گپ خودمانی (4)
یکی از آثار معروف شاملو ، تصحیح دیوان حافظ و توضیح پیرامون آن است . این اثر تحت عنوان " حافظ شیراز به روایت احمد شاملو " ، در سال 1354 دو بار چاپ و در سال 1360 به چاپ سوم رسید ، همراه با مقدمه ای در 55 صفحه . کل دیوان حافظ که شاملو جمع آوری کرده به 502 غزل می رسد . که در دیوان های حافظ چاپ دیگران نیز تفاوت چندانی ندارد . مثلاً حافظ چاپ خانلری 486 غزل دارد .
شاملو در مقدمه کتاب وعده داده بود تا " حاشیه و یادداشت ها " پیرامون غزلیات حافظ چاپ شود که هرگز چاپ نشد و دلایل آن نیز معلوم نگردید . غیر از آن بعد از چاپ سوم دیوان ، مقدمه نیز حذف شد و حافظ به روایت شاملو بدون مقدمه به چاپ رسید .
شاملو در مقدمه خیلی از مسائل را روشن می کند . چگونگی جمع آوری دیوان ، علائم نقطه گذاری ، بررسی شش نسخه دیوان حافظ شامل : غنی _ قزوینی ، نیساری ، سودی ، مسعود فرزاد ، دکتر نائینی _ دکتر نذیر احمد و انجوی شیرازی . طبیعی ست چون نسخه های خانلری و سایه بعد از روایت شاملو به چاپ رسیده اند ، در این بررسی
... دیدن ادامه ››
جایی ندارد .
شاملو توضیح می دهد که درباره علائم نقطه گذاری " گروهی این کار را نپسندیده اند ، گروهی زائد شمرده اند ، بعضی ریشخند کرده اند ... مهم نیست . اگر نقطه گذاری خواننده را در مسیر درست نگهدارد، آن خنده ها باد هواست ." و سپس ادامی می دهد که درباره اسطوره هایی که حافظ از آن استفاده کرده مثل "... سلیمان و بلقیس ، جام جم ، وادی ایمن ، آینه اسکندر ، یوسف و زلیخا و..."
در " حاشیه و یادداشت ها " توضیح می دهد. و همان طور که گفتم به دلایل نامعلومی ( لااقل از نظر نگارنده این سطور ) ، این یادداشت ها چاپ نشد .
خوب ، این خلاصه کار شاملو بر دیوان حافظ است و اما یک نکته دیگر : شاملو اندکی از واژه ها را که بی ربط بوده حذف کرده و جای آن واژه های مناسبی گذاشته . همان کاری که خانلری نیز انجام داده است .
او ترتیب و توالی غزلیات حافظ را نیز به ترتیب زمانی برای سنین جوانی ، میان سالی و کهن سالی شاعر تقسیم بندی می کند و معتقد است که بدین ترتیب اشعار او بهتر خوانده می شود . به نظر این جانب نیز این روش درست است . چرا که اشعار هر شاعری ،آن هم شاعر بزرگی مثل حافظ سیر زمانی خودش را طی می کند تا به پختگی برسد .
در این جا این قسمت بحث را تمام می کنم و ادامه را به بحث بعدی موکول می کنم . فقط از شما عزیزان سوال می کنم ( طبق وعده ای که خواسته بودم شما بزرگواران در بحث شرکت فعال داشته باشید )، نظر تان درباره روایت شاملو از حافظ چیست ؟ آیا روایت او را می پذیرید ؟ ایراد کار او چیست ؟ اگر ایرادی به او دارید . نقاط مثبت و احیاناًنقاط ضعف شاملو در این کار چیست ؟ کدام نسخه از نسخه های موجود حافظ ،بیشتر مورد استفاده شماست . یعنی نسخه شاملو یا نسخه دیگری .( در متن فوق از هشت نسخه نام برده شد ).یا مثلاً نسخه پژمان بختیاری یا خطیب رهبر را می پسندید و چرا ؟
شما عزیزان در صورت امکان به این سوالات یا بخشی از آن بر حسب تمایل و اطلاع تان پاسخ دهید تا ادامه بحث را در بخش بعدی داشته باشیم . با سپاس از حضور گرم شما .