی پی گرفت و این خود ما را به دومین ویژگی نمایشنامه‌های وی رهنمون می‌سازد.

آثار نعلبندیان تنها در پناه یک استعاره کلان که کل اثر را در برگرفته‌ قابل بازخوانی هستند. در نمایشنامه"سندلی کنار پنجره بگذاریم و...." بدون درک استعاره دادگاه، دادگاهی که خود استعاره از روز حساب و داوری است، ما با اثری مغشوش و بی‌منطق طرفیم. هم‌چنانکه در "قصه غریب سفر شاد شین شنگول به ..." باز در پناه استعاره مرگ و رستاخیز مردگان است که می‌توان چنین ناهمگونی را گردهم آورد.

استعاره کلان اغلب آثار نعلبندیان مرگ‌اندیشی است. مرگ و بالاخص رستاخیز و روز حساب، حضوری مسلط در تمام آثار وی دارد. از نمایشنامه "سندلی کنار..." تا "قصه غریب شادشین..." و تا زندگی پس از مرگ در "اگر فاوست یک کم معرفت به خرج داده بود" حتی حضور مسلط مرگ را در نمایشنامه‌های "ناگهان هذا..." و "داستان‌هایی از بارش مهر و مرگ" می‌توان پی‌گرفت، مرگی که حضور سنگینش بر تمام شخصیت‌های نمایشنامه احساس می‌شود.

به عنوان مثال مرگ فریدون در "ناگهان" و این حضور مسلط مرگ حتی در آثار داستانی نعلبندیان نیز به شکل پر رنگ دیده می‌شود و به عنوان عنصری محوری در رمان "وصال در وادی هفتم: یک غزل غمناک" دیده می‌شود. با خواندن‌ چند صفحه از داستان، با صفحه‌ای سفید مواجه می‌شویم که در آن تنها مهر مرگ وجود دارد. این مرگ‌اندیشی و حضور غالب و مسلط مرگ به نعلبندیان اجازه می‌دهد شخصیت‌هایش را از دل تاریخ و اسطوره به زمان امروز فرا بخواند و آن‌ها را با انسان‌های امروزی بیامیزد. بدون فهم استعاره مرگ و مرگ‌اندیشی در آثار نعلبندیان، نمایشنامه‌های وی چیزی جز آثاری مغشوش و بی‌نظم و بی‌منطق به نظر نمی‌آید، اما با حضور مرگ، منطق تمام رویدادهای ناهمگون و شخصیت‌های ناهمگون آن شکل می‌گیرد و این خود سازنده سومین ویژگی عمده آثار نعلبندیان است.

نعلبندیان بیش از هر چیز در آثارش دغدغه زبان را دارد. این‌که چگونه می‌توان لایه‌های مختلف زبان را درکنار هم قرار داد. از زبان تاریخی و اسطوره‌ای گرفته تا زبان ادبی، زبان محاوره‌ای و زبان امروزی. وی در نمایشنامه‌هایش سعی می‌کند به این تلفیق دست یابد. گاه از زبان متون دینی در آثارش سود می‌جوید و گاه به استفاده از طنز در آثارش روی می‌آورد. حضور شخصیت‌های ناهمگون از زمان‌ها و مکان‌های مختلف این امکان را در اختیار وی می‌گذارد که به بازی دلخواهش با مسئله زبان بپردازد و آثاری چند صدایی خلق کند، که تاکنون نیز نمونه آن حداقل در نمایشنامه‌نویسی فارسی به وجود نیامده است.

این سه ویژگی و ویژگی‌های متعدد دیگر، آثار نعلبندیان را آثاری پیشرو نشان می‌دهند که با جدیدترین جریان‌های تئاتری در جهان قابل مقایسه است. آثاری که در همان دوران و تحت عنوان پست مدرنیسم در ادبیات غرب در حال شکل‌گیری بود و ‌می‌توان تمامی مولفه‌های آن را کمابیش در آثار نعلبندیان پیدا کرد، از جمله آن‌ها، تکثر و چند صدایی، عدم حضور روایت و شخصیت محوری، طنز و آیرونی، بازی زبانی، پارودی و ...

این نشان می‌دهد نعلبندیان قابلیت تبدیل شدن به نویسنده‌ای جهانی را داشته و دارد، اما به دلایل متعددی هنوز‌ غبار زمانی زیادی که بر آثارش‌ نشسته، زدوده نشده‌ و این خود همتی را برای درک، کشف و بازخوانی متون وی از سوی جامعه تئاتری ‌می‌طلبد. / ایران تئاتر

۱۶ نفر این را دوست دارند

نیلوفر ظفری (nili_n11)

سپاس از شما آزیتای عزیز

دوست‌دارم

پاسخ

دیدن ۵ نظر میانی

آزیتا اصغرنژاد (azita912)

سرگذشت عباس نعلبندیان / حسین ایرجی / کانون فرهنگی چوک

* یک غزل غمناک

مرگ برای یک هنرمند خود آغاز زندگی دوباره است ، تولد است و ماندگاری.

