"اگر من بمیرم... "
(به محتوای نمایش اشاره شده است)

"اگه بمیری" متنی روانکاونه حول پرسوناژهایی ست که مواجه اشان را با رخداد "عشق،مرگ وبقا " به تصویر میکشد بویژه کارکتر اصلی "آن"، زنی ست که همسرنویسنده اش را به تازگی از دست داده و دراین مواجه او به شناخت دیگری از خود و همسرش میرسد ...بخشی از ساختار ذهنی و روانی اش که تاکنون مجال بروز نداشته وحالا در ساحت ، "فقدان ِدیگری" رو آمده است .
فلوریان زلر نویسنده ی فرانسوی ، متولد 1979 ست که در 22 سالگی و بااولین رمان خود ، جوایز بسیاری را بدست آورد انچه ازاو نقل میشود این ست که رکورد بیشترین اجرای نمایش های یک نویسنده ی فرانسوی را درحال حاضر دارد، او در "اگر بمیری ..." سیالیت زمانی و وقایع را طوری رقم میزند که مخاطب مدام در رفت و برگشتی از درک آنچه رخ داده با شکست در پیش فرض ها و برداشت هایش،روبروست..
اما تمرکز اصلی وی بر ذهن پیجیده و قابل واکاوی "آن" ست که درظاهر درگیر کشف رابطه ی احساسی پنهانی همسرش با زن دیگری ست اما در حقیقت ... دیدن ادامه ›› او دارد مدام با درون خودش کلنجار میرودو نیازمند شناخت و کشفی ازخود در شرایط موجودست .. اوپزشکی ست که اینبار میخواهد راه درمانی برای خود پیدا کند ....
متن ، در جهت روانکاوی فرویدی _لکانی بسمتی پیش میرود که نقش بارز ِناخودآگاه و جنسیت بندی شده ی رشد روانی را به ظرافت و زیبایی بیان میکند ؛طبق نظریه ی تفسیر فروید ،حقیقت روانی هر فرد ماهیتاً چیزی است که می کوشد پشت پیامهای بسیار آشکار اما گمراه کننده ، مخفی شود، همان روال رفتاری در "آن " که ریشه های ،ترس و ثبات خودرا در زمان زندگی مشترکش ، زیر سایه ی زندگی متعادل و همسری دلخواه شکل داده و پا را برای درک عمیق تر آن،باوجود لو رفتن ِدروغ غیبت پییربه بهانه ی مهمانی،_اگرچه اشاره میکند _فراتر نمیگذارد ،و آنقدر پیش میرود که رابطه ی مخفیانه ی همسرش را (بفرض صحتش )تاپیش از مرگ، متوجه نشده و حتی تلاشی برای فهم آن باوجود نشانه های متعدد نمیکند..
از اولین اشارات نویسنده درمتن ، حضور همیشگی پییر(مرد نویسنده ) در تمام صحنه ها ست ، صحنه هایی که بدلی از ذهن "آن " ست و وابستگی عمیق او به وجود ِدیگری ... او تعادل خود را در وجود دیگری می بیند ، که حالا با نبودش به مخاطره افتاده است ، استفاده ی آینه و نجواهای متعدد "آن" با آینه موید همین وجه لکانی ست که میگوید:زندگی روانی ما ، از "امر واقع "جدا ست و سوژه تنها در دنیای ذهنی زندگی میکند و نه دنیای واقعی، " آن" دنیای ذهنی اش را هم بصورت امر خیالی با وجود مصداق آینه ، وتصویر پییر به مثابه ی "خودش"بروز میدهد ، او با تصویر پییر اما باخود گفتگو میکند ...
و آنجا که بدنبال کشف ، ذهنیتش مبنی بر حضور زنی دیگر در زندگی پییر به جستجو میپردازد و حتی تا مرحله ی دیدار و گفتگو با لورا دام بر می آید ، نمودی نمادین و عملی به تصورات ذهنی اش است
"آن" در ذهن خود مدام در تنش و تعلیق زمانی بین گذشته و آینده ست و بامرور آن ، بدنبال ناشناخته هاست ... او در نوشته های همسر نویسنده اش مشکوک به وجود رابطه ای حقیقی و احساسی و مخفیانه ای میشود که برای کشف این جریان ،پروسه ایی ذهنی از تخیلات و برداشت هایش آغاز میشود با جزییاتی که میتواند تنها در ذهن او باشد بی آنکه حقیقتا رخ داده باشد
داستان مرز بین واقعیت و غیرواقعی بودن را درهم می شکند و روایتی خاص از ذهن" آن "را نشان میدهد انچنانکه تا پایان با وجود روال رئالیستی داستان، کاملا شکل و شمایلی از انتزاع ذهنی را در بر میگیرد که موجب میشود مخاطب نتواند رأی قاطعی بر آنچه در واقعیت رخ داده بدهد و آنچه زلر بر آن تاکید دارد شاید همین کم اهمیت بودن حقیقتی ست که از منظر کارکترهای این رابطه ی مثلثی، متفاوت ست چنانکه با اعترافات ضدونقیض لورا دام به این موضوع بیشتر دامن میزند ...
" آن " در طول زندگی مشترکش با نگرانی ِ"فقدان" و "از دست دادن" مواجه است تا آنجاکه حتی به پییر "اگه بمیری ..." را مطرح میکند، اما در وجهی دیگر او نگران این ست که "اگر خودش بمیرد .." چه رخ میدهد .. مرگی که برای " آن" میتواند مرگ عشق ، اعتماد ، تعادل و بقا وثباتش در زندگی باشد ... همان ریشه های پنهانی که همواره مسبب اضطراب های روانی و شخصیتی او شده و حالا بروز پیداکرده ...

