حامد اسماعیلی

هنرساز فعال هنری

در روزهای دشوار امروز تئاتر در ایران، که اساساً به روی بردن یک اثر نمایشی از نویسنده های مطرح و معاصر کاری بسیار پٌر خطر و با فراز و فرودهای بسیار است، کار کردن روی نمایشنامه ای ( شاید آخرین اثر چسترتون ) از یک نویسنده ی غیر مشهور در حافظه ی ادبیات نمایشی ایران، کاری است که شجاعت بسیاری می طلبد. تلاش محمدرضا مهدوی فر از این بابت بسیار ارزشمند و قابل تحسین است. قطعاً آن ایده ای که در ذهن مترجم و کارگردان اثر او را به سمت سختی های به روی صحنه بردن یک نمایش سوق داده، ایده ای درست و بسیار نزدیک به ذات نمایش بوده است، امابه عقیده من متاسفانه شکل اجرائی آن به درستی از آب درنیامده است.اثر در بسیاری از جنبه ها دارای ضعف های اساسی است. چسترتون در زمانه ی خود به نویسنده ای طناز و شوخ طبع معروف بوده که این خاصیت، علاوه بر لایه های مختلف نوشته هایش در آثار او مشهود و ملموس بوده. جادو نیز از این قائده مستثنی نبوده است و شاید در ترجمه ی محمدرضا مهدوی فر مجال خودنمائی پیدا نکرده. از سوئی دیگر جنس بازی بعضاً غلو شده و خط کشی شده ی بازیگران و میزانسن های خطی و فاقد کارائی نیز فاصله ی بین متن و هدف پنهان در آن را بیشتر کرده است. رابطه ی بین شخصیت ها آن قوام لازمی را که لازمه کشش داستان است ندارد. گوئی هر کدام از شخصیت ها در جزیره های جداگانه اما نزدیک به هم زندگی می کنند. لحن و بیان بازیگران ( غیر از کارکتر پاتریشیا ) برای من یادآور نمایش های تلویزیونی دهه 60 و 70 بود و مطمئن نیستم که فضای تئاتر این روزها تا چه حد پذیرای این گونه نمایش هاست. از نقاط قوت اجرا می توان به نورپردازی آن اشاره کرد که تا اندازه بسیاری در خدمت اثر است و به فضا سازی کمک بسیاری کرده.
در مجموع تلاش گروه اجرائی برای به روی بردن یک اثر نمایشی شریف و ادای دٍین به اثار کلاسیک و ادبیات نمایشی کلاسیک جهان قابل ستودن و تقدیر است.

درباره نمایش شب دوازدهم...
همه ما از سختی ها و پیچیدگی های کار کردن روی متن های ویلیام شکسپیر آگاهیم. هر چند تمام متن های این نویسنده در یک سطح نیستند اما به هر حال حتماً دلیل قانع کننده ای وجود دارد که قرن هاست متون نمایشی او مرجع بسیاری از نویسندگان و کارگردان هاست. شب دوازدهم از آن دست متن هاست که می توان از زوایای مختلفی به آن نگاه کرد. نقطه قوت اجرایی که من افتخار تماشای آن را داشتم، انرژی بسیار بالا و هماهنگی تمامی بازیگران در حفظ ریتم نمایش بود. کاری که به واقع حرکت بر روی لبه تیغ است. به وضوح بازیگران تلاشی برای خنداندن مخاطب نمی کنند و اجرای درست و به اندازه ی موقعیت ها خود به خود لحظات شادی را برای تماشاگر فراهم می آورد. بازی بازیگران یکدست و نشان از تجربه خوب و مفید آنها روی صحنه است. طراحی نور و دکور در مینیمال ترین حالت ممکن اما در خدمت اثر است و جای خوشحالی دارد که از شلوغ کاری های رایج در این نوع متن ها پرهیز شده. طراحی لباس نیز باور پذیر و متناسب فضاست. هر چند می توان درک کرد که چرا نوازنده موسیقی را ( که با چیره دستی و مهارت مثال زدنی و یک تنه !!! در خدمت فضاسازی موسیقیایی نمایش بود ) باید روی صحنه ببینیم، اما برای من و به شخصه جذاب تر می بود اگر حضور او در هنگام اجرا احساس نمی شد. و نکته دوم اینکه گاهی خواندن قطعات بعضی از بازیگران از منظر خوانندگی دارای کمی ایراد بود.
در مجموع شاهد اجرای لذت بخشی بودم. اجرایی که بعد از حدود بیش از دو ماه اجرای مداوم، اثری از خستگی در گروه اجرائی دیده نمی شد...