دیازپام بود یا کلرزپام.شاید هم اگسازپام.هرچی بود آخرش ... دیدن ادامه ›› پام داشت.یک بسته بود یا دو بسته،نمی دانم،ولی بود.از ترس اینکه دوباره چشم باز کند و سر از بیمارستان در آورد سنگ تمام گذاشت و هرچه داشت و نداشت را خرداد یا خورد داد یا قورت داد، نمی دانم. فردوس کاویانی در جایی گفت که دوشنبه بود.اول خرداد بود،بعضی هشت خرداد و بعضی،نمی دانم.

* سرگذشت عباس نعلبندیان :

سال 1326 در تهران متولد شد. تنها فرزند پدر و مادری بود که از هم جدا شده بودند.با پدرش زندگی می کرد.پدرش از همسر دوم،چند فرزند داشت و مادرش نیز از همسر قبلی فرزندی داشت.برادری داشت که همدیگر را به ندرت می دیدند.خانه پدرش در میدان بروجردی بود،اصلیت پدرش نیز به بروجرد میرسید.تحصیلات را در دبیرستان ادیب و حکیم نظامی تهران گذراند.بعد از ادیب از چند دبیرستان اخراج شد و سرانجام به دبیرستان فخر رازی رفت.محمود استاد محمد، شهرام شاهرختاش، شاهرخ صفایی و بهمن مفید نیز در آن زمان در دبیرستان فخر رازی درس می خواندند.

محمود استاد محمد که بعد ها به دبیرستان رفته بود،به سفارش محمد آستیم،میگوید:روزهای اول سال بود و معمولا شاگردان به مدرسه می آمدند در حیاط کوچک دبیرستان به دنبال نعلبندیان می گشتم، شهرام با اشاره دست نشان داد.به ظن اشتباه،با تاکید و تصریح پرسیدم :«نعلبندیان؟» شهرام با درک حیرتم گفت:«خودشه».....ولی آنکه آنجا ایستاده بود شاگرد ابلیس نبود.اصلا ظاهرش مثل ما نبود.با موهایش-کوتاه،دکمه یخه پیراهنش-بسته و صورتش-زیر سایه ته ریش. کت و شلوار تیره،عینک نمره دار تیره،دنیایی تیره ولی آرام،آرام،آرام.انگار آن دریا هیچگاه از هیچ طوفانی متلاطم نشده است.....

در هشتمین سال دبیرستان سال ششم را بدون دیپلم رها کرد.مشغولیت دیگر عباس نعلبندیان کار در دکه ی روزنامه فروشی پدر بود که در نزدیکی دبیرستان فخر رازی بود.او تکالیف مدرسه را در حین انجام کار در دکه روزنامه فروشی انجام میداد و می توان گفت،بخشی از آشنایی او با ادب و هنر از همین جا شروع شده بود

در سن 18 سالگی دست به قلم برد یک نمایشنامه تک پرده با دو پرسوناژ به نام آن روی سکه یا روی دیگر سکه که بافتی کاملا رئالیستی داشت،نوشت.او نمی توانست نمایش ببیند.فقط نمایش های رادیویی را شنیده بود.تاریخ نخستین کاری که از عباس نعلبندیان چاپ شد به سال 1346 می رسد.تاریخ نخستین بد لعابی نعلبندیان با جامعه فرهنگی به سال 1346 می رسد.اولین نوشته اش در ماهنامه نگین چاپ شد.

دکتر محمود عنایت-سردبیر نگین-یک روزنامه نگار عادی نبود.دکتر عنایت قصه و نمایشنامه چاپ نمی کرد،چاپ(ص.ص.میم)-برای عباس-ابتدای اعتبار عباس بود ولی مقدمه دکتر با فحوای«مشکل رسم الخط»نویسنده هم ابتدای کج تابی سرنوشت ساز عباس بود.دکتر عنایت در مقدمه قصه نوشته بود:-«آقای نعلبندیان رسم الخط خاصی در انشا دارند،از قبیل نوشتن(سدا) به جای (صدا)،(سندوق) به جای (صندوق)،(خابیدن) به جای (خوابیدن) و....»