دغدغه ی متن هیچ ربطی به موضوع خیانت که سطحی ترین لایه ی آن ست ندارد ،وحتی نگاه زن ستیزانه بر خلاف ِظاهرش تداعی گر نیست ... موضوع اصلی نمایش "اگه بمیری ..." منطبق بر واکاوی روانی و ذهنی انسانی با تاکید بر جنسیت زن ست که پیچیدگی ها و ظرافت های خودش را دارد ...
"آن" زنی ست که حتی دفتر همسر از دست رفته اش رابعداز مدت کوتاهی از فوت او به فروش میگذارد و تمام وسایل شخصی و حتی نمایشنامه های بسیار مشهور اورا در دوکارتن بسته بندی و بایگانی میکند .. این نشانگانی درمتن ست که زن را رها از سیطره ی مردانگی معرفی میکند در عینی آنکه بلحاظ روانی ، وابستگی ِعمیقی دارد اوحتی در دیالوگها رابطه فیزیکی همسرش را با زنی دیگر ،در درجه ی پایین تر قرار میدهد از آنکه بداند براستی مورد عشق وعلاقه ی همسرش بوده است یا نه ...
کارگردانی درخشان کار با گریم ها ، لباس ها ، بازیها، میزانس و ترسیم موقعیت وهم آلود و پازل مانند داستان بخوبی قابل مشاهده ست و استفاده از دکوری بسیار کارکردی وهوشمندانه در راستای مضامین ِطرح شده ی متن ، بابازیهای کاملا منطبق بر آنچه نیازمند ارائه برای معرفی شخصیت هاست طراحی شده ست
وجود آئینه و تخت خواب در قسمت بالا و در بخش پایین ،خانه ی لورا دام ، معشوقه ی پنهانی ، دو بخش اشکار و پنهان شخصیتی انسان را از خوداگاه و ناخوادگاه می سازد ، دکور با باز شدن به بخش بالایی ، قسمت زیرین را اشکار میکند که خود نشانه ای از ضمیر "ناخوادگاهی" ست که در انسان قابل دسترس نیست مگر با رخدادی و یا مواجهه ای غیر مستقیمی که بروز کند وخودرا نشان دهد
اگه بمیری " نمایشی است که برای درک محتوای ِعمیق تر و درونی ترش ، نیازمند عبور از لایه های سطحی و کاملا نمادینی ست که تنها بعنوان قالب طرح ، مضامین عمیق تر مورد ستفاده قرار گرفته شده است
با آرزوی موفقیت برای خانم زندی نژاد و گروه اجرایی بسیار حرفه ای شان از دیدن این نمایش لذت بردم

نیلوفرثانی
3مرداد 96

پ.ن: نمایشنامه ی "اگر بمیری " فلوریان زلر با ترجمه ی گلناز برومندی از سری "دورتادور دنیا نمایشنامه / 38" توسط نشر نی چاپ و در دسترس است ...