نمایش موش های بلفاست، یک کمدی ساده و بدون هر گونه تکلف و زیاده گویی است. متن دارای ساختار مناسب و شخصیت پردازی ها به اندازه و متناسب با زمان روایت داستان است. کمدی بر اساس موقعیت و گاهی تکرار که تا حدود زیادی این تکرار از دایره حوصله ی تماشاگر خارج نمی شود چرا که در زمان مناسبی خرج می شود و به دل می نشیند. طراحی صحنه تماماً در خدمت اثر است و با توجه به زمان و مکان رویداد اتفاق، طراحی لباس نیز قابل قبول است. بازی بازیگران به سبک کمدی های برادران مارکس تکمیل کننده ی یکدیگر است. هر کدام از شخصیت ها دارای طنازی های به اندازه و دوست داشتنی هستند. تنها دو نکته برای من بعد از دیدن نمایش باقی ماند. اول اینکه داستان می توانست قوی تر و دارای پیوند های محکم تری از منظر داستان پردازی باشد و دوم اینکه برای من لزوم فاصله گذاری ابتدای نمایش و تعریف بخشی از داستان توسط بازیگری که صحنه با او شروع می شود مشخص نشد. حتی در بعضی دیگر از قسمت های اجرا ( عامدانه یا ناخودآگاه ؟! ) این اتفاق توسط همان بازیگر می افتاد که به نظر کمی از شرایط داستان دور بود و لزومی بر انجام آن احساس نمی شد.
در مجموع ما شاهد روایت داستانی هستیم که می تواند تماشاگر را تا پایان با خود همراه کرده و لحظات خوبی را برای او فراهم کند.

آدم هایی که زیاد سفر می کنن،‌ دارن از یه چیزی فرار می کنن.
بسیار خوشحالم که قبل از تعطیل شدن رویدادهای هنری،‌این نمایش رو دیدم. نمایشی که به شکل عجیبی با حال و هوای این روزهای ما در ارتباطه معناداریه.
داستان سفر، اما نه سفری از روی علاقه،‌ بلکه سفری از روی اجبار. برای رها شدن، فرار کردن،‌ دور شدن و فراموش کردن چیز هایی که در ماندن آزاردهنده هستند.
داستان جذاب و روایت آن نیز جذاب است. ریتم کار به جز در یک سوم پایانی اندکی کند به نظر می رسد. شاید با توجه به شکل روایت این پائین بودن ریتم منطقی به نظر برسد اما با توجه به استفاده از قاعده ی فاصله گذاری که اغلب برای درگیر کردن هر چه بیشتر مخاطب با اثر از آن استفاده می شود،‌ به نظر می رسد ریتم این هدف را اندکی با اختلال مواجه کرده. بازی ها دوست داشتنی و با تسلط انجام شده و میزانس ها جذاب و درگیر کننده است.
امیدوارم هر چه زودتر شرایط به روال سابق برگردد تا همگان فرصت تماشای این اثر را داشته باشند.