محمود استاد محمد میگوید:«در دهه عاشورا از قید بساط آزاد بود.دسته های سینه زنی را از دست نمیداد.واقع شدن در صف عزاداران،حرکت عباس نمی بود،به او نمی آمد،با طبعش نمی خواند.روز عاشورا در شلوغ ترین منطقه بازار،در ساکت ترین حالت ظاهری با جماعت پر خروش می خروشید و گاهی با چهار انگشت یک دست،سینه هم می زد.دهان به می نیالوده بود و نمی آلود. سیگار نمی کشید و محجوب بود.خنده نداشت،بروز شادی اش در یک لبخند کوتاه و کم رنگ خلاصه می شد.همیشه در شنیدن صدایش مسأله داشتیم،به خصوص در جمع پنج شش نفره.عصا قورت داده راه می رفت.تخم پیر نبود ولی بدنش پیر بود.بگونه ای راه می رفت که حس می کردی این بدن هرگز ندویده و نمی تواند بدود.رکیک گو نبود.در مخالفت با سلطنت بی پروا بود.فرهنگ سلطنت را به سخره می گرفت ولی در برابر سخنرانی ها و سیاست های تحمیق کننده کارش از تمسخر می گذشت.به خشم می رسید و در این خشم از رکاکت هم پروا نمی کرد.به دکتر مصدق اعتقادی راسخ داشت.عاطفه اش نسبت به چه گوارا حد و حصر نداشت.»

بیشترین حجم خانه عباس نعلبندیان را کتابهایش اشغال کرده بودند.کتابهای بسیار زیادی داشت و همواره در حال مطالعه بود.پول کاغذها که روی آن مینوشت را به سختی در می آورد.آدم دلسوخته و از قشر پایین جامعه بود و مثل تمام کسانی که از این قشر اجتماع وارد زندگی اجتماعی میشوند،دارای داده ها و داشته های دینی بود.یک بچه مذهبی و مسلمان بود.اما با دیدگاه خاص خودش به مذهب نگاه میکرد.قرآن میخواند و عربی بسیار خوب میدانست.

اولین و جنجالی ترین نمایشنامه نعلبندیان در سن۲۱سالگی به صحنه رفت.«پژوهشی ژرف و سترگ و نو،در سنگواره های دوره بیست و پنجم زمین شناسی یا چهاردهم،بیستم و غیره فرقی نمی کند» این نمایشنامه در اولین مسابقه نمایشنامه نویسی سازمان جشن و هنر مقام دوم را احراز کرد.

عادت نداشت نوشته اش را تصحیح کند.یعنی برگردد و خط بزند و حذف کند.همه نمایشنامه هایش را به طرز عجیبی ،در یک نوبت می نوشت.شکوه نجم آبادی همسر او در جایی می گوید که شب در اتاقش شروع به نوشتن می کرد و صبح نمایشنامه ای بدون خط خوردگی آماده چاپ داشت.وقتی از او می پرسیدند که چگونه این کار را انجام می دهد،در جوابی گفته بود،ماه ها شخصیت ها و اعمالشان را در ذهنم تجسم میکنم و در یک نوبت همه را روی کاغذ می آورم.

در سال 48 به عنوان مدیر و عضو اصلی شورا در کارگاه نمایش که زیر نظر تلویزیون ملی بود منصوب شد و تا اواخر سال 57 در همین سمت قرار داشت.

درزمان انقلاب دچار نابسامانی هایی شد ودر این دوره به کارهای مختلفی روی آورد.ولی هیچکدام با روحیه او سازگار نبود.بالاخره یک ایستگاه مانده به آخر گوشه گیری را انتخاب کرد. با موتور پدرش تصادف کرد و طحالش را از دست داد.بعد از بیرون آمدن از منزل پدری به خانه ی خودش بازگشت.شروع کرد به فروختن وسایل و کتابهایش.همسرش نیز او را ترک کرده بود.

مدت کوتاهی به درخواست فردوس کاویانی به محل تمرین نمایشنامه سفارت خانه(مروژک)در اداره تئاتر رفت.اما به دلیل ناتوانی جسمی،دیگر نتوانست بر سر تمرین حاضر شود.در این مدت تنها با فردوس کاویانی ارتباط داشت.به هر تقدیر عباس نعلبندیان در اوج نا امیدی به ایستگاه آخر رسید!او روز دوشنبه اول خرداد ماه ۱۳۶8 یک بعد از ظهر را برای پایان زندگی خود انتخاب کرد.

شهره آغداشلو از چگونگی خودکشی عباس نعلبندیان می گوید:«در صفحه آخر دفتر خاطراتش نوشته،شونزده تا دیازپام...پانزده تا اکسازپام....ده تا کدئین....هفده تا دیکلوفناک.....و همه را یک جا می خورد،دقیقا دوشنبه اول خرداد1367»و روی پاکت سیگارش می نویسد:«امیدوارم امروز و فردا کسی به سراغم نیاید.»

