نمایش «نامقصد»، به کارگردانی «رضا بهکام» و تهیه‌کنندگی «عماد اخلاقی» که در سالن «انتظامی» خانه هنرمندان روی صحنه رفته، مخاطب را در میانه یک کشمکش درونی و فلسفی قرار می‌دهد. این نمایش، فراتر از یک اجرای ساده، نوعی تجربه زیسته است که با استفاده هوشمندانه از نمادها، مخاطب را تا لحظات پایانی با خود همراه می‌کند.

از همان لحظات نخست، طراحی صحنه متفاوت و متمایز، خود را به رخ می‌کشد. کارگردان با استفاده از تقابل میان نور و تاریکی هم فضاسازی و هم ذهن مخاطب را مدیریت می‌کند. گاه تاریکی‌ها چنان سنگین می‌شوند که مخاطب را در پرسش و حیرت فرومی‌برند و گاه روشنایی، مانند نوری راهنما، او را به ادامه مسیر روایت سوق می‌دهد. این تلفیق ظریف میان نور و صدا، فضایی سوررئال و درعین‌حال ملموس خلق کرده است.

طراحی لباس نیز با انتخاب هوشمندانه ترکیب رنگ‌های «طوسی و زرد»، هارمونی بصری جذابی به صحنه بخشیده که هم‌زمان هم تداعی‌کننده روزمرگی و هم نمادی از امید یا هشدار است. ابزارهای صحنه نظیر «چاقو» و «لپ‌تاپ»، تنها اشیا نیستند؛ بلکه کدهای معنایی هستند که در لایه‌های مختلف داستان معنا می‌یابند.

محور اصلی درگیری دراماتیک نمایش، حول یک راز تلخ می‌چرخد؛ تجاوزی که سال‌ها پنهان مانده و شاهد آن، نه‌تنها سکوت کرده، بلکه با متجاوز ازدواج کرده است. این روایت، لایه‌های پیچیده‌ای از پستی و انسانیت را واکاوی می‌کند. صحنه تجاوز به شخصیت «آبان»، با بازی درخشان و نفس‌گیر بازیگر نقش، چنان تکان‌دهنده بود که نفس را در سینه مخاطب حبس کرد. خواندن برگه پزشکی قانونی و کشف علت مرگ دردناک آبان (در حادثه تصادف ۲۰ آبان ۱۳۹۴)، یکی از جان‌سوزترین لحظات نمایش بود که قلب مخاطب را به لرزه درآورد.

نمایش با استفاده از نمادهایی چون «قبرستان و بهشت‌زهرا»، «فرودگاه آمستردام» و «چمدان‌ها»، مفاهیم عمیقی چون مرگ، مهاجرت و وقفه در مسیر زندگی (که در اینجا به دلیل شرایط جنگی و انتظار برای پرواز بازنمایی شده) را به تصویر می‌کشد.

بازیگران نمایش «نامقصد» با دقت و تمرین فوق‌العاده‌ای، بدون کوچک‌ترین لغزش یا اشتباه در دیالوگ‌ها، به ایفای نقش پرداخته‌اند. فرم و حرکت بازیگران به‌دوراز اغراق‌های معمول، بسیار بجا و متناسب با فضای نمایش است. بازیگری که نقش نابینا را ایفا می‌کند، با دیالوگی تکان‌دهنده می‌گوید: «باید سعی کنم نابینا باشم؛ تمرین ندیدن و شنیده‌شدن… .» جمله‌ای که گویای جست‌وجوی حقیقت در میان پوشیدگی‌های دیداری است. در این میان، تقابل میان نگاه‌های متفاوت به زندگی مشخص است؛ از یک سو آبان با دیالوگ‌هایی که به فقدان امید اشاره دارد، و از سوی دیگر آبان که با نگاهی فیلسوفانه می‌گوید: «آدم وقتی امید نداشته باشد، می‌توانی او را مرده حساب کنی.» این تضاد، تنش دراماتیک را به اوج می‌رساند.

«نامقصد» نمایشی است که مخاطب را با مفاهیمی چون ترس، خشم و مرگ، درگیر واژه «غم» می‌کند؛ اما این غم، نه یک غم بیهوده، بلکه غمی است که از دل حقیقت برآمده است. بازیگری که از مردم گریزی سخن می‌گوید، بازتابی از تنهایی انسان معاصر در جهان پرآشوب امروز را یادآور می‌شود.
منبع: پیام ما

دومین رویداد «جمعه‌های تئاترشهر» با عنوان «حالا نوبت شماست...» با محوریت طرح دغدغه ها و مسائل مرتبط با حوزه مخاطبان و تماشاگران در مواجهه با تئاترهای روی صحنه و گرامیداشت یکی از وفادارترین تماشاگران تئاتر، برگزار می شود.

به گزارش روابط عمومی مجموعه تئاتر شهر، دومین ویژه برنامه از رویداد «جمعه های تئاترشهر» روز جمعه یکم خرداد ماه با عنوان «حالا نوبت شماست...» مشتمل بر طرح دغدغه ها و مسایل مورد نظر تماشاگران در مواجهه با تئاترهای روی صحنه و تماشاخانه ها، به میزبانی تالار مشاهیر مجموعه تئاتر شهر برگزار می شود.

دراین ویژه برنامه که با حضور جمعی از تماشاگران و مخاطبان فعال حوزه تئاتر برگزار می شود، آسیب‌شناسی مسائل مرتبط با نحوه میزبانی تالارهای نمایشی و تماشاخانه‌های مختلف در حوزه‌های دولتی و بخش خصوصی و موارد مشابه به بحث و تبادل نظر گذاشته خواهد شد. این در حالی است که در بخش دیگری از برنامه یاد و خاطره زنده یاد شیرین یزدان بخش بازیگر فقید سینما که طی سال های متمادی به عنوان یکی از وفادارترین تماشاگران حوزه تئاتر معروف بود نیز گرامی داشته می شود.

مجموعه تئاترشهر در این برنامه علاوه بر میزبانی تماشاگران حرفه ای تئاتر از کارگردان‌ها و مدیران تماشاخانه‌ها برای آگاهی بیشتر از نقطه نظرات تماشاگران تئاتر نیز دعوت می کند.

ویژه برنامه «جمعه های تئاترشهر» از جمله رویدادهای جدید مجموعه تئاترشهر در این دوره است که طی آن برنامه هایی چون «اکران فیلم تئاترهای موفق به صحنه رفته در تئاترشهر»، «رونمایی از کتاب های تخصصی حوزه تئاتر»، «نشست های پژوهشی و تخصصی حوزه هنرهای نمایشی»، «مراسم نکوداشت چهره های شاخص عرصه تئاتر در ادوار مختلف»، «کارگاه‌های آموزشی»، «جلسات نمایشنامه‌خوانی» و برنامه‌های متنوع دیگر پیش روی مخاطبان قرار خواهد گرفت.

اولین ویژه برنامه «جمعه‌های تئاترشهر» روز جمعه بیست و پنجم اردیبهشت ماه با نمایش مستند پرتره ای از زنده یاد بهرام بیضایی با نام «چریکه بهرام» به کارگردانی فرشید قلی پور در تالار مشاهیر این مجموعه برگزار شد.

دومین ویژه برنامه «جمعه های تئاترشهر» هم ساعت ۱۷  روز جمعه یکم خرداد ماه در تالار مشاهیر این مجموعه برگزار و ورود برای مخاطبان و علاقه مندان رایگان است.

نمایش «نامقصد» به نویسندگی و کارگردانی رضا بهکام و تهیه کنندگی عماد اخلاقی، در هفته اول اجراهای خود با استقبال قابل توجه مخاطبان روبرو شد و با اتمام ظرفیت سالن به روی صحنه رفت. این نمایش پس از یک روز تعطیلی به علت وفات، امروز ۲۸ اردیبهشت، هفته دوم اجراهای خود را در سالن استاد انتظامی خانه هنرمندان ایران آغاز می‌کند.

در این اثر نمایشی ناهید عساکره، سحر بیرانوند و نازنین میهن به ایفای نقش می‌پردازند.

در خلاصه این اثر آمده: سه دوست قدیمی دوران دانشکده هنر و آکادمی تئاتر، در زمان حال به روایت‌های موازی از مسیر زندگی ده ساله خود می‌پردازند...

«نامقصد» تا ۱۲ خرداد ۱۴۰۵ هر شب به جز شنبه‌ها، ساعت ۱۸:۳۰ در سالن استاد انتظامی روی صحنه خواهد رفت و علاقمندان می توانند با مراجعه به سایت تیوال، جهت تهیه بلیت این نمایش اقدام کنند. قابل ذکر است که دانشجویان محترم می توانند در روزهای یکشنبه و سه شنبه بلیت این اثر نمایشی را با وارد کردن کد tiwallstudents و اعمال ۳۰٪ تخفیف تهیه کنند.

عکاس: کوروش برزی

طراح گرافیک: استودیو آوانس کات

فریال آذری منتقد هنری در یادداشتی، به نقد و بررسی نمایش «نامقصد» به نویسندگی و کارگردانی رضا بهکام، تهیه کنندگی عماد اخلاقی و بازی ناهید عساکره، سحر بیرانوند و نازنین میهن پرداخت که در سالن استاد انتظامی خانه هنرمندان ایران به روی صحنه رفته است.

به گزارش پایگاه خبری گیتی آنلاین، نمایش «نامقصد» که در خانه هنرمندان به نویسندگی و کارگردانی رضا بهکام بر روی صحنه است در سطح روایت داستانی درباره یک تراژدی فردی است، اما در لایه‌های عمیق‌تر به سازوکارهای اجتماعی خشونت و شیوه‌های بازتولید آن در حافظه فردی و جمعی می‌پردازد. تجاوز مهران به آبان در ظاهر یک کنش فردی است، اما نمایش به‌تدریج نشان می‌دهد که این خشونت در خلأ رخ نمی‌دهد؛ بلکه در شبکه‌ای از سکوت، انکار و عادی‌سازی اجتماعی تثبیت می‌شود. آزاده شاهد واقعه است اما مداخله نمی‌کند و همین سکوت، خشونت را از سطح یک جرم فردی به سطح یک شکست جمعی ارتقا می‌دهد. آنچه در ادامه رخ می‌دهد ــ ازدواج آزاده با مهران و تولد کودکی نابینا از این پیوند ــ نشان می‌دهد که خشونت نه تنها سرکوب نمی‌شود، بلکه در ساختار زندگی روزمره جذب و بازتولید می‌گردد.

در اینجا مفهوم «خشونت نمادین» در اندیشه پیر بوردیو می‌تواند چارچوبی نظری برای فهم این وضعیت فراهم کند. بوردیو خشونت نمادین را نوعی سلطه می‌داند که از طریق سازوکارهای فرهنگی و عادت‌واره‌های اجتماعی اعمال می‌شود و چنان درونی می‌شود که اغلب به‌عنوان امری طبیعی و بدیهی پذیرفته می‌گردد (Bourdieu, ۱۹۹۱).

در جهان «نامقصد»، خشونت مهران تنها در لحظه تجاوز حضور ندارد؛ بلکه در تداوم رابطه با آزاده و در عادی شدن این پیوند در زندگی روزمره بازتولید می‌شود. سکوت آزاده و پذیرش این وضعیت نشان می‌دهد که خشونت چگونه می‌تواند از سطح کنش فیزیکی به سطح ساختارهای اجتماعی منتقل شود. جامعه در چنین شرایطی نه تنها قادر به مهار خشونت نیست، بلکه آن را در درون نظم خود جذب می‌کند.