راز شکست فاتحان از آن دست نمایش هائیست که مانند یک گیاه در حال رشد، مرحله به مرحله و از نقطه ی صفر آغاز و در انتهای آن به اوج پختگی در روایت داستان و بیان اندیشه ی درون آن می رسد. نمایشنامه متعلق به یکی از هنرمندان عصر طلائی تئاتر ایران، اکبر یادگاری است. عصری که نمایش های روی صحنه،‌ یکی بهتر از دیگری و با حضور غول های بازیگری ایران بود. اقتباس های طلائی از نمایشنامه های کلاسیک و اجراهایی که به واسطه ی قدرت آن طیف وسیعی از تماشاگران را راهی سالن های محدود تئاتر آن زمان می کرد. این پشتوانه ی غنی و ارادت به ادبیات کلاسیک و آمیختن آن با رویدادها و دغدغه های روز،‌ به خوبی در اثر نویسنده پیداست. بازی بازیگران به نسبت توانسته تا عمق لایه های زیرین اثر رسوخ کند و مفاهیم را از این عمق تاریک بیرون کشیده و مخاطب را با خودش روبرو کند. طراحی صحنه و استفاده از نور برای من جذاب بود. برای این اجرا . با توجه به جنس آن، بیشتر می پسندیدم که تغییر صحنه ها و رفت و آمد نور پیوسته و بدون انقطاع و بدون رفت آمد عوامل صحنه انجام می شد تا پیوستگی روایت بیشتر در جان و ذهن مخاطب بنشیند اما حتما شرایط متن این اجازه را به کارگردان نداده است.
در مجموع من شاهد یک اجرای خوب و جاندار از این گروه اجرائی بودم.
در پایان آرزو می کنم شرایط به گونه ای رقم بخورد که تئاتر و تماشای آن سهم مهمی در سبد معیشت مردم پیدا کند تا این ارتباط دو طرفه بین هنرمندان و مردم بیشتر از پیش برقرار و عادت به اندیشیدن و لحظاتی برای خود و خرد خود وقت گذاشتن در مردم ما بیدار شود.
امید که سالن های تئاتر جائی برای سوزن انداختن نداشته باشند...

یک عاشقانه ی دهشتناک. روایتی از اسارت همیشگی انسان در زندان عشق و رنج و مرگ.
روی صحنه بردن نمایشی با مضامینی از تئاتر شقاوت، کار بسیار دشواری است. کاری که بسیاری از انجام آن بیم دارند و اساساً به سمت آن نمی روند. تعدد حضور بازیگران و پیچیدگی های اجرا در بیان مفاهیم نیز بر این دشواری می افزاید. برای من که اجرای دور اول این نمایش را نیز دیده بودم، اجرای این دور از منظر بازیگری، بازیگران به مثابه چرخ دنده های یک سیستم دائماً در حال کار با ابعاد و اشکال گوناگون ، که هر کدام به درستی در جای خود و به بهترین شکل ممکن در حال کار کردن بودند. هماهنگی بین آنها در حفظ ریتم و خط سیر داستان مثال زدنی بود. حلقه ی مفقوده ای که در دور اول اجرا ها کاملا به چشم می آمد. وسواس کارگردان ( که در عین حال در بازیگری او نیز مشهود است ) در هدایت بازیگران،‌ حتی در حالت های فرم، بدن و میمیک، از برگ برنده های این اجراست. تنها نکته ای که در مقایسه ی بین دو دور اجراها به چشم من می آمد، موضوع دکور است. برای من دکور دور اول اجراها باور پذیرتر و تاثیر گذار تر می نمود. در مجموع این اثر شایسته ی توجه و تعمق است.
با آرزوی موفقیت های روز افزون برای گروه اجرائی

نمایش ساختن حکایت عمق تنهایی انسان است. جایی که انسان برای فرار از تنهایی می تواند خالق زیباترین یا زشت ترین اثر خود در جهان هستی باشد و این قدرت تنهایی است که می تواند انسان را تبدیل به یک نابغه و یا تبدیل به یک جنایتکار کند.
بعد از 2 بار سابقه همکاری به عنوان بازیگر با مصطفی ذره پرور و ارژنگ طالبی نژاد می تونم تا حدود زیادی ادعا کنم که جهان این دو عزیز رو میشناسم. از نزدیک شاهد تلاش، وسواس و زحماتی که برای خلق یک اثر نمایشی می کشن بودم و بعد از دیدن ساختن بسیار خوشحال شدم که فرصت داشتم جهان این دو دوست را از بیرون ببینم.
علاوه بر محتوا و تفکری که بر متن نمایش حاکمه، باید به بازی های خوب تمام بازیگران این اثر هم اشاره کنم. به عنوان یک بازیگر به این نتیجه رسیدم که اهمیت دادن به بدن برای یک بازیگر ار نان شب واجب تره.
به امید موفقیت ها و درخشش بیشتر