پرویز پورحسینی در یک جمله کوتاه او را چنین تعریف میکند:" چیزی که در نهایت میتوان درباره او گفت این است که،عباس نعلبندیان انسان شریفی بود.روحش شاد. "

* نمایشنامه‌ها: پژوهشی ژرف و سترگ و نو در سنگواره‌های دوره بیست‌و پنجم زمین‌شناسی یا چهاردهم، بیستم و غیره فرقی نمی‌کند؛ 1347/اگر فاوست یک کم معرفت به خرج داده بود؛ 1348/سندلی کنار پنجره بگذاریم و بنشینیم و به شب دراز و تاریک‌ خاموش سرد بیابان نگاه کنیم؛ 1349/ناگهان هذا حبیب‌الله مات فی حب‌الله هذا قیل‌الله مات به سیف‌الله؛ 1351/قصه غریب سفر شادشین شنگول به دیار آدمکشان و امردان و جذامیان و دزدان و دیوانگان وروسپیان ؛۱۳۵۱/هرا مسا 705-709؛ 1356/داستان‌هایی از بارش مهر و مرگ؛ 1356/داود و اوریا(تنظیم داستانی از تورات برای صحنه)/پوف(یک نمایشنامه منتشر نشده)

* داستان ها:وصال در وادی هفتم: یک غزل غمناک(رمان)؛ 1354/ص ص م از مرگ تا مرگ(مجموعه داستان)؛ 1349

* ترجمه ها: "طلبکارها" اثر آگوست استریندبرگ؛ 1351/"پرومتوس در بند" اثر آشیل؛ 1351/"سه قطعه" اثر پیتر هاندکه؛ 1351

دوست‌دارم

پاسخ

کهبد تاراج (kahbod)

ممنون از این پست خوب شما سرکار

دوست‌دارم

پاسخ

حمید نخعی (hnahna)

ممنون از این پست خواندنی . همچنانکه حسین ایرجی قبلتر نیز نگاشته بودند باید گفت تکرار یاد و خاطره و مرور بر اثار و شناختنامه هائی از این دست همچنانکه سایت ایران تئاتر در جمله برش خورده و نقل قول شده در زیر گفته است کمکی ست برای زدودن غبار های نشسته بر اثار و افرادی چنین (که شاید تعمدی بر این غبار نشینی نیز در طی همه این سالهای رفته وجود داشته است) میباشد:
"...این نشان می‌دهد نعلبندیان قابلیت تبدیل شدن به نویسنده‌ای جهانی را داشته و دارد، اما به دلایل متعددی هنوز‌ غبار زمانی زیادی که بر آثارش‌ نشسته، زدوده نشده‌ و این خود همتی را برای درک، کشف و بازخوانی متون وی از سوی جامعه تئاتری ‌می‌طلبد."
#نمایشنامه پژوهشی سترگ .. برنده جایزه تلویزیون در جشن هنر شیراز و برنده جایزه دوم نمایشنامه نویسی جشن هنر شیراز ( اجرای 1347) گردید.و باهنرمندی : کامبیز ابراهیمی-پرویز پور حسینی-سعید پور صمیمی-مهتاج نجومی-شکوه نجم ابادی-شهروز رامتین-فرهاد مجد ابادی-ناصر رحمانی نژاد-اسماعیل ... دیدن ادامه ›› خلج-پیان-محمد اسکندری-و...-
نقدی از هوشنگ حسامی در مجله فردوسیدوم دی 1347: " بکت دیگری از شرق افسانه ای.."
#سندلی را کنار پنجره...:به کارگردانی عباس نعلبندیان در 1350 در کارگاه نمایش با هنرمندی: شکوه نجم ابادی -بهرام وطن پرست-محمد باقر غفاری- مهوش افشارپناه- هوشنگ توزیع- رضا رویگری- سهیل سوزنی- صدرالدین زاهد-فریبرز سمندر پور- شمسی فضل الهی اجرا شد.
#ناگهان هذا فی حبیب الله...سال 1351 به کارگردانی و طراحی اربی اوانسیان در تئاتر شهر و با هنرمندی :مهوش افشار پناه-سیاووش تهمورث- فهیمه راستکار-نسرین رهبری- رضا رویگری- صدرالدین زاهد-محمد باقر غفاری-بیژن مفید- شکوه نجم ابادی- فریدون یوسفی به اجرا در امد.
نقدها: بلوغ جوانها از بهنام ناطقی. مجله تماشا ( مجله رادیو تلویزیون ملی ایران)-نقدی از منوچهر اتشی مجله تماشا-ناگهان و... جامعه شناسی تئاتر بیمار نوگرایان از حسن بایرامی-افتضاح یک نمایشنامه و توهین به ایران. مجله فردوسی-این تئاتر است یا فریب . از هوشنگ حسامی روزنامه کیهان.
از نمایشنامه در ایران . حمید شعاعی.

دوست‌دارم

پاسخ

نظردهی

برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید

بخشی از آمار تیوال