پیامد چنین فرآیندی در نمایش با تولد کودکی نابینا تجسم می‌یابد؛ کودکی که نام آبان را بر خود دارد. نابینایی این کودک را می‌توان استعاره‌ای از جامعه‌ای دانست که حقیقت خشونت را نادیده گرفته و در نتیجه نسلی را پرورش می‌دهد که اساساً قادر به دیدن آن نیست. نام‌گذاری کودک با نام آبان نیز نشان می‌دهد که گذشته‌ای که حل نشده است، در قالب آینده بازمی‌گردد.

در کنار این خوانش جامعه‌شناختی، نمایش را می‌توان در پرتو نظریه تروما و حافظه جمعی نیز تحلیل کرد. موریس هالبواکس معتقد است که حافظه همواره در چارچوب‌های اجتماعی شکل می‌گیرد و تجربه‌های فردی تنها در بستر این چارچوب‌ها معنا پیدا می‌کنند (Halbwachs, ۱۹۹۲). در چنین چارچوبی، تجربه‌های خشونت‌آمیز اغلب به‌صورت کامل روایت نمی‌شوند، بلکه در حافظه جمعی به شکل گسسته و بازگشتی باقی می‌مانند. نظریه‌پردازان مطالعات تروما، از جمله کتی کاروت، نیز تأکید می‌کنند که تروما معمولاً در قالب بازگشت‌های ناگهانی و تصاویر تکرارشونده ظاهر می‌شود، زیرا تجربه اولیه آن چنان شدید است که در لحظه وقوع به‌طور کامل درک نمی‌شود (Caruth, ۱۹۹۶).

در «نامقصد» نیز گذشته به شکل خطی بازگو نمی‌شود؛ بلکه در قالب ایمیل‌هایی که پس از ده سال بازمی‌گردند، در خاطرات گسسته شخصیت‌ها و در بازگشت نام آبان در نسل بعدی دوباره ظاهر می‌شود. این بازگشت‌های تکرارشونده نشان می‌دهد که خشونت سرکوب‌شده هرگز به‌طور کامل ناپدید نمی‌شود، بلکه در حافظه جمعی باقی می‌ماند و در لحظه‌ای دیگر خود را آشکار می‌کند. از این منظر، ساختار روایی نمایش را می‌توان نوعی بازنمایی دراماتیک از منطق تروما دانست؛ گذشته‌ای که پایان نیافته و به شکل‌های مختلف به اکنون بازمی‌گردد.

این منطق تروما در سطح اجرا نیز بازتاب پیدا می‌کند. بدن بازیگران در بسیاری از لحظات به حامل حافظه تبدیل می‌شود. اجرا از رئالیسم روان‌شناختی فاصله می‌گیرد و به بیانی اکسپرسیونیستی نزدیک می‌شود؛ جایی که بدن‌ها حامل رنجی هستند که کلمات قادر به بیان آن نیستند. صحنه حمله خواهر آبان به آزاده با چاقو، به جای آنکه صرفاً یک کنش واقع‌گرایانه باشد، به نوعی انفجار بدنی خشونت تبدیل می‌شود؛ خشونتی که سال‌ها در سکوت انباشته شده و اکنون در حرکت بدن‌ها آشکار می‌شود.

در کنار این دو چارچوب نظری، روایت نمایش را می‌توان با الگوی اسطوره‌ای «سفر قهرمان» جوزف کمبل نیز مقایسه کرد. کمبل در کتاب «قهرمان هزارچهره» ساختاری اسطوره‌ای را توصیف می‌کند که در آن قهرمان پس از مواجهه با بحران از جهان عادی خارج می‌شود، وارد قلمرو ناشناخته می‌گردد، با نیروهای تاریک روبه‌رو می‌شود و در نهایت با دانشی تازه به جامعه بازمی‌گردد (Campbell, ۲۰۰۸). اما «نامقصد» این الگو را به شکلی وارونه بازآفرینی می‌کند. آبان در لحظه تصادف ــ که خود آن را نوعی «پرواز» توصیف می‌کند ــ از مرز میان زندگی و مرگ عبور می‌کند؛ لحظه‌ای که می‌تواند معادل عبور از آستانه در الگوی کمبل تلقی شود.

با این حال، این سفر هرگز به مرحله بازگشت نمی‌رسد. در الگوی کمبل، قهرمان پس از عبور از تاریکی با دانشی تازه بازمی‌گردد تا جامعه را دگرگون کند. اما در «نامقصد» چنین بازگشتی رخ نمی‌دهد. قهرمان غایب می‌ماند و جامعه بدون مواجهه با حقیقت به زندگی خود ادامه می‌دهد. در نتیجه چرخه خشونت متوقف نمی‌شود و گذشته در قالبی تازه بازمی‌گردد.

از این منظر، «نامقصد» را می‌توان روایتی از شکست سفر قهرمان دانست؛ روایتی که در آن جامعه نه قادر به مواجهه با تروماست و نه توانایی گسستن از چرخه خشونت را دارد. فرودگاه در این میان به فضایی نمادین تبدیل می‌شود: مکانی میان جهان‌ها، میان حرکت و توقف، میان رفتن و نرسیدن. در چنین جهانی، پرواز دیگر نشانه رهایی نیست، بلکه تصویری از تعلیقی است که پایان روشنی برای آن وجود ندارد.

نمایش «نامقصد» به نویسندگی و کارگردانی رضا بهکام، تهیه کنندگی عماد اخلاقی و بازی ناهید عساکره، سحر بیرانوند و نازنین میهن تا ۱۲ خرداد ۱۴۰۵ در خانه هنرمندان، تماشاخانه انتظامی هر شب به جز شنبه ها، ساعت ۱۸:۳۰ به روی صحنه خواهد رفت.

به گزارش ایران تئاتر، نمایش «هتل» (هُ‌تِ‌ل) به نویسندگی مرجان آقانوری و سلاله صفری و کارگردانی مرجان آقانوری که به‌عنوان نخستین اجرای سال ۱۴۰۵ در بوتیک هنر ایران روی صحنه رفته است، در دور تازه اجراهای خود از ۳۰ اردیبهشت‌ میزبان مخاطبان خواهد بود.

شیوا خسرو‌مهر که پیش‌تر در این نمایش به ایفای نقش می‌پرداخت، به دلیل تداخل با یک پروژه تصویری از ادامه حضور در «هتل» بازمانده است و مرجان آقانوری در ادامه اجراها، جایگزین او خواهد شد.

مرجان آقانوری، کارگردان این نمایش، در یادداشتی خطاب به شیوا خسرو‌مهر نوشت: «ماه‌ها در کنار یکدیگر بودیم و نمایش «هتل» با حضور شما رنگی دیگر گرفت. همه گروه دلتنگ شما خواهد بود و امیدواریم به‌زودی دوباره شما را بر صحنه تئاتر ببینیم.»

اجرای این نمایش پیش‌تر از اسفند ۱۴۰۴ در بوتیک هنر ایران آغاز شده بود اما به‌دلیل شرایط خاص پیش‌آمده در کشور (جنگ تحمیلی) به‌طور موقت متوقف شد و بار دیگر از ۲۶ فروردین‌ماه ۱۴۰۵، به صحنه بازگشت.

مرجان آقانوری، سیدمهرداد کاووسی حسینی، مهشید زبردست، ریحان غلامی، محبوبه گمنام، مریم شریف‌زاده، افروز کمایی‌مقدم، امیرمحمد نان‌پز، سلاله صفری، آیسان داداشی و علی پورقریب، بازیگران این اثر نمایشی هستند.

«هتل»، چهارشنبه، پنج‌شنبه و جمعه هر هفته، ساعت ۱۸:۱۵ در بوتیک هنر ایران اجرا می‌شود.

این نمایش، روایت گروهی نمایشی است که در هتلی قدیمی و سوخته به اجرای تئاتر می‌پردازند؛ جایی که حضور شخصیتی که او را «جن» می‌شناسند، مسیر داستان را تغییر می‌دهد.

در خلاصه این نمایش آمده است: «می‌خوام نامه بزنم به مرکز هنرهای نمایشی که دیگه تو خونه من سالن تئاتر نسازن...»

علاقه‌مندان برای تهیه بلیت روزهای جدید اجرای این نمایش می‌توانند به سایت تیوال مراجعه کنند.

در این گفت‌وگو، کارگردان «ژوژمان» درباره خلق موقعیت‌هایی که هم می‌خندانند و هم به فکر می‌اندازند و راز جذابیت نمایش در جدی گرفتن پوچی صحبت می‌کند

رضا جاویدی، کارگردان تئاتر و عکاس هنری که سال‌هاست لحظه‌های صحنه را از پشت لنز دوربین ثبت کرده، این بار با نمایش «ژوژمان» به سراغ اقتباسی ایرانی از نمایشنامه «خدا» نوشته وودی آلن رفته است. اثری که در ظاهر یک کمدی یک‌پرده‌ای است اما در لایه‌های زیرین خود پرسش‌هایی جدی درباره هستی، هنر و نسبت هنرمند با اثرش مطرح می‌کند.

جاویدی که چندین سال به عنوان عکاس تئاتر فعالیت داشته، در این نمایش تلاش کرده فضای فلسفی و طنز تلخ وودی آلن را در بستری بومی و آشنا برای مخاطب ایرانی بازآفرینی کند؛ فضایی که این بار نه در آمفی‌تئاتر یونان باستان که در یک پلاتوی دانشگاهی و در انتظار یک جلسه ژوژمان شکل می‌گیرد. او در این گفت‌وگو از روند اقتباس این متن، چالش‌های بومی‌سازی طنز وودی آلن، تاثیر نگاه عکاسانه بر کارگردانی تئاتر و همچنین وضعیت نسل جوان تئاتر ایران می‌گوید. 

نام «ژوژمان» که در محیط‌های هنری و آکادمیک به معنای جلسه‌ داوری یا ارزیابی آثار است، چگونه با اقتباس شما از نمایشنامه «خدا» وودی آلن گره می‌خورد؟ آیا این عنوان از ابتدا در ذهن شما شکل گرفته بود یا در طول فرآیند تولید نمایش به آن رسیدید؟

نام «ژوژمان» در ابتدا در ذهن من، یک نام صرفا توصیفی نبود و همان ساختار دراماتیک و فلسفیِ خود نمایشنامه‌ وودی آلن بود. در اصل، شخصیت‌های نمایش «ژوژمان» مدام در حال ارزیابی و داوری اثر خودشان هستند؛ آنها از بیرون به کار خود نگاه می‌کنند، دیوار چهارم را می‌شکنند و از تماشاگر می‌پرسند «این درست بود؟». انگار تمام مدت یک ژوژمان درونی در جریان است. وقتی تصمیم گرفتم فضای نمایش را به یک پلاتوی دانشگاهی و انتظار برای استاد منتقل کنم، عنوان «ژوژمان» بیش از پیش طبیعی شد. نه، از ابتدا قاطع به این نام نرسیده بودم، اما در حین تولید و وقتی دیالوگ‌ها و موقعیت‌ها داشتند شکل می‌گرفتند، حس کردم این نام دقیقا به روح اثر می‌خورد.

جاویدی که چندین سال به عنوان عکاس تئاتر فعالیت داشته، در این نمایش تلاش کرده فضای فلسفی و طنز تلخ وودی آلن را در بستری بومی و آشنا برای مخاطب ایرانی بازآفرینی کند؛ فضایی که این بار نه در آمفی‌تئاتر یونان باستان که در یک پلاتوی دانشگاهی و در انتظار یک جلسه ژوژمان شکل می‌گیرد. او در این گفت‌وگو از روند اقتباس این متن، چالش‌های بومی‌سازی طنز وودی آلن، تاثیر نگاه عکاسانه بر کارگردانی تئاتر و همچنین وضعیت نسل جوان تئاتر ایران می‌گوید. 

نام «ژوژمان» که در محیط‌های هنری و آکادمیک به معنای جلسه‌ داوری یا ارزیابی آثار است، چگونه با اقتباس شما از نمایشنامه «خدا» وودی آلن گره می‌خورد؟ آیا این عنوان از ابتدا در ذهن شما شکل گرفته بود یا در طول فرآیند تولید نمایش به آن رسیدید؟

 وودی آلن فیلسوف‌نویس شناخته‌شده‌ای است که کمدی‌هایش اغلب حاوی لایه‌های عمیق فکری هستند. شما در «ژوژمان» به سراغ پرسش‌هایی مثل «ما وجود داریم؟ اینها وجود دارند؟» رفته‌اید. چطور میان کمدی یک‌پرده‌ای آلن و این پرسش‌های هستی‌شناسانه تعادل ایجاد کردید که نه کمدی سطحی شود و نه فلسفه خشک و تئوریک؟

نکته‌ کلیدی این است که خود وودی آلن این تعادل را در متن ایجاد کرده؛ کار من بیشتر کشف و برجسته‌سازی همین لایه‌ها بود. فلسفه در متون وودی آلن هیچ‌وقت خشک و تئوریک نیست و از دل موقعیت‌های کمدی و آدم‌های سردرگم بیرون می‌آید. شخصیت‌های «ژوژمان» مدام در حال اجرا هستند و ناگهان می‌ایستند و می‌پرسند «ما اصلاً وجود داریم؟».

این پرسش نه از روی کنجکاوی فلسفی، که از روی سردرگمی عملیِ یک هنرمند است که نمی‌داند نمایشش به کجا می‌رود. من سعی کردم بازیگران را در مرز میان باور و ناباوری نسبت به نقششان نگه دارم. طوری که مخاطب هم بخندد و هم ناگهان مکث کند. از نظر من، راز جذابیت این نمایش، جدی گرفتن پوچی است. اگر بازیگران پرسش‌های هستی‌شناسانه را با جدیت تمام و بدون شوخی اجرا کنند، خود آن جدیت تبدیل به کمدیِ موقعیت می‌شود.

با توجه به اینکه «ژوژمان» اقتباسی ایرانی از یک نمایشنامه خارجی است، مهم‌ترین چالش‌های شما در بومی‌سازی مفاهیم، شوخی‌ها و ارجاعات فرهنگی نمایشنامه وودی آلن برای مخاطب ایرانی چه بود؟

در واقع بزرگترین چالش به اجرا بردن این نمایش، همین ارجاعات فرهنگی خاص وودی آلن بود. من به واسطه شغل عکاسی تئاتر که حدود ۱۵ سال است به آن مشغولم، بارها و بارها به تماشای نمایش‌هایی نشسته‌ام که موقعیت‌ها و شوخی‌های کار چون درست برای مخاطب ایرانی و فارسی‌زبان پرداخت نشده بود، نه تنها نتوانسته بود معنایی که در ذهن نویسنده است را منتقل کند، بلکه مخاطب را سرگردان و گنگ در میان انبوهی از کلمات بی‌معنا رها ساخته بود.

آلن به فرهنگ یهودی-نیویورکی، فلسفه‌ اگزیستانسیالیسم فرانسوی و کلیشه‌های روانکاوی ارجاع می‌دهد که برای مخاطب ایرانی لزوماً آشنا یا خنده‌دار نیست. راه‌حل من این بود که به جای تغییر ماهیت این ارجاعات، معادل‌های موقعیتی برایشان پیدا کنم.

مثلاً شوخی‌های مربوط به «ترس از مرگ» یا «بی‌پناهی در برابر کیهان» را نه در قالب ارجاع به یک فیلسوف خاص که در قالب وضعیت عینیِ یک دانشجو که برای ژوژمان آماده نمی‌شود، ارائه کردم. همچنین، فضای آکادمیک و پلاتو را جایگزین آمفی‌تئاتر یونان باستان کردم تا مخاطب ایرانی بلافاصله با آن ارتباط برقرار کند. چالش دیگر، لحن طنز تلخ آلن بود؛ در ایران گاهی طنز به شوخی‌های روزمره فروکاسته می‌شود. من تلاش کردم همان طنز سیاه و برش‌زننده را حفظ کنم بدون اینکه به تلخی صرف تبدیل شود.

 شما به عنوان عکاس هنری و به خصوص عکاس تئاتر، پشت صحنه و روی صحنه بوده‌اید و لحظه‌ها را ثبت کرده‌اید. این نگاه عکاسانه، چه تأثیری بر رویکرد شما در کارگردانی تئاتر، به‌ویژه در طراحی صحنه، میزانسن، نورپردازی و قاب‌بندی بصری صحنه دارد؟

در فضای هنر، اغلب هنر عکاسی به نگاه و قاب تقلیل داده می‌شود؛ در صورتی که هنرمند عکاس برای ساخت اثر هنری خود از فرم و مدیوم عکاسی بهره می‌گیرد وگرنه ساخت اثر هنری چه روی بوم به شکل نقاشی ثبت شود، چه در قالب سینما درآید و حتی یک قطعه موسیقی، فرایند شکل‌گیری آن مشابه است. دغدغه‌ای، مسئله‌ای، فکری یا حس و حرف ناگفتنی در کار است که هنرمند برای آن فرم قابل تماشا می‌سازد. برای من ساخت یک اثر نمایشی چندان دور از عکاسی نیست؛ چون در هر دو تلاش دارم در جایگاه سوژه قرار گرفته و آنچه در ذهن دارم را به تصویر بکشم، چه در قاب دوربین چه روی صحنه تئاتر.

 در عکاسی، ثبت «لحظه قطعی» بسیار اهمیت دارد. در تئاتر، لحظه‌ها سیال و پویا هستند. چگونه این درک از لحظه و قاب‌بندی را که از عکاسی کسب کرده‌اید، در کارگردانی تئاتر و خلق تصاویر زنده و متحرک به کار می‌برید؟

در عکاسی، لحظه قطعی، آن دریچه‌ای است که هنرمند با دقت و ظرافت، جهان را در خود ثبت می‌کند. اما تئاتر، جریان بی‌پایانی از لحظه‌هاست؛ سیال، پویا و دائماً در حال تغییر. تجربه‌ام در عکاسی به من آموخته که در میان این پویایی، می‌توان لحظه‌های کلیدی را شناسایی کرد؛ آن لحظاتی که احساسات، دیالوگ‌ها و حرکات در هم تنیده و یک تصویر کامل را خلق می‌کنند. در تئاتر، تلاش می‌کنم این لحظه‌های کلیدی را پیدا کنم و با بازیگران همکاری کنم تا آنها را تقویت کنند. هدفم این نیست که لحظات را بسته‌بندی کنم چراکه قصد دارم فضایی خلق کنم که این لحظات به طور طبیعی و خودجوش ظهور کنند. به عبارتی، در تئاتر به جای اینکه من لحظه را تعریف کنم اجازه می‌دهم لحظه خودش را نشان دهد.

منبع: هفت صبح

به گزارش ایران تئاتر، نمایش «ژوژمان» به نویسندگی و کارگردانی رضا جاویدی از ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ در سالن شماره ۶ بوتیک هنر ایران روی صحنه خواهد رفت. 

«ژوژمان» اقتباسی ایرانی از نمایشنامه «خدا» به قلم فیلسوف‌نویسِ نام‌دار سینما و تئاتر، وودی‌آلن است. 

رضا جاویدی کارگردان نمایش «ژوژمان» درباره این اثر، گفت: «ما سوالات فلسفی زیادی داریم... ما وجود داریم؟ اینا وجود دارن؟» این جملات که بخشی از معرفی و هویت نمایش «ژوژمان» را شکل داده است، خیلی زود مخاطب را با بطن اصلی این اثر نمایشی مواجه می‌کند. اثری که در وهله نخست یک کمدی یک‌پرده از وودی‌آلن به شمار می‌رود، اما به مدد لایه‌های پنهان فلسفی و ساختاری، میزبان پرسش‌هایی بی‌پاسخ درباره چیستی هستی، نقش خالق و معنای زیستن است.»

رضا جاویدی در این نمایش، با رویکردی مینیمال و با تکیه بر بازیگرانی جوان، فضای آکادمیک و نقد اجرای تئاتر را عرصه آزمودن ایده‌های آلن قرار داده است.

امیرعلی ‌شابازیان، امیرمحمد ‌قیصری، روشا ‌حمزه ‌پور، النا ‌مهر ‌فاخر، علی ‌صابری، ملیکا ‌خان ‌علیلو، ابوالفضل ‌حسین ‌پور، علی ‌اژدریان، غزل ‌سلوکی، ستایش ‌مقدم، ستایش ‌طهرانی، مصطفی ‌قاسمی، محمد ‌پرهام ‌حوریان و آتنا ‌صامی بازیگران این نمایش هستند.

نمایش «ژوژمان» هر شب ساعت ۱۹ در بوتیک هنر ایران (سالن ۶) میزبان تماشاگران است و فروش بلیت هم اکنون در سایت تیوال و سینماتیکت آغاز شده است

"بوتیک هنر ایران" با محوریت هنر، تجربه و زندگی، اولین اجرای سال ۱۴۰۵ در ایران را از ۲۶ فروردین به روی صحنه خواهد برد.

نمایش "هتل (هُ تِ ل) به نویسندگی مرجان آقانوری و سلاله صفاری و کارگردانی مرجان آقانوری که در اسفند ۱۴۰۴ در بوتیک هنر ایران اجراهای خود را آغاز کرده بود و با استقبال بی نظیر مخاطبین همراه شده بود، که به دلیل شرایط پیش آمده روند اجرایی آن متوقف شد، اجراهای مجدد خود را از ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ آغاز میکند. از بازیگران این اثر میتوان به "شیوا خسرو مهر" اشاره کرد. 

مرجان آقانوری در کارنامه هنری خود جوایز متعددی را همچون جایزه بهترین کارگردانی از جشنواره دانشجویی فجر و بهترین بازیگر از جشنواره بین‌المللی سیمرغ برای نمایش " دو بیگانه تابع سرنوشتی مشترک " ، جایزه بهترین بازیگر زن از جشنواره سراسری مهر واله برای نمایش " مده آآآ" و تندیس بهترین اجرا از جشنواره ملی خوشه پروین و حضور این نمایش در جشنواره هایفست ارمنستان و سفارت هند و.... از آن خود کرده است. 

"هُ تِ ل" وقتی یک جن مسیر اجرای نمایش را تغییر می دهد...!!!

نمایش مشارکتی و محیطی هتل به در دسته آثار دیگرگونه و محیطی قرار دارد و در فضایی وهم آلود می باشد و مخاطبین در طول اجرا با بازیگران به صورت ایستاده همراه می‌شوند 

این نمایش روایت گروه نمایشی ای است که در هتلی قدیمی و سوخته اجرا می‌کنند. یکی از شخصیت‌ها که ما او را «جن» می‌شناسیم مسیر نمایش را تغییر می‌دهد.

در خلاصه این نمایش آمده: می‌خوام نامه بزنم به مرکز هنرهای نمایشی که دیگه تو خونه من سالن تئاتر نسازن....

این نمایش از ۲۶ فروردین ۱۴۰۵، هر شب ساعت ۱۸:۳۰، به مدت زمان ۴۰ دقیقه در فضای طبقه اول و سالن پنج بوتیک هنر میزبان مخاطبین خواهد بود و فروش بلیت هم اکنون در سایت تیوال همراه با استقبال مخاطبین آغاز شده است.

پنجاه‌وهشت سال پیش که بهرام بیضایی نمایشنامه «چهار صندوق» را نوشت، صورت‌هایی را در افق می‌دید که دیگران توانایی دیدن‌شان را نداشتند. آن دیگران یا اصلاً تصوری نداشتند که  مدتی پیش در جهان چه روی داده است یا باور نمی‌کردند که ممکن است چنان رویدادهایی در زادبوم خودشان هم پیش بیاید و حتی اگر چنان واقعیتی را درک می‌کردند، باز هم نادیده می‌گرفتند، گاهی از روی نادانی و گاهی برای آنکه منفعتی در دیدن و دانستن نمی‌دیدند.

«چهار صندوق» که در پاییز ۱۳۴۶ نوشته شد و سیاسی‌ترین نمایشنامه‌ی بهرام بیضایی بود، از زمان نگارش عملاً در محاق توقیف ماند و به ندرت در اینجا و آنجا، بیشتر در پروژه‌های دانشجویی روی صحنه‌های کوچک رفت. نویسنده هرگز نتوانست خودش آن را به روی صحنه ببرد، یک بار در سال ۱۳۵۳ تلاش کرد، اما موفق نشد. پرویز جاهد در یادداشتی وضعیت انتشار و اجرای این اثر را توضیح داده است:

«بیضایی خود هرگز این امکان را نیافت که نمایشنامۀ «چهار صندوق» را در ایران اجرا کند. جمله‌ای که در انتهای این اثر از بیضایی نقل شده، بیانگر حساسیت سیاسی این نمایشنامه در هر دو دورۀ قبل و بعد از انقلاب است: اجرای چهار صندوق هر بار از صحنه پایین کشیده شد.»

از طرفی کارگردان‌های دیگر تئاتر نیز اجازه‌ی اجرای رسمی این نمایشنامه در ایران را پیدا نکردند، اما بسیاری از گروه‌های دانشجویی، این نمایشنامه را به عنوان تمرین و آموزش و به صورت غیررسمی در کارگاه‌های تئاتر و محیط‌های دانشگاهی به روی صحنه بردند.

در سال های اخیر، این نمایشنامه، چند بار در خارج از کشور اجرا شد. نخستین بار سهیل پارسا، کارگردان تئاتر مقیم کانادا، آن را در سال ۱۹۹۱ به زبان انگلیسی در شهر تورنتو اجرا کرد. پس از او مهناز گیاه‌پرور، در سال ۲۰۱۲، آن را با کسب اجازه از بهرام بیضایی در شهر کوآلالامپور (پایتخت مالزی) به مدت چهار شب به روی صحنه برد. در سپتامبر ۲۰۱۲ نیز یک گروه تئاتری ایرانی به نام «برگ»، این نمایشنامه را به مدت دو شب در شهر اسلو (پایتخت نروژ) روی صحنه اجرا کرد.»

(نقد خودکامگی و قدرت در «چهار صندوق» بیضایی – پرویز جاهد)

بیضایی این نمایشنامه را نوشته تا خطری را که همه‌ی جوامع بشری و از جمله جامعه‌ی ما ایرانیان را تهدید کرده و تهدید می‌کند، گوشزد کند. خطری که به آن اشاره می‌کند البته همان خطری نیست که در اولین کلمات نمایشنامه «چهار صندوق» بر زبان می‌آید، بلکه خطر و تهدیدی است که به بهانه‌ی وجود آن خطر اعلام شده‌ی نخستین پدید می‌آید.

شاید مفهوم نمایشنامه «چهار صندوق» را بتوان در این جمله از برتراند راسل (۱۹۷۰-۱۸۷۲) فیلسوف انگلیسی خلاصه‌ کرد: «فاشیسم یعنی جذب ابلهان در گام نخست و سرکوب هر آن‌کس که شعور درک اوضاع را دارد در گام بعد.» (مقاله «آزادی و حکومت» -۱۹۴۰)  اما هنر بهرام بیضایی این بود که همین مفهوم را به شیوه‌ای نمادین و استعاری، زیبا و طنزآمیز طوری به ما یادآوری کرده که هرگز فراموش نکنیم. چون بعد از گذشت این همه سال، هنوز که هنوز است این خطر وجود دارد و همه ما را در همه جای دنیا تهدید می‌کند؛ اینکه برای نجات از خطری که امنیت ما یا موجودیت ما را تهدید می‌کند با دست خودمان مترسکی بسازیم که امنیت و موجودیت ما را صدچندان به خطر بیندازد. البته تهدید فقط به همین‌جا ختم نمی‌شود؛ حتی گاهی ممکن است برای خلاص شدن از شر یک مترسک، مترسک تازه‌ای بسازیم و در دام آن بیفتیم.

چهار کاراکتر سرخ، سبز، زرد و سیاه نمایش دو پرده‌ای «چهار صندوق» که در واقع به شکلی نمادین بازاریان، مذهبی‌ها، روشنفکران و عامه مردم را نمایندگی می‌کنند، در مجلس اول، مترسکی را می‌سازند تا از آن‌ها در مقابل خطرها و تهدیدهای احتمالی حفاظت کند. طولی نمی‌کشد که همین مترسک دست‌ساخته‌ی این چهار نفر بر سازندگان خودش مسلط می‌شود. در مجلس دوم نمایش، مترسک آن چهار شخصیت را وادار می‌کند تا برای خودشان صندوقی بسازند تا در صندوق‌ها  زندانی و از هم جدا شوند. ترس از مقابله کردن با اقتدار مترسک خودکامه باعث می‌شود هر کدام از این چهار نفر در صندوق خودشان بمانند. در نهایت، شخصیت سیاه که نماد عامه‌ی مردم است (و در واقع همان سیاه نمایش‌های روحوضی ایرانی، با در نظر گرفتن اینکه در کتاب «نمایش در ایران» بهرام بیضایی نیز اشاره شده «چهار صندوق» نام یک گونه‌ی خاص زیر مجموعه‌ی نمایش ایرانی تقلید است) صندوق خود را می‌شکند و مقابل مترسک می‌ایستد.

در اجرایی از «چهار صندوق» که بهمن ماه ۱۴۰۴ در تماشاخانه‌ی مهرگان در تهران به کارگردانی محمد کرمی روی صحنه رفته، با پایانی امیدوارکننده‌تر از اصل نمایشنامه روبرو می‌شویم؛ تغییری که شاید در شرایط فعلی متناسب و ضروری به نظر برسد. پایان نمادینی که در اجرای این نمایشنامه‌ی کاملاً نمادگرا در تهران با بازی‌های شقایق ‌وطنی، میلاد ‌قنبری، مرجان ‌صالحی، بهنوش ‌ناصرپور، ملیکا ‌مشعل، فریماه ‌پروانی و مرین علیزاده می‌بینیم، به هر حال خوشبینانه‌تر از آن است که در پایان نمایشنامه خوانده‌ایم و این پایان البته تنها تغییری نیست که پس از نزدیک به شش دهه در نمایشنامه صورت گرفته است. رنگ‌های شخصیت‌ها نیز حذف شده‌اند و چه‌بسا این اشاره‌ای دانسته یا ناخودآگاه به تغییر بافت جامعه در گذر زمان باشد. در اجرا ضعف‌هایی به چشم می‌خورد که البته برای نخستین روزها طبیعی به نظر می‌رسد و می‌توان به اصلاح آن‌ها فکر کرد و شاید با جا افتادن نقش‌ها و احتمالاً بازاندیشی‌ها برطرف شود، از جمله در بافت صوتی، موسیقی، حس‌ها و لحظه‌های لازم برای تشدید تنش.

این روزها و در غیاب آفریننده‌ی‌ «چهار صندوق» که حالا جای خالی او به شدت احساس می‌شود، حضور این نمایشنامه بر صحنه‌ای در تهران مغتنم است. واقعاً لازم داریم ببینیم که چطور می‌شود از دست مترسکی خودساخته نجات پیدا کرد و نکته‌ای که باید بدانیم و احتمالاً می‌دانیم این است که راه نجات از گرفتاری‌هایی که یک مترسک ایجاد می‌کند، ساختن مترسک دیگری نیست.
علاقه مندان جهت تهیه و رزرو بلیت می‌توانند به سایت تیوال مراجعه نمایند.

کارگردان نمایش «چهار صندوق» با اشاره به تنوع سبکی در آثار بهرام بیضایی عنوان کرد که این نمایشنامه اثری فرامرزی است و می‌تواند در هر زمان و هر نقطه‌ای از جهان اجرا و فهم شود.

محمد کرمی کارگردان نمایش «چهار صندوق» که این شب‌ها در تماشاخانه مهرگان روی صحنه است، در گفتگو با خبرنگار مهر درباره روایت و جهان این اثر نمایشی توضیح داد: «چهار صندوق» درباره چهار قشر اصلی جامعه است؛ قشرهایی که هرکدام با رنگی مشخص معرفی می‌شوند. زرد نماد اندیشمند و روشنفکر، سبز نماد سنتی و مذهبی، سیاه نماد توده مردم و کارگر جامعه و در نهایت رنگی که به اقتصاددان و بازاری اشاره دارد. این متن در سال ۱۳۴۶ نوشته شده و تحلیل‌ها نشان می‌دهد که در بستر نقد حزب کارگر و توده کارگر آن دوره شکل گرفته است.

وی افزود: ما نباید این چهار قشر را به‌عنوان چهار شخصیت معمولی ببینیم، بلکه آنها نمایندگان اغراق‌شده و اگزجریت‌ترین شکل ممکن از این اقشار هستند. وقتی از اقتصاددان یا بازاری صحبت می‌کنیم، منظور یک فرد معمولی پولدار نیست، بلکه کسی است که اقتصاد بر پایه او می‌چرخد و بازار زیر مجموعه‌اش تعریف می‌شود. همین‌طور وقتی از کارگر حرف می‌زنیم، از پایین‌ترین سطحی صحبت می‌کنیم که بیشترین فشار و ظلم را متحمل می‌شود، در حالی که خود کارگر هم سطوح مختلفی دارد.

این کارگردان با اشاره به خط اصلی داستان گفت: نمایشنامه از ابتدا درباره یک خطر موهوم صحبت می‌کند؛ خطری که این چهار قشر هنوز آن را تجربه نکرده‌اند اما مدام درباره‌اش حرف می‌زنند. این پرسش مطرح می‌شود که اگر روزی به ما حمله شود یا اتفاقی بیفتد، چه کسی از ما دفاع خواهد کرد؟ نتیجه این نگرانی، خلق مترسکی است که به آن جان، اندیشه و مفاهیم مختلف داده می‌شود.

کرمی ادامه داد: مترسک در ادامه از خالقانش می‌پرسد اگر روزی از من ناراضی باشید چه می‌شود؟ پاسخ می‌شنود که نان و آب تو را قطع می‌کنیم. از همین‌جا بحران آغاز می‌شود و مترسک تبدیل به بلای جان آنها می‌شود و هرکدام از این اقشار را به شکلی از مسیر خارج می‌کند؛ اقتصاددان را با معامله، قشر مذهبی را با تزویر و ریا، روشنفکر را با تخریب و ایجاد این تصور که او هم در بازی مترسک است و توده کارگر را با سرکوب و شلاق.

وی با اشاره به ساختار نمایشی اثر بیان کرد: در ادامه چهار صندوق ساخته می‌شود و هرکدام از این اقشار در صندوقی به رنگ خودشان حبس می‌شوند، تا جایی که حتی فراموش می‌کنند زمانی یکدیگر را می‌شناختند. مترسک در این وضعیت به نظم دلخواهش می‌رسد. اما با صدای گریه توده کارگر، این صندوق‌ها یکی‌یکی باز می‌شوند. آنها ابتدا همدیگر را نمی‌شناسند، اما با دیالوگ به آگاهی می‌رسند و تصمیم می‌گیرند مترسک را نابود کنند. با این حال، در پایان نمایشنامه مشخص نمی‌شود که آیا مترسک واقعاً نابود شده یا نه.

کارگردان «چهار صندوق» درباره شیوه اجرایی خود گفت: آثار استاد بهرام بیضایی اساسا سبک واحدی ندارند و همواره تلفیقی از شیوه‌ها هستند؛ چه در سینما و چه در تئاتر. کارهای من هم همیشه نقد اجتماع و سیاست‌هایی بوده که از دل جامعه بیرون می‌آید، چون هیچ نظام قانونمندی بدون برآیند اراده مردم شکل نمی‌گیرد برای همین این متن را برای اجرا انتخاب کردم.

وی افزود: این تنها متنی است که خارج از نوشته‌های خودم کارگردانی کرده‌ام و دوست داشتم آن را در قالبی اکسپرسیونیستی، البته به‌صورت تلفیقی و نه کاملاً خالص اجرا کنم. از هر شیوه‌ای فقط آنچه برای رسیدن به مفهوم لازم بود، استفاده کردم. رنگ‌ها را گرفتم، اما نگذاشتم به موتیف‌های بسته و صریح تبدیل شوند. قرار نیست مثلاً لباس زرد یا سبز الزاما به مذهب یا تفکر خاصی اشاره مستقیم داشته باشد، چون هر تفکری اگر افراطی شود، می‌تواند آزاردهنده باشد.

کرمی تأکید کرد: این متن، متنی فرامرزی است. مهم نیست اقتصاددان کجای جهان زندگی می‌کند یا کارگر متعلق به کدام کشور است؛ در هر دوره‌ای، از فرانسه تا آمریکا در زمان فروپاشی اقتصادی، همین مناسبات تکرار شده است. به همین دلیل «چهار صندوق» می‌تواند در هر زمان و هر نقطه‌ای از جهان اجرا و فهم شود.

وی درباره تغییرات اعمال‌شده در متن گفت: من یک پایان به پایان استاد اضافه کرده‌ام، اما ترجیح می‌دهم درباره آن توضیح ندهم تا مخاطب خودش در سالن با آن مواجه شود. این تغییر از سر جسارت نسبت به متن نیست، بلکه برای نزدیک‌تر شدن اثر به مخاطب امروز انجام شده است. امروزه حتی اگر بخواهیم شکسپیر هم اجرا کنیم، نمی‌توانیم کاملا کلاسیک پیش برویم؛ باید شیوه اجرایی را متناسب با نسل جدید تغییر دهیم.

این کارگردان درباره دریافت مجوز اثر توضیح داد: مجوز اجرا پیش از درگذشت استاد بیضایی اخذ شده بود. از طریق دوستان و همراهان پروژه، از جمله خانم ملیکا مشعل به‌عنوان مشاور پروژه و با ارتباط‌هایی که با آقای شاهین گرگانی و سالن مهرگان وجود داشت، متن ارسال و مجوز دریافت شد.

کرمی در پاسخ به نگرانی‌ها درباره حساسیت اجرای آثار بیضایی گفت: طبیعی است که اجرای آثار ایشان همیشه با گارد و حساسیت همراه باشد. من از ابتدا به گروه اعلام کردم که این کار احتمالاً با حاشیه‌ها، جلسات متعدد و چالش‌های مجوزی روبه‌رو می‌شود، اما این‌ها برای من مسئله اصلی نبود. زندگی اساساً با ریسک معنا پیدا می‌کند و هنر هم بدون ریسک پیش نمی‌رود. پیش‌بینی می‌کنم بعد از اجرا، مخالفان و موافقان زیادی داشته باشیم؛ از کسانی که اساساً با بیضایی مسئله دارند، تا آنهایی که دوست داشتند این اثر را اجرا کنند اما موفق نشدند. جهان بر پایه تضاد شکل گرفته و همین تضاد است که آن را زیبا می‌کند.

کارگردان «چهار صندوق» درباره بازخورد مخاطبان گفت: ما در شرایطی اجرا رفتیم که حال عمومی جامعه خوب نیست و طبیعی است که سالن آن واکنش ایده‌آل را نداشته باشد. با این حال، بازخوردهایی که مستقیم از مخاطبان گرفتم رضایت‌بخش بوده است. مخاطبانی بودند که چند بار اثر را دیدند یا همراه خود تماشاگران جدید آوردند. برای من مهم‌ترین مسئله شنیدن نظر مخاطب، بدون پاسخ‌دادن یا جدل‌کردن است.

این فعال تئاتری در پایان تاکید کرد: بعد از پایان اجرای رسمی «چهار صندوق»، حتماً جلسه‌ای برای تحلیل آنچه رخ داده برگزار خواهم کرد. هیچ اثری در جهان وجود ندارد که همه با آن موافق باشند. همین اختلاف‌نظرهاست که گفتگو و اندیشه را زنده نگه می‌دارد.

نمایش «چهارصندوق» به نویسندگی بهرام بیضایی و کارگردانی محمد کرمی از ۱۴ بهمن اجراهای عمومی خود را آغاز کرده است و تا ۸ اسفند روی صحنه تماشاخانه مهرگان می‌رود.

شقایق وطنی، میلاد ‌قنبری، مرجان ‌صالحی، بهنوش ‌ناصرپور، ملیکا ‌مشعل، فریماه ‌پروانی و مرین علیزاده گروه بازیگران این نمایش را تشکیل می‌دهند.

عکس از وحید دهرویه است.

منبع: خبرگزاری مهر

نمایش‌های مرگ یزدگرد و تحفه نطنز طی اولین هفته اجرای عمومی خود در تماشاخانه سنگلج میزبان بسیاری از هنرمندان و صاحب‌نظران سینما و تئاتر، موسیقی و هنرهای تجسمی شدند.

به گزارش روابط عمومی تماشاخانه سنگلج، هنرمندانی همچون کاظم هژیر آزاد، گلاب آدینه، آتش تقی پور، عزت ا... رمضانی فر، داوود فتحعلی بیگی، آرش نوذری، جلیل فرجاد، رحمت امینی، گلی امامی، پژمان چشمی، مصطفی ایزدی، علی ولیانی، رضا معراجی، مسعود مهرابی، علی یدالهی، مجید ستایش، لیلا ارجمند پیوند، علی طربی، کسری ریاحی، سارا شهبازی، محسن خیمه دوز، رهام مخدومی، گیتا بهادری، محمد مطلب، مصطفی دارابی، دکتر توران شیخ بگلو، دکتر مسلم آئینی، فرهاد شریفی و... در روزهای گذشته به تماشای دو نمایش تماشاخانه سنگلج نشستند.

نمایش تحفه نطنز نمایشی اجتماعی در ژانر کمدی است و نگاه انتقادی به آداب و رسوم در خانواده و اجتماع دوره ای تاریخی دارد. این نمایش که با تکنیک‌های زن پوشی، مردپوشی و مجلس زنانه، نمایش ایرانی طراحی شده دقایقی فرحبخش و تعمل برانگیز برای مخاطبان خود به همراه آورده است.

نمایش «تحفه نطنز» به نویسندگی و کارگردانی آرزو خلیلی در ساعت ۱۸:۳۰ با نقش آفرینی نگین تقوی‌راد، الهه تنهایی، آرزو خلیلی، نیکو دوبرادر، نوشین سرکوبی، عسل غروی، محسن میرهاشمی و رضا نعمتیان روی صحنه میرود.

نمایش مرگ یزدگر نوشته زنده یاد بهرام بیضایی نیز که اثری انتقادی-سیاسی در بازآفرینی رویدادی تاریخی به شمار میرود استقبال باشکوه تماشاگران را به همراه داشته و طی هفته گذشته پرفروشترین نمایش سالن های اداره کل هنرهای نمایشی بوده است.

نمایش «مرگ یزدگرد» با تهیه‌کنندگی و کارگردانی علیرضا چاوش در ساعت ۲۰ میزبان مخاطبان است و هنرمندانی همچون سارا عابدی، آزاده اکبری، محمد ربانی، عباس سیاوش، مهدی بیابانی، مهدی فرشیدی سپهر و علیرضا چاوش در آن نقش آفرینی می‌کنند.

فروش روزهای جدید نمایش‌های تماشاخانه سنگلج در سایت تیوال در دسترس علاقه‌مندان تئاتر و هنردوستان قرار دارد.

نمایش «می‌خواستم اسبت‌ باشم» به نویسندگی و کارگردانی معینی‌ رستمی، از آثار برگزیده‌ چهل و چهارمین‌ جشنواره‌ تئاتر فجر در تماشاخانه‌ی ایران‌‌شهر به صحنه خواهد رفت.‌
 
به گزارش روابط عمومی تماشاخانه‌ ایران‌شهر، نمایش «می‌خواستم اسبت‌ باشم» به نویسندگی و کارگردانی‌ معین رستمی از یکشنبه سوم اسفند ساعت ۱۹ در سالن استاد سمندریان اجراهای خود را آغاز می‌کند.

در این نمایش  سجاد بختیاری‌زاده، امیرحسین‌ شعبانیان، علی نادری، سعید جردکانی‌ به ایفای نقش می‌پردازند.

علاقه‌مندان به تهیه‌ی اینترنتی بلیت‌های این نمایش می‌توانند به سامانه‌ تیوال مراجعه کنند.

نمایش‌نامه «مَچل کفترباز» به کارگردانی احمدرضا حجارزاده، روز شنبه ۲۵ بهمن‌ماه، در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، شعبه پارک لاله، خوانده می‌شود.

به گزارش روابط‌عمومی گروه، نمایش‌نامه «مچل کفترباز» به نویسندگی فاطمه هاشمی و کارگردانی احمدرضا حجارزاده، روز شنبه ۲۵ بهمن‌ماه، ساعت ۱۵، در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، برای بچه‌ها و بزرگ‌ترها به صورت نمایش‌نامه‌خوانی اجرا می‌شود. هاشمی این نمایش‌نامه را با نگاهی به داستان «کچل کفترباز» اثر صمد بهرنگی نوشته است. در اجرای نمایش‌نامه‌خوانی «مچل کفترباز»، نقش‌خوانیِ شخصیت‌ها را (به ترتیب ورود)، هانیه تفکری، عطیه پژم، آناهیتا رضایی، سپیده زینلی، مهدی اسکندری، امیرسجاد دبیریان، امیرحسین کاشانی، فرزانه دلیر،کیمیا حیدری، مهدی فرد و مهناز رضایی بر عهده دارند. سایر عوامل گروه عبارتند از: صدف کبیری‌مقدم (ترانه‌سُرا)، مهدی فرد (آهنگساز و خواننده)، ساغر معین‌فرد، دانیال شفیعی (نوازندگان تنبک و ویولن)، زهرا انصاری، سهیلا انصاری (طراح صحنه و لباس)، فاطمه رضایی (طراح پوستر)، شیوا زابلی‌پور (عکاس)
در خلاصه‌داستان این نمایش آمده:«مچل کفترباز با مادر پیرش در خانه کوچک‌شان، زندگی فقیرانه اما باصفایی دارند. دختر پادشاه که با پدرش در همسایگی آن‌ها زندگی می‌کند، حسرتِ زندگیِ ساده مچل و مادرش را می‌خورد. وقتی پادشاه از این موضوع باخبر می‌شود، تصمیم می‌گیرد مچل و کفترهایش را نابود بکند، ولی...». حجارزاده پیش از این، متون «کبوتری ناگهان»،«پینوکیو می‌خواهد بمیرد» و «دلم قهوه می‌خواد» را در قالب نمایش‌نامه‌خوانی روی صحنه برده بود. همچنین نمایش «جوادیه» به کارگردانی او، شهریورماه سال جاری اجرا و با استقبال خوب تماشاگران روبه‌رو شد. گفتنی‌ست نمایش‌نامه‌خوانی «مچل کفترباز» به کارگردانی احمدرضا حجارزاده، شنبه ۲۵ بهمن‌ماه، ساعت ۱۵ در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، شعبه پارک لاله اجرا خواهد شد. علاقه‌مندان به تماشای این نمایش‌نامه‌خوانی، برای رزرو و تهیه بلیت می‌توانند به سایت‌تیوال یا گیشه کانون پرورش فکری کودک و نوجوان، پلاتو آینه مراجعه کنند. لازم به ذکر است این نمایش‌نامه‌خوانی در جریان چهارمین دوره نمایش‌نامه‌خوانی «توکا» از سوی کانون تئاتر کودک‌ونوجوان خانه تئاتر و با همکاری مرکز تولید تئاتر و تئاتر عروسکی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار می‌شود و در امتداد تقویت جریان نمایش‌نامه‌خوانی و معرفی آثار شاخص نمایشی به مخاطبان برنامه‌ریزی شده است.

نمایش «چهار صندوق» نوشته‌ی زنده‌ یاد بهرام بیضایی به کارگردانی محمد کرمی و تهیه‌کنندگی مریم رازقی که از ۱۴ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ اجرای خود را در خانه نمایش مهرگان آغاز کرده، این روزها در میانه‌ی اجرا با استقبال مخاطبان تئاتر روی صحنه است.
به گزارش هنرآنلاین، نمایش «چهار صندوق» نوشته‌ی زنده‌یاد بهرام بیضایی، به کارگردانی محمد کرمی، تهیه‌کنندگی مریم رازقی و با مشاوره پروژه ملیکا مشعل، از روز ۱۴ بهمن‌ماه ۱۴۰۴، هر شب ساعت ۲۰:۳۰، در خانه نمایش مهرگان روی صحنه می‌رود.
شقایق وطنی، میلاد قنبری، مرجان صالحی، بهنوش ناصرپور، ملیکا مشعل، فریماه پروانی و مرین علیزاده در این اثر به ایفای نقش می‌پردازند.
نمایش «چهار صندوق» با رویکردی فرم‌گرا، موسیقایی و اکسپرسیونیسم، بازخوانی تازه‌ای از یکی از مهم‌ترین متون نمایشی معاصر ایران ارائه می‌دهد و با تکیه بر تصویر، حرکت، ریتم و موسیقی، تجربه‌ای متفاوت و تأمل‌ برانگیز برای مخاطبان تئاتر رقم می‌زند.
این نمایش محصول گروه هنری سیاره عطارد است و با حضور جمعی از هنرمندان جوان و حرفه‌ای، میزبان علاقه‌مندان تئاتر خواهد بود.
محمد کرمی، کارگردان نمایش «چهار صندوق»، درباره این اجرا می‌گوید: «برای من، «چهار صندوق» فقط یک نمایشنامه نیست؛ چهار در است به چهار سوی انسان.
متنی که از دل تاریخ بیرون آمده تا امروز ما را صدا بزند. این اجرا را با نگاه اکسپریشنیستی ساخته‌ام؛ با تکیه بر فرم، تصویر، حرکت و موسیقی. این نمایش، روایت صرفِ کلمات نیست؛ روایت بدن‌ها، نفس‌ها و فریادهای فروخورده است.»
او ادامه می‌دهد: «خواستم مخاطب، فقط تماشاگر نباشد؛ درون این جهان راه برود، گم شود و دوباره خودش را پیدا کند. تئاتر بدون صداقت، فقط نمایش است؛ نه یک اتفاق.»
کرمی درباره مسیر تولید اثر می‌افزاید: «ما عجله نکردیم. صبر کردیم تا این نمایش بالغ شود. تا پیش از رفتن روی صحنه، در جان ما جا بگیرد.» وی با اشاره به مسئولیت هنری خود تأکید می‌کند: «این اجرا از رابطه نیامده، از وظیفه آمده. از ترسِ انجام ندادن مسئولیت. من این نمایش را اجرا نکردم چون اجازه داشتم؛ اجرا کردم چون احساس کردم باید.»
او درباره جایگاه این اثر می‌گوید: «چهار صندوق متنی فراتاریخی و فرامکانی است. هر وقت جامعه زخمی می‌شود، دوباره بیدار می‌شود. ما فقط شنیدیم و پاسخ دادیم.»
کرمی در پایان می‌گوید: «این اجرا، ایستادن است؛ در برابر فراموشی، سکوت و ترس. و تئاتر، وقتی زنده است که بایستد.»
از دیگر عوامل نمایش «چهار صندوق» می‌توان به سرمایه‌گذاران: پوریا پاقصری و محمد سالار سرلک، دستیاران کارگردان: پارمیس شفیعی و مرین علیزاده‌، مشاور پروژه، طراح گریم، فرم و صحنه: ملیکا مشعل، مجری گریم: شقایق وطنی، دستیار گریم: پارمیس شفیعی، مدیر صحنه: مرین علیزاده، دستیار صحنه: فریماه پروانی، طراح لباس: محمد کرمی، اجرای لباس: ملیحه صادقی، طراح نور: حمید سلامی، دستیاران نور: سینا رضازاده و علیرضا رمضانی گهرویی، عکاس: ملیکا دهقانی، طراحی پوستر و گرافیک: فرناز پاک‌نژاد و محمد سجاد رشیدی اشاره کرد.
علاقه مندان جهت تهیه و رزرو بلیت می‌توانند به سایت تیوال مراجعه نمایند.

اجرای نمایش «تحفه نطنز» نوشته و کارگردانی آرزو خلیلی با حضور کاظم هژیرآزاد و افروختن شمع شب چراغ این نمایش در تماشاخانه سنگلج افتتاح شد. 

به گزارش روابط عمومی تماشاخانه سنگلج، کاظم هژیرآزاد بازیگر پیشکسوت تئاتر و سینما در این رسم دیرینه تماشاخانه سنگلج با آرزوی توفیق برای گروه نمایش گفت: تماشاخانه سنگلج یکی از قدیمی‌ترین تماشاخانه‌های فعال تهران است که با حضور هنرمندان تئاتر و شما تماشاگران به کار خود ادامه می‌دهد. امیدوارم که چراغ این صحنه همچنان روشن باشد. 

وی با قدردانی از هنرمندانی که با همه دشواری‌ها تلاش می‌کنند تا برای لحظاتی آرامش را به مردم هدیه بدهند گفت: شخصاً هرجا که همکارانم به کمک احتیاج داشته باشند کنارشان هستم چه در مشکلات فردی و چه صنفی تمام تلاشم را برای کمک انجام داده و می‌دهم. 

آرزو خلیلی کارگردان نمایش تحفه نطنز نیز که یکی از نقش‌های نمایش را هم بازی می‌کند با خیر مقدم به تماشاگران گفت: در شرایط بسیار سخت نمایشمان را روی صحنه می‌بریم. مسیر طولانی و دشواری را پشت سر گذاشته‌ایم و امروز امیدواریم که از دیدن این نمایش لذت ببرید. 

در ادامه این مراسم آرزو خلیلی کبریت افروخته را به استاد کاظم هژیرآزاد داده و این هنرمند پیشکسوت تئاتر و سینما در حین افروختن شمع زمزمه کرد: «به امید آنکه بماند!»

نمایش تحفه نطنز که با استقبال چشمگیر تماشاگران اولین اجرای خود را پشت‌سر گذاشت هر روز غیر از شنبه‌ها در ساعت ۱۸:۳۰ روی صحنه می‌رود. علاقمندان می‌توانند بلیط این نمایش را از طریق سایت‌ تیوال تهیه کنند.

نمایش «نماینده اونجا» به نویسندگی و کارگردانی امیرعلی زمانیان و تهیه‌کنندگی امیرموسی کاظمی، به مدت ۱ ساعت و ۱۰ دقیقه، هر شب ساعت ۲۰:۳۰، از تاریخ ۱۵ بهمن تا ۱۵ اسفند در تئاتر هامون اجرا می‌شود. 

در خلاصه داستان این نمایش آمده است: جین و چارلی دو کارمند شرکت کارگزاران آینده همیلتون در حین مشاجره با یکدیگر متوجه موقعیتی استثنایی می‌شوند که ناگهان...                                                                                                                                                              

در این نمایش بازیگرانی همچون مرجان ‌آقانوری، امیرعلی ‌زمانیان و سپهر ‌جاویدیان به ایفای نقش می پردازند.                                              

دیگر عوامل عبارتند از:ستیار کارگردان و برنامه ریز:  ریحانه ‌شاهرخی ‌فر، آهنگساز و طراح صدا:  پیام شهید ثالث، طراح چهره و گریم: تینا ‌بخشی، طراح لباس: پریا ‌الماسی، طراح صحنه و آکسسوار: مهشاد ‌عابدین ‌پور، طراح فرم و حرکت: مهدیه ‌نجفدری، گرافیست: دکتر زهرا سلیمانی، طراح نور: حافظ ‌وقار و امور رسانه و روابط عمومی: دکتر پیام احمدی کاشانی                                                 

علاقمندان می توانند برای تهیه بلیط به تیوال یا به نشانی خیابان فلسطین، پایین تر از خیابان انقلاب، پلاک ۲۹۲/۱  مراجعه فرمایند.        

به گزارش روابط عمومی تماشاخانه سنگلج، نمایش "مرگ یزدگرد" نوشته زنده یاد بهرام بیضایی با تهیه کنندگی و کارگردانی علیرضا چاوش از ۱۶ بهمن ماه جاری اجرای عمومی خود را در تماشاخانه سنگلج آغاز می کند.

 این نمایش بازی هنرمندانی همچون سارا عابدی، آزاده ‌اکبری، محمد ربانی، عباس سیاوش، مهدی ‌بیابانی، مهدی ‌فرشیدی ‌سپهر، علیرضا ‌چاوش آماده شده و در ساعت ۲۰ هر روز غیر از شنبه ها میزبان مخاطبان خواهد بود.

طراحی صحنه و لباس این نمایش را منیره ملکی بر عهده دارد و موسیقی آن را بهار حسین زاده ساخته است. طراحی گریم این نمایش را سهیلا جوادی برعهده دارد. طراحی نور نیز بر عهده میثم کحالی است. طراحی پوستر و بروشور را صنا زعفران‌لو انجام داده و محمد جواد معلمی به عنوان مجری گریم، ابوالفضل باران طلب در بخش تصویر با این پروژه نمایشی همکاری می کنند.

در این گروه زهرا محمدی، مهران شعبانی، آشیل اسکندری و آرتا ابتکار به عنوان دستیاران کارگردان حضور دارند.

در خلاصه داستان این نمایش آمده است: " آخرین پادشاه ساسانی در میان حمله اعراب به مرو می‌گریزد و به آسیابی پناه می‌برد. ملازمان و درباریان به اتهام قتل، آسیابان و خانواده‌اش را بازجویی می‌کنند. آن‌ها برای نجات جانشان، به قصه‌گویی از آن رویداد دست می‌زنند."

پیش فروش روزهای نخست این نمایش در سایت تیوال فعال شده و علاقه مندان می توانند از هم اکنون نسبت به تهیه بلیت اقدام کنند.

رپرتوار موسیقایی «موزیکالیته» با ۱۷ اجرا در سالن اصلی پردیس تئاتر تهران روز جمعه ۱۲ دی ماه به کار خود پایان میدهد.

به گزارش روابط عمومی گروه تئاتر مستقل؛ «موزیکالیته» نوشته، و کارگردانی مریم کاظمی که به مناسبت بیست و پنج سالگی گروه تئاتر مستقل تولید شده و از ۸ آبان در سالن اصلی پردیس تئاتر تهران روی صحنه رفت تنها دو اجرای دیگر میزبان مخاطبان خواهد بود.

این اثر موزیکال و شاد خانوادگی ترکیبی از قطعات موسیقی و حرکت نمایش های خاطره انگیز گروه تئاتر مستقل است که طی بیست و پنج سال گذشته روی صحنه رفته اند و فقط آخر هفته ها اجرا می شد.

در این نمایش نزدیک به ۱۰۰ بازیگر از نسل های مختلف گروه تئاتر مستقل؛ حرفه ای تا نوآموز، به ایفای نقش میپردازند.

هومن رهنمون، میترا کریمخانی، عرفان میدانلو، پریسا فلاح‌زاده، مهراد زمانی، فربد تجویدی، آنا نمکچیان، ثمینه لسانی، نسیم امیرخسرو، شیما میرمهدی، شیوا شریعت‌زاده، علیرضا ‌عموزاد، کیانا کریمی، میلاد رضایی، طناز نوروزی، مریم ذکاوتی، حنانه کامیابی، سارینا سالاریان در این نمایش به ایفای نقش میپردازند.

بیش از ۸۰ بازیگر کودک و نوجوان که از جمله هنرجویان مریم کاظمی در آموزشگاه تئاتر مستقل، پردیس تئاتر تهران، آموزشگاه سینمایی خورمهر و سایر فرهنگسراهای تهران  به شمار میروند در این اثر بزرگ نمایشی حضور دارند.

علاقه مندان می توانند بلیت دو اجرای پایانی موزیکالیته را از طریق سایت تیوال، برگه نمایش موزیکالیته دریافت کنند.

محمدامین نبی‌اللهی کارگردان «سمفونی جانوران» از کمدی سیاه قدرت دیکتاتوری فرم و اینکه تئاتر نیازمند قصه است می‌گوید.

«سمفونی جانوران» از همان لحظه اول، تماشاگر را به جهانی می‌برد که در آن مرز میان انسان، حیوان و قدرت به‌هم ریخته است. شهری خیالی که تصمیم‌های مدیریتی‌اش بیشتر درگیر نمایش، شعار و اولویت‌های وارونه است تا رفاه مردم. این جهان گروتسک و نامتعین، زمینه‌ای فراهم می‌کند برای داستانی که هم می‌خنداند و هم تلخی آن آرام‌آرام خود را نشان می‌دهد.
نمایش «سمفونی جانوران» به نویسندگی و کارگردانی محمدامین نبی‌اللهی، با زبانی طنز و گزنده، پارادوکس‌های مدیریتی و روابط میان حاکمان و مردم را در شهری بی‌زمان و بی‌مکان به تصویر می‌کشد. به بهانه اجرای این اثر، با نبی‌اللهی گفت‌وگو کردیم تا از لایه‌های پنهان نمایش، وضعیت سالن‌های خصوصی و دولتی، بحران قصه‌گویی در تئاتر مدرن و حتی حکایت عجیب «مدرسه اژدهاکُشی» بشنویم.

 
 شهری که مسئولانش «دوستدار حیوانات» می‌شوند
گفت‌وگو را با هسته مرکزی و ایده اولیه شکل‌گیری «سمفونی جانوران» آغاز می‌کنیم. نبی‌اللهی با اشاره به اینکه متن این اثر پیشنهادی از سوی امیرمحمد شعبانی بوده است داستان را روایتی گروتسک از وضعیتی مدیریتی توصیف می‌کند. او درباره خط داستانی اثر می‌گوید: «داستان در شهری می‌گذرد که مسئولان آن، به جای تمرکز بر رفاه و وضعیت معیشتی مردم، دغدغه‌ای عجیب و نمایشی پیدا کرده‌اند. آنها می‌خواهند جشنی بزرگ برگزار کنند تا شهرشان را به عنوان «اولین شهر دوستدار حیوانات» معرفی کنند. در واقع، در حالی که مردم در وضعیت نابسامانی به سر می‌برند و رها شده‌اند، اولویت حاکمان شهر، برندسازی با شعارهای حیوان‌دوستی است.»

اما این تمام ماجرا نیست. کارگردان نمایش توضیح می‌دهد که در میانه این تضاد منافع، شخصیتی معترض ظهور می‌کند که سعی دارد با  «انتریک» کردن و تحریک مردم، آنها را علیه مسئولان بشوراند. استدلال این فرد معترض جالب است چرا که معتقد است مسئولان شهر، خودشان تبدیل به حیوان شده‌اند: «در این گیرودار، پای یک دامپزشک معروف به نام دکتر تئو به ماجرا باز می‌شود. مسئولان شهر که با اتهام حیوان بودن از سوی مردم مواجه شده‌اند، سراغ این دامپزشک می‌روند تا او با اعتبار علمی‌اش گواهی دهد که آنها حیوان نیستند و انسان‌هایی سالم‌اند. همین موقعیت ابزورد، بستری را برای شکل‌گیری درام و کمدی فراهم می‌کند.»
 
 یک کهن‌الگوی ازلی و ابدی
وقتی از نبی‌اللهی می‌پرسیم آیا شباهت‌های این داستان با زندگی روزمره و مناسبات اجتماعی در ایران، دلیل اصلی انتخاب این متن بوده است، تاکید می‌کند که نگاهش فراتر از جغرافیاست. او با اشاره به اینکه بازخوردها و کامنت‌های بسیاری درباره شباهت فضای نمایش با زیست ایرانی دریافت کرده، توضیح می‌دهد: «بله، شباهت‌ها غیرقابل انکار است، اما ما یک وضعیت کلی از رابطه مردم و حاکمان را در طول تاریخ مد نظر داشتیم.این یک وضعیت «فرا زمان» و «فرا مکان» است. اگر همین نمایش را در سوئد، آمریکا یا ترکیه هم اجرا کنید، مخاطب باز هم با آن همذات‌پنداری می‌کند.»
به باور این کارگردان، متن امیرمحمد شعبانی دست روی یک «کهن‌الگو» گذاشته است که از ابتدای تاریخ تمدن تا امروز و احتمالا در آینده، تکرار می‌شود: «همواره در طول تاریخ پیش می‌آید که حاکمان فراموش می‌کنند کار اصلی‌شان چیست و اولویت‌ها جابه‌جا می‌شود. مهمترین دلیلی که سراغ این متن رفتم، همین خصلت تکرارشوندگی تاریخ بود. نمایش مدام به ما یادآوری می‌کند که تاریخ تکرار می‌شود و ما در چرخه‌ای از رفتارهای مشابه گرفتاریم.»

 
 تغییر وضعیت، نه تغییر ماهیت
یکی از پرسش‌های مهم هر اثر هنری، پیامی است که مخاطب با خود از سالن بیرون می‌برد. نبی‌اللهی در پاسخ، به لایه‌های روان‌شناختی و جامعه‌شناختی اثر اشاره می‌کند و با یادآوری حضور یک رومنس عاشقانه در دل فضای سیاسی نمایش، می‌گوید: «نکته اینجاست که آدم‌ها عوض نمی‌شوند؛ فقط از وضعیتی به وضعیت دیگر منتقل می‌شوند. ذات هر فرد ثابت می‌ماند؛ ممکن است شکل و موقعیت تغییر کند، اما ماهیت همان است. آنچه بد بوده، خوب نمی‌شود و آنچه خوب بوده، خوب می‌ماند.»

 
 تابلوهای نقاشی که جان می‌گیرند
در بخش دیگری از گفت‌وگو، به فرم اجرایی و زیبایی‌شناسی اثر می‌رسیم. نبی‌اللهی تاکید ویژه‌ای بر «چشم‌نواز بودن» صحنه دارد و معتقد است تئاتر باید از نظر بصری غنی باشد. او درباره سبک اجرایی نمایش توضیح می‌دهد: «هماهنگی بدن، صدا و حرکت برای من اهمیت زیادی داشت و میزانسن‌ها بر اساس فرم‌هایی شکل گرفتند که یادآور تابلوهای نقاشی کلاسیک و آثار شاخص تاریخ هنرند. بازیگران در این فرم‌ها دیالوگ می‌گویند و با هر تغییر وضعیت، تابلوی تازه‌ای ساخته می‌شود.» این شیوه اجرایی که ترکیبی از پرفورمنس، فیزیکال‌تئاتر و درام کلاسیک است، به گفته این کارگردان حاصل بداهه‌پردازی در تمرین‌ها نبوده و از پیش و پیش از آغاز تمرینات طراحی شده است. 

 
 خنده تلخ من از گریه غم‌انگیزتر است
بحث درباره ژانر نمایش، ما را به موضوع چالش‌برانگیز «کمدی در عصر اندوه» می‌رساند. این کارگردان تاکید می‌کند که اگرچه نمایش رگه‌هایی از طنز دارد، اما هدفش «خنداندن» به معنای متعارف آن نیست: «به بازیگرانم تاکید کردم که قرار نیست کسی قهقهه بزند. ما می‌خواهیم مخاطب حالی متفاوت‌تر از حالِ تراژیک را تجربه کند. وضعیت خنده‌داری که ما نشان می‌دهیم، وضعیتی گروتسک و دردناک است. مثلا جایی که دکتر تئو به مسئولان می‌گوید «مهم نیست شما واقعا حیوان نیستید، مهم این است که مردم فکر می‌کنند شما حیوانید»، این یک طنز سیاه است.»

او معتقد است کمدی، بسیار سخت‌تر و پیچیده‌تر از تراژدی است و ظرفیت بیشتری برای بیان مفاهیم فلسفی دارد: «در کمدی می‌توان لایه‌های معنایی عمیق‌تری کاشت، اما در تراژدی شما صرفا احساسات تماشاگر را نشانه می‌گیرید تا گریه کند یا بترسد. من نمی‌خواستم تماشاگر را در سالن هم بترسانم یا بگریانم. جامعه ما امروز وقتی برای خرید به خیابان می‌رود تراژدی می‌بیند، اخبار را باز می‌کند تراژدی می‌بیند. ظرفیت روانی جامعه برای غم پر شده است. اینجا در سالن تئاتر، باید از زاویه‌ای دیگر و با زبانی دیگر حرف زد.»

 
 اقتصاد تئاتر؛ بیزنس یا فرهنگ؟
بخش مهمی از گفت‌وگوی ما به آسیب‌شناسی وضعیت تئاتر در ایران، به‌ویژه دوگانه «سالن‌های خصوصی» و «سالن‌های دولتی» اختصاص یافت. نبی‌اللهی نگاهی واقع‌گرایانه به این ماجرا دارد و سالن‌های خصوصی را شمشیری دو لبه می‌داند؛ از یک سو پتانسیل خوبی به تئاتر تزریق کرده‌اند و با هنرمندان تعامل دارند و از سوی دیگر، جبرِ اقتصادی آنها را به سمت «بیزنس» سوق داده است.
این کارگردان تئاتر می‌گوید: «سالن خصوصی هرچقدر هم که دغدغه فرهنگی داشته باشد، هزینه‌هایی دارد که باید تامین شود. بنابراین، گروه نمایشی مجبور است «بفروشد». همین اجبار برای فروش باعث شده بسیاری از کارها به سمت طنزهای سخیف، شوخی‌های جنسی و سطحی و نوعی «تئاتر آزاد» بروند تا فقط بتوانند پول اجاره سالن را دربیاورند. انگار چاره‌ای نیست و فرهنگ قربانی اقتصاد می‌شود.»

 
 سالن‌های دولتی؛ روابط به جای ضوابط
نقد نبی‌اللهی به سالن‌های دولتی تندتر است چرا که باور دارد این فضاها اغلب در انحصار گروهی خاص قرار دارند و دسترسی به آنها برای بدنه تئاتر دشوار است: «سالن‌های دولتی ماشاءالله می‌رسد به دست عزیزانی که با رابطه سالن می‌گیرند، بودجه دولتی می‌گیرند و برایشان مهم نیست که کلا پنج نفر مخاطب داشته باشند. اگر شما بخواهید به عنوان یک گروه مستقل سالن دولتی بگیرید، می‌گویند برو دو سال دیگر بیا! دو سال دیگر کی مرده و کی زنده؟ نتیجه این می‌شود که در سالن‌های دولتی اغلب شاهد اجراهایی هستیم که مخاطب ندارند و بودجه بیت‌المال را مصرف می‌کنند.»

 
حکایت «مدرسه اژدهاکُشی» و توهم حرفه‌ای‌گری
وقتی از نبی‌اللهی می‌پرسیم که آیا تئاتر امروز ایران را «حرفه‌ای» می‌داند به نکته ظریفی اشاره می‌کند: «اگر «حرفه‌ای» بودن را به معنای امرار معاش از تئاتر بدانیم، بله، تئاتر ایران نسبت به گذشته حرفه‌ای‌تر شده است، اما این حرفه‌ای بودن زیرساخت درستی ندارد.»  او در ادامه وضعیت فعلی آموزش و اشتغال در تئاتر را به حکایت مشهور «مدرسه اژدهاکُشی» تشبیه می‌کند:
«داستان تئاتر ما شبیه آن شخصی است که مدرسه‌ای برای آموزش «اژدهاکُشی» تاسیس کرد. ۲۰ نفر فارغ‌التحصیل شدند و بیرون آمدند، اما دیدند هیچ اژدهایی وجود ندارد که بکشند! پس چه کردند؟

هر کدامشان رفتند و یک کلاس اژدهاکُشی دیگر راه انداختند تا بتوانند زندگی‌شان را بگذرانند. در تئاتر ما هم خروجی دانشگاه‌ها و آموزشگاه‌ها بسیار زیاد است، اما بازار کار و اژدهایی (مخاطب و سالن کافی) وجود ندارد. پس همه شروع می‌کنند به ورک‌شاپ برگزار کردن و آموزش دادن به نسل بعدی، بدون اینکه خودشان تجربه عمیقی از بازار واقعی داشته باشند.»
او همچنین از ورود افراد بدون تخصص که صرفا با پول وارد عرصه تهیه‌کنندگی یا کارگردانی می‌شوند گلایه می‌کند و می‌گوید: «مرکز هنرهای نمایشی نباید فقط ممیزی سیاسی و اخلاقی داشته باشد؛ باید «کیفیت فنی» را هم ارزیابی کند. الان کارهایی مجوز می‌گیرند که از نظر فنی زیر خط فقر هستند. درست مثل موسیقی که هر کسی با یک کارت صدا فکر می‌کند خواننده شده، در تئاتر هم پول جایگزین سواد و تجربه شده است.»

 
 مرگ قصه و دیکتاتوری فرم‌های بی‌معنی
در پایان گفت‌وگو، امین نبی‌اللهی به یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های نمایش «سمفونی جانوران» اشاره می‌کند که به زعم او، حلقه مفقوده تئاتر امروز است: «قصه‌گویی».
این کارگردان با انتقاد از رواج تئاترهای فرم‌گرا، اکسپرسیو و بی‌معنی می‌گوید: «متاسفانه بخش بزرگی از تئاترهای امروز ما به سمت فضاسازی‌های عجیب، نورپردازی‌های اغراق‌آمیز و دیالوگ‌های نامفهوم رفته‌اند. تماشاگر از سالن بیرون می‌آید و باید دنبال کارگردان بگردد تا بپرسد «منظورت چی بود؟» و کارگردان هم با ژستی روشنفکرانه توضیحات عجیب‌تری می‌دهد. مخاطب هم برای اینکه کم نیاورد، وانمود می‌کند که فهمیده است.»
نبی‌اللهی توضیح می‌دهد که روایتِ یک قصه منسجم در یک ساعت، کار بسیار دشواری است و بسیاری از تئاتری‌ها چون بلد نیستند قصه بگویند، به سمت فرم‌های انتزاعی فرار می‌کنند: «افتخار ما این است که «سمفونی جانوران» قصه دارد. ما در کنار فرم و میزانسن‌های دقیق و موسیقی، روایتی داریم که آغاز و پایان دارد. مخاطب ما گیج از سالن بیرون نمی‌رود؛ او قصه‌ای عجیب را می‌بیند که پایانش را نمی‌تواند حدس بزند، اما در نهایت می‌فهمد که چه شد. ما به شعور مخاطب احترام گذاشته‌ایم و نخواستیم پشت فرم‌های پیچیده پنهان شویم.»

منبع: هفت صبح

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا،نمایش «قانون گروتو» به کارگردانی تقی علی‌آبادی، که این روزها دور دوم اجرای خود را در بوتیک تئاتر ایران جنب پردیس تئاتر و موسیقی شهرزاد آغاز کرده، تلاشی است برای مواجهه مخاطب با آینده‌ای که در آن مرز میان انسان و ربات، ایمان و بقا، و اختیار و برنامه‌ریزی دیجیتال به چالش کشیده می‌شود؛ نمایشی اندیشه‌محور که با اتکا به مفهومی به‌ظاهر ساده اما دهشتناک، تماشاگر را به تأملی عمیق درباره سرنوشت انسان معاصر فرامی‌خواند.

تقی علی‌آبادی درباره شکل‌گیری ایده اولیه نمایش به خبرنگار خبرگزاری آنا می‌گوید:ایده اولیه این کار توسط افسون شکاری طراحی شد و به من ارائه شد. نو بودن طرح و ایده باعث شد از همان ابتدا احساس کنم با اثری مواجه هستم که می‌تواند در حیطه هوش مصنوعی و آینده، حرف تازه‌ای برای گفتن داشته باشد.

وی در توضیح مفهوم «قانون گروتو» تأکید می‌کند:قانون گروتو در نگاه اول ساده به نظر می‌رسد، اما در عمق خود عملی بسیار وحشتناک و دهشتناک است. گروتو ریشه در واژه‌ی لاتین گروتسک دارد؛ یعنی انجام دادن یک عمل هولناک در قالبی ساده و حتی کمدی

علی‌آبادی با بیان اینکه این نمایش بیش از هر چیز به تنهایی انسان می‌پردازد، افزود: در این جهان، انسان در نهایت تنهایی قرار دارد؛ جایی که هیچ‌کس جز امید به زندگی و خداوند قادر به نجات او نیست.

وی با اشاره به نسبت نمایش با انسان معاصر می‌افزاید:روند زندگی انسان امروز مانند نموداری است که او را ناخواسته به سمت آینده هل می‌دهد. این نمایشنامه تلنگری است برای فکر کردن به آینده، به‌ویژه در ارتباط با هوش مصنوعی.

کارگردان «قانون گروتو» درباره ساختار اجرایی اثر توضیح داد:برای من مهم بود که تمام عناصر در راستای هم حرکت کنند تا اثری تمیز و دارای مفهوم خلق شود. به همین دلیل سعی کردم از متن، میزانسن، طراحی صحنه و بازیگری به‌صورت یکپارچه استفاده کنم تا جانِ مطلب ادا شود.

وی طراحی میزانسن را یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های اجرا دانست و گفت:این متن به شکلی نبود که با چند میزانسن محدود اجرا شود. هر لحظه نیاز به طراحی خاص خودش داشت. بعد از فکر کردن‌های بسیار، به میزانسن‌های خطی بر پایه صفر و یک رسیدم؛ همان چیزی که اساس زبان برنامه‌نویسی کامپیوتر است و می‌توانست در تمام صحنه جاری باشد. طراحی صحنه هم بر همین اساس و به‌صورت مینیمال انجام شد.

علی‌آبادی درباره بازیگران نمایش نیز گفت:بزرگ‌ترین چالش بازیگران، اجرای میزانسن‌های پی‌درپی و مداوم بود. هر لحظه از نمایش، حرکت و تحلیل خاص خودش را می‌طلبید؛ به‌ویژه در درک انسان‌هایی که در آینده زندگی می‌کنند.

وی با اشاره به فضای زمانی اثر توضیح داد:اگرچه نمایش در سال ۱۶۰۲ روایت می‌شود، اما سعی شده مخاطب با واقعیت روبه‌رو شود. طبیعتاً در کنار این واقعیت، تخیل و فضای ذهنی هم حضور دارد.

وی افزود: قانون گروتو یک نمایش صرفاً روایی نیست:این اثر یک نمایش اندیشه‌محور است. نمایشنامه حرف مهمی برای گفتن دارد و از این جهت می‌توان آن را اثری آوانگارد دانست که نگاه نو دارد و ساختارشکنی می‌کند.

وی درباره دغدغه اصلی نمایش گفت: اینکه آینده انسان چگونه خواهد شد و انسان تا چه حد درباره خودش فکر می‌کند، سؤال محوری این نمایش است.

علی‌آبادی در پایان تأکید کرد: تلاش من این بوده که با نگاهی نو و متناسب با دغدغه‌های روز دنیا، یعنی هوش مصنوعی و ربات‌ها، نمایشی تولید کنیم. رابطه انسان و ربات امروز به یک بحث جهانی تبدیل شده و این پرسش که سرنوشت انسان‌ها به کجا می‌رسد، حتی برای خود من هم وسوسه‌برانگیز است. تئاترهای خاص مخاطب خاص خودشان را دارند و زمان می‌برد تا دیده شوند، اما «قانون گروتو» نگاهی فراتر دارد؛ نگاهی که کلیت انسان را در بر می‌گیرد و لازم است افراد بیشتری آن را ببینند و درباره‌اش فکر کنند. در نهایت این سؤال باقی می‌ماند: آیا ربات‌ها انسان شده‌اند یا انسان‌ها ربات؟
منبع: خبرگزاری